Soru: 16 yıl devlet memurluğu yaptım dört yıl yıpranma payı ile birlikte 20 yıl hizmet sürem ve toplamda 7200 günüm var. Sigorta başlangıcım 1998 yılı olup 2014 yılında istifaen meslekten ayrıldım. Bu güne kadar da herhangi bir prim ödemem bulunmamakta. Emeklilik için izleyeceğim en mantıklı formül nedir? Arif K.
Sigortalılık başlangıç tarihinizin 1998 yılı olması nedeniyle EYT kapsamındasınız. Bu günden itibaren en az 3.5 yıl (1260 gün);
- 4/a (SSK) kapsamında prim ödemeniz halinde, bu kapsamda yaş koşulu aranmaksızın 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 5900 prim ödeme gün sayısı veya 3600 günü doldurduğunuz tarihe göre kademeli yaş (55 ila 60 yaş arası) ile 15 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3600 prim gün sayısı koşullarını yerine getirmek kaydıyla emekli olabilirsiniz.
- 4/b (Bağ-Kur) kapsamında prim ödemeniz halinde, yine emeklilikte yaş koşulu aranmaksızın 9000 prim ödeme gün sayısı veya 58 yaş 5400 gün koşullarıyla emekli olabilirsiniz.
- 4/c (Devlet memurluğu) kapsamında prim ödemeniz halinde ise yaş koşulu aranmaksızın 9000 gün veya 61 yaş 5400 gün koşullarıyla emekli olabilirsiniz.
Tercihinizi 4/a veya 4/b statüsünde emekli olma yönünde yapsanız bile 15 yıl 3600 gün koşullarını yerine getirdiğiniz için emeklilik ikramiyenizi alabilirsiniz.
HİSSEMİN YÜZDE 50 OLMASI GEREKMEZ Mİ?
Soru: Annem tarım BağKur aylığı alırken 2006 yılında vefat etti. O tarihte eşimden boşandığımdan annemden maaş aldım. 2009 yılında evlendim maaşım kesildi 2025 yılında eşimden boşandığımdan tekrar annemden maaş almaya başladım. Daha önce annemin maaşının ne kadarı tarafıma ödendi bilmiyorum ama tek yetim maaşı yüzde 50 olması gerektiği halde benim maaş bağlama oranım yüzde 25 olarak görünüyor. Bir hata olabilir mi? Muazzez Y.
Ölüm tarihi 2008/ Ekim öncesi olan BağKur sigortalılarının hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylığının hesabı ile hak sahiplerine paylaştırılması, sigortalının ölüm tarihinde geçerli olan kanun hükümlerine göre yapılmaktadır. Anneniz 2006 yılında vefat ettiğinden ve Bağ-Kur tarım emeklisi olduğundan, hisse uygulamasının 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 27. maddesine göre yapılması gerekmekle birlikte, bu maddenin 2003 yılında 4956 sayılı kanunla mülga edilmesi sonucunda ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılmasında 1479 sayılı kanunun 45. maddesi uygulanmaya başlanmıştır. Maddede; yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve bu kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmayan, bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan kız çocuklarının her birine yüzde 25’i oranında ölüm aylığı bağlanacağı öngörülmüştür. Diğer taraftan, yine aynı maddede hak sahiplerine bağlanacak aylıklara esas aylık tutarının birinci basamağın yüzde 45’inden az olamayacağı, bu miktarın, hak sahibi bir kişi ise yüzde 80’inden, iki kişi ise yüzde 90’ından, iki kişiden fazla ise yüzde 100’ünden az aylık bağlanamayacağı öngörülmüştür.
Buna göre, annenizin aylığının yüzde 25’i size ölüm aylığı olarak bağlanacaktır. Hisseniz karşılığı hesaplanan ölüm aylığınız, 1479 sayılı kanun kapsamında ödenen en düşük aylığın yüzde 80’i ile karşılaştırılıp hangi tutar yüksek ise o miktar size ödenecektir. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun ilgili birimine müracaat ederek ölüm aylığınızın hangi oran üzerinden ödendiğini sorabilirsiniz.
KESİNTİ TUTARI DOĞRU MU?
Soru: 2007 yılında 4/c kapsamında emekli oldum. 48 yıllık hekimim özel bir diyaliz merkezinde 4/a kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmaya başladım. Bu andan itibaren emekli maaşımdan 37 bin lira kesilmeye başlandı. Maaşımdan yapılan kesinti doğru mu? Necati B.
5434 sayılı kanun ek 84. maddesi gereğince bu kanuna tabi emekli olan tabiplere ilgili mevzuatına göre uzman olanlara (26.000), uzman olmayanlara (20.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda her ay emekli aylıklarıyla birlikte ilave ödeme yapılmaktadır. Hekimlerin çalışması halinde, yapılan bu ilave ödeme ayıklarından kesilmektedir. Uzman hekim olmanız ve çalışmanız nedeniyle tarafınıza ödenen 26.000x1,387871= 36.085 TL aylığınızdan kesilmektedir. Kesinti miktarında bir hata bulunmamaktadır.
SORULARINIZ İÇİN
nergis.simsek@ cumhuriyet.com.tr adresine e-posta yollayabilirsiniz.
