Soru: 5434 sayılı kanun kapsamında devlette göreve başlayan doktor, daha sonra ayrılıp 4/a’lı olarak özel hastanede çalışıp hizmet birleştirmesi yapmak suretiyle 4/a’dan emekli oluyor. Bilahare 4/a’dan bağlanan maaşını kestirip devlet hastanesinde çalışmaya başlıyor.
1- Üç buçuk sene çalıştıktan sonra (1260 gün) durdurulan maaşındaki hizmetleri ile 4/c statüsündeki hizmetlerini birleştirip 4/c statüsünden emekli olabilir mi, hangi statüden emekli olur?
2- 4/c statüsünde 15 yıl çalışıp (5400 gün) 61 yaşını doldurduktan sonra ayrılırsa önceki hizmetlerini birleştirmeden 4/c statüsünden emekli olabilir mi? Niyazi Y.
6 Şubat 2024 tarihli köşe yazımda, özellikle özel sektörden emekli olduğu için 5434 sayılı kanunun ek 84. maddesi kapsamında uzman tabip ve diş tabiplerine ödenen ilave ödemeyi alamayanların, emeklilik sonrası 4/c kapsamında çalışarak ilave ödemeye hak kazanmaları konusunu ayrıntılı olarak yazmıştım. Sorunuz vesilesiyle bu durumu sadece uzman doktorlar açısından değil, kamudan özel sektöre geçen ve 4/a kapsamında emekli olan doktorlar açısından değerlendirerek tekrar bilgilendirme yapmanın faydalı olacağını düşünüyorum.
4/c kapsamında doktor olarak belirli bir süre kamuda çalışan ve daha sonra özel sektöre geçerek 4/a kapsamında emekli olanların, emeklilik sonrası 5335 sayılı kanunun 30. maddesi kapsamında kamuda 4/c kapsamında çalışmaya başlayarak aylıklarını kestirdikleri ve 3.5 yıl 4/c kapsamında çalıştıktan sonra emeklilik statülerinin değişerek 4/c kapsamında emekli olacaklarını düşünerek bu şekilde yanlış hareket ederek mağduriyet yaşadıkları görülmektedir.
Emeklilik statüsünü değiştirmek yani 4/a yerine 4/c kapsamında emekli olmak için emeklilik sonrası kamu sektöründe yeniden 4/c kapsamında çalışmaya başlayan doktorlar hakkında, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) sırasıyla şu işlemleri yapmaktadır. Doktorun;
- 4/a kapsamında aldığı yaşlılık aylığı, 5335 sayılı kanunun 30. maddesi gereği çalışmaya başladığı tarihi takip eden ödeme döneminden kesilmektedir.
- 4/c kapsamında 3.5 yıl çalıştıktan sonra işten ayrılması halinde, işten ayrıldığı tarih 5335 sayılı yasa gereği aylık talep tarihi kabul edilmekte ve 4/a kapsamında aldığı kesilen yaşlılık aylığı bu tarihi takip eden aybaşından itibaren yeniden ödenmeye başlanmaktadır.
- Emeklilik sonrası 4/c kapsamında geçen hizmet süreleri 4/a kapsamında aldığı yaşlılık aylığına esas hizmet süreleri ile birleştirilmemektedir.
- 4/a kapsamında olan emeklilik statüsü değiştirilmemektedir.
- Emeklilik sonrası 4/c kapsamında geçen çalışmalar müstakil olarak değerlendirilmektedir. Yani, emeklilik sonrası 4/c kapsamında çalışmaya başlanılan tarih, ilk sigortalılık başlangıç tarihi gibi kabul edilmekte ve bu başlangıç ile çalışma sürelerine göre hizmetleri değerlendirilerek 4/c kapsamında ya ikinci bir emekli aylığı bağlanmakta (61 yaş, en az 5400 gün koşullarıyla) ya da hizmetlerin ikinci emekli aylığı için yeterli olmaması halinde (3.5 yıl çalışıyorlarsa zaten ikinci bir emeklilik hakkı oluşmayacaktır) ise talebine istinaden toptan ödeme yapılmaktadır.
Buna göre, 4/a kapsamında yaşlılık aylığı alan doktorların, emeklilik statülerini 4/c’ye dönüştürmeleri için şöyle bir yol izlemeleri gerekmektedir.
- 4/a kapsamında yaşlılık aylığı alan doktor, doğrudan kamuda işe girmek yerine, önce 4/a kapsamında özel sektörde tüm sigorta kollarına tabi çalışmaya başlayacak ve yaşlılık aylığını kestirecektir.
- Daha sonra özel sektör işyerinden ayrılacak ancak SGK’ye kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması talebinde bulunmadan, yani aylığı kesilmiş durumda iken kamu sektöründe 4/c kapsamında çalışmaya başlayacaktır.
- Kamuda en az 3.5 yıl çalıştıktan sonra işten ayrılarak SGK’ye 4/c kapsamında emekli aylığı talebinde bulunacaklardır.
- SGK, bunların daha önce 4/a kapsamında yaşlılık aylığı bağlanmasında dikkate alınan hizmetleri ile emeklilik sonrası önce 4/a sonra 4/c kapsamında geçen hizmetlerinin tümünü dikkate alacak ve 2829 sayılı kanunun 8. maddesine göre son 3.5 yıl hangi statüde hizmet geçmiş ise o statüde aylık bağlayacaktır. Son 3.5 yıllık süre devlet memurluğunda geçtiğinden 4/c kapsamında emekli aylığı bağlanacak ve emeklilik statüsü 4/a yerine 4/c olarak değiştirilecektir. Bu doktorlar uzman tabip veya diş tabibi ise 5434/ek madde 84 kapsamındaki ilave ödemeden de yararlanmaya başlayacaktır.
Bu durum, 5434 sayılı kanun kapsamında hizmeti olup 4/a kapsamında tarafına yaşlılık aylığı bağlanan ancak asıl 4/c kapsamında emekli olmak isteyen tüm emekliler için izlenebilecek bir yoldur.
Sorularınız için nergis.simsek@cumhuriyet.com.tr adresine e-posta yollayabilirsiniz.
