2026 FIFA Dünya Kupası’ndan hezimetle ayrılan Türk milli futbol takımı, vatandaşların beklentilerini yerine getiremedi. Bu sorun, Türkiye’nin kazanacağına inanan umut dolu futbolseverlerde mutsuzluk, hüsran ve öfkeyi körükledi. Spor bilgisi olmadan milli sporcuların performansı hakkında kesin yargılara varan fanatik taraftarlar ve bazı sözde futbol yorumcuları hatayı futbolcuların saçında, bıyığında ve sakalında aradı. Peki bunun bir karşılığı var mı?
Fanatizmden uzak sporseverleri manipüle etmek amacıyla bazı medya grupları tarafından servis edilen magazin haberleri, algıyı yenilginin gerçek nedenlerinden uzaklaştırmaktadır. Futbola devlet müdahalesi, futbolun ticari çıkarlarla yönetilmesi, liyakat ve sportif akıl eksikliği, eğitimsizlik, yönetimsel problemler, tekelleşme ve ekonomik adaletsizlik gibi unsurlar konuşulmadan dikkati imaja çekmek bir manipülasyon örneğidir.
FUTBOLUN GÜNAH KEÇİLERİ
Futbolcular sistemin kurucuları değildir; sistemin aktörleridir. Sistemi oluşturan yöneticiler, aktörleri seçer, onlara görev verir ve çalışma ortamını belirler. Eğer bir performans problemi aktörlerin imajı, özel yaşamı veya sosyal yaşantısına indirgenirse maddi olarak çok güçlü olan futbolcular manevi olarak büyük tatminsizlikle karşılaşır. Bu tatminsizlik sonucunda para zafer getirmeyeceği gibi yaşatılan moralsizlik hezimetten başka bir şey getirmez. Saldırgan tutumlar futbolcuların üzerinde baskı, kaygı, endişe ve korku yüklerken manevi yetersizlik hissi de karşılıklı hüzün ve öfkeye dönüşecektir
Sistemin hatasını bireye indirgeyen holiganvari tutumlar, dünya futbol tarihinde bunun ne kadar tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini gösteren Andrés Escobar örneğini akıllara getirmektedir. Kasıtlı hedef gösterme ve hakaret dili tahmin edilemeyen sonuçlara yol açabilir. Bu konuda milli takımı hedef gösterenlere dikkat edilmelidir.
BALIK KILÇIĞI VE İMAJ OPERASYONU
Türk futbolcuların mağlubiyet nedenlerini saklamak için sözde spor yorumcuları, sahte balık kılçığı diyagramını ortaya atıyor. Bu diyagramda futboldaki başarısızlık balığın kafası olarak gösteriliyor. Kılçıklar ise futbolcuların saç modeli, saç rengi, sosyal medya paylaşımları ve özel yaşamları gibi sığ detaylardan oluşuyor. Bu söylemler, manipülasyon yoluyla gerçek kılçıkları görünmez kılmayı amaçlamaktadır. Tıpkı bir ahtapotun mürekkep fışkırtarak kendisini koruması gibi, sözde spor yorumcuları ve medya trolleri de toksik açıklamalar yaymaktadır. Bu saldırıların asıl amacı, kendi koltuklarını korumak ve olumsuz algıyı yönetimden uzaklaştırmaktır. Oysa asıl kılçıklar yenilginin perde arkasındaki gerçek sebepleridir ve imajın arkasına saklanamaz.
Türkiye neden mi mağlup oldu? Çünkü “balık baştan kokar” derler; futbolda koku sahadan değil yönetimden yayılıyor. Gerçek kılçıklar elbet bir gün spor kültürüyle büyümüş spor bilimcilerin yönetime gelmesiyle ortadan kaldırılacaktır. Yeter ki sahte mürekkeplerin arkasındaki yapısal çürümeyi görmeyi ve liyakati aramayı başarabilelim.
MERİÇ ERDAĞLI
MİLLİ SPORCU
