Soru: 2025 yılı temmuz ayı itibarıyla bir Türk işverenin Rusya’daki inşaat işyerinde çalışmaya başlayacağım. Sosyal güvenlik haklarım Türkiye’den mi devam edecek? Hizmetlerim hangi kapsamda hizmet sayılacak? Belirli bir ücret sınırlaması var mı? Bu konular hakkında bilgilendirme yapabilir misiniz? Şentürk K.
Ülkemiz ile Rusya arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmamaktadır. Bu nedenle Rusya’da iş üstlenen bir Türk firmasınca çalıştırılmak üzere bu ülkeye gitmeniz halinde, 5510 sayılı kanunun 5. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi (5. mad./1-(g)) kapsamında sigortalı sayılmaktasınız. Bu fıkra kapsamında, ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçilerinin, sigortalılık statüsü de 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi yani SSK olarak belirlenmiştir. Bu sigortalılarla ilgili olarak sosyal güvenlik hakları şu şekilde özetlenebilir:
- Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurtdışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri hakkında, kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaktadır. Diğer bir ifadeyle, bu işçilerin yurtdışında çalıştıkları sürede kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri işverenleri tarafından ödenmektedir. Bunların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, isteğe bağlı sigortalı olmalarına imkân sağlanmış, bunlar için başlangıçta isteğe bağlı sigortalılık statüsü 4/b (Bağ-Kur) kapsamında sigortalılık olarak değerlendirilmiş, ancak 6111 sayılı kanunla, 5. mad./1-(g) bendi değiştirilerek, bu sigortalıların isteğe bağlı sigortalılık statüsünün 1/10/2008 tarihinden itibaren 4/a olarak belirlenmesi, yani bunların ödedikleri isteğe bağlı sigorta primlerinin SSK kapsamında hizmet olarak kabul edilmesi sağlanmıştır.
- Mevcut durumda, isteğe bağlı sigortalı olmak için Türkiye’de ikamet etme şartı bulunmaktadır. Ancak 5510 sayılı kanunun 5. mad./1-(g) bendi kapsamında olup isteğe bağlı sigortaya devam etme hakkı olanlar için Türkiye’de ikamet etme şartı aranmamaktadır.
- Kanunun 5. mad./1-(g) bendi kapsamında sigortalı olanlardan, aynı zamanda isteğe bağlı sigortaya devam edenlerin isteğe bağlı sigortalılıkları; yurtdışında çalışmaya başladıkları tarihten itibaren başlatılıp, yurtdışındaki çalışmalarının bittiği tarihten itibaren de sona erdirilmektedir. Bunlardan isteğe bağlı sigortalı olmak isteyenlerin yeniden talepte bulunmaları gerekmektedir.
- 5. mad./1-(g) bendi kapsamındaki sigortalılardan yüzde 20 oranında isteğe bağlı sigorta primi tahsil edilmektedir. Bu kapsamdaki Türk işçilerini çalıştıran işverenler için prime esas kazancın üst sınırı 1/10/2014 tarihinden itibaren asgari ücretin 3 katı olarak belirlenmiş olup, işverenler sigortalıların kısa vade ve genel sağlık sigortası primlerini asgari ücretin 3 katı üzerinden ödemektedirler. Ancak isteğe bağlı sigorta primleri sigortalıların kendileri tarafından ödendiğinden, asgari günlük kazanç ile azami günlük kazanç arasında tercih edecekleri kazanç üzerinden isteğe bağlı sigorta primi ödeyebilmektedirler.
- Yaşlılık aylığı almakta iken kanunun 5. mad./1-(g) bendi kapsamında yurtdışında çalıştırılmaya götürülen Türk işçilerinin almakta oldukları aylıkları kesilmeksizin, yurtdışında çalıştıkları sürede işverenlerince kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primleri ödenmektedir. Bunlar isteğe bağlı sigortalı olmamaktadır.
- Kanunun 5. mad./1-(g) bendi kapsamındaki sigortalıların kanunun 41. maddesi kapsamında yaptıkları hizmet borçlanma süreleri 4/a yani SSK kapsamında hizmet olarak kabul edilmektedir.
- Türk işçilerinden, isteğe bağlı sigortaya prim ödemeyenler yurtdışında iken ya da yurda döndükten sonra yurtdışında geçen söz konusu sürelerinden diledikleri kadarını 3201 sayılı kanuna göre borçlanabileceklerdir. 5510 sayılı kanunun 5. mad./1-(g) bendi kapsamındaki sigortalıların yurtdışında geçen çalışmaları da dahil olmak üzere, 1/8/2019 (dahil) tarihinden itibaren yurtdışı sürelerini borçlanmaları halinde, yurtdışı borçlanma süreleri 4/b yani BağKur kapsamında hizmet olarak değerlendirilmektedir.
