Çanakkale Savaşlarını iki
ayrı olayla anımsamak
gerekir. Bunlardan ilki, 19
Şubat-18 Mart 1915 tarihlerinde
cereyan eden Çanakkale Deniz
Savaşları; ikincisi de Mustafa
Kemal’in ismini bir efsane
olarak tarihe yazdırdığı 25 Nisan
1915’te başlayan Çanakkale Kara
Savaşlarıdır. Biz burada Çanakkale
Deniz Savaşlarını özetlemeye
çalışacağız.
Müttefik Donanma Komutanı
Amiral Carden, Çanakkale
Boğazı’na taarruz için 19 Şubat
1915 gününü seçmişti. Ancak
19 Şubat taarruzunda, müttefik
donanma hedefine ulaşamamış
ve Osmanlı tabyaları tahrip
edilememişti. Bu harekâttaki
başarısızlığı nedeniyle 16 Mart’ta
görevinden ayrılan Carden’in
yerine, İngiliz Amiral de Robeck
getirildi.
ER SEYİT
İngiliz Savaş Konseyi’nde, Çanakkale Boğazı’nı geçmek üzere son ve kesin taarruzun 18 Mart günü yapılması kararlaştırılmıştı. İngiliz-Fransız filosu, 18 Mart şafağında Amiral de Robeck’in emrinde üç grup halinde Çanakkale Boğazı’na yaklaşmaya başladı. Birinci grupta İngiliz gemileri Queen Elizabeth, Inflexible, Agamemnon, Lord Nelson; ikinci grupta Fransız gemileri Suffren, Bouvet, Charlemagne, Goulois ile İngiliz gemileri Triumph ve Prince George; üçüncü grupta ise yine İngiliz gemileri Ocean, Vengeance, Albion, Cornwallis, Irresistible, Conopus, Swiftsure ve Majestic yer almaktaydı.
Çanakkale Boğazı Müstahkem
Mevki Komutanı Cevat (Çobanlı)
Paşa, 18 Mart sabahı karargâhtan
ayrılıp Kirte’deki birlikleri
teftişe gitmiş ve ancak saat
16.30’da karargâha dönebilmişti.
Bu nedenle, 18 Mart Boğaz
Muharebesi’ni Kurmay Binbaşı
Selahattin Adil Bey yönetti.
Rumeli Merkez Grubu (Mecidiye,
Hamidiye, Namazgâh tabyaları),
yoğun bir ateş altındaydı. Mecidiye
tabyasında iki ağır uzun menzilli
top vardı. Bunlara ağır mermileri
taşıyan dar demiryolları ile
vagonlar tahrip olmuştu. Bu
toplara ağır mermileri taşımak
büyük bir sorundu. Cephanecilerin
cephanelikten kaldıraçla
çıkardıkları 275 kiloluk bir mermi,
cephaneliğin kapısında kaldıracın
askısında öylece duruyordu.
Er Seyit, cephaneliğe yaklaştı
ve cephanecilere asılı mermiyi
sırtına vermelerini söyledi. Dev
merminin sırtına yüklendiği
Seyit, olağanüstü bir çabayla
bunu kaldırmış ve can havliyle
yürümüştü. Sırayla aynı ağırlıktaki
iki mermiyi daha sırtlayan Seyit, mermileri topun asansörüne
yetiştirmeyi başarmıştı...
(İngiliz gemisi
Irresistible’ın batışı.)
‘ÇANAKKALE GEÇİLMEZ’
18 Mart muharebesi sonucunda, İngiliz-Fransız filosu büyük kayıplara uğramıştı. Amiral de Robeck geri çekilme kararı aldı. 18 Mart günü mevcudunun üçte birini yitiren Müttefik Filo Boğaz’ı terk ederken, Osmanlı topçusu zaferini ilan ediyordu.
O günkü koşullarda en modern zırhlıları ile bol cephaneli ağır toplarına sahip olan İngilizler ile Fransızlar, savaş güçlerinin üçte birini yitirmiş; Osmanlı topçularıysa sınırlı cephaneye sahip olmakla birlikte, müttefik filonun cehennem ateşi karşısında kahramanca direnmesini bilmişti.
Nusrat isimli Osmanlı gemisinin
8 Mart 1915 sabahı düşman
denetimi altındaki Erenköy
Koyu’na döşediği mayın hatları,
Çanakkale Deniz Savaşlarının
kazanılmasında çok önemli bir
rol oynamıştı. Çanakkale Deniz
Savaşlarındaki konumunu Mustafa
Kemal, “Benim bu hareketle
alakam dolayısıyladır” şeklinde
değerlendirmekteydi. Çanakkale
Deniz Savaşlarında kazanılan
başarıyla “Çanakkale Geçilmez!”
sözü gerçekleşmişti!
DOÇ. DR. HÜNER TUNCER
