Her yıl nisan ayının son cumartesi günü Dünyada Veteriner Hekimler Günü olarak kutlanmaktadır. Veteriner hekimlik mesleği dünyada evcilleştirme ile başlamıştır. İnsanlar hasta hayvanlarını, kendilerine uyguladıkları tedavi yöntemlerini kullanarak tedavi etmişler ve böylece veteriner hekimliğin ilk temellerini atmışlardır. Veteriner hekimlik öğretimi dünyada 1762, Osmanlı’da da 1842 yılında başlamıştır.
Veteriner Hekimliği öğretim kurumlarının tümü Osmanlıdaki ıslahat (yenileşme) ve aydınlanma hareketlerinden hemen sonra ortaya çıkmıştır.
Sultan Abdülmecit 1839 yılında Osmanlı’nın ilk yenileşme ve Batılılaşma hareketi olan Tanzimat’ı ilan etmiştir. Bu tarihten sadece üç yıl sonra 1842’de İstanbul’da Süvari Okuluna bir sınıf eklenerek ilk veteriner hekimliği öğretimi başlamıştır.
AYDINLANMANIN İTİCİ GÜCÜ
Sultan İkinci Abdülhamit 1876 yılında Birinci Meşrutiyeti ilan etmiştir. Bundan tam 13 yıl sonra, 1889 da ilk Sivil Baytar Mektebi açılmıştır. Bu mektep veteriner hekimliği öğretiminde bir milat teşkil etmektedir. 1908 yılında İkinci Meşrutiyet ilan edilmiş, bundan sadece bir yıl sonra, 1909 yılında ilk Askeri Baytar Mektebi açılmıştır.
Görüleceği üzere veteriner hekimliği öğretim kurumları, ileride Cumhuriyetimizi de olumlu yönde etkileyecek olan Osmanlı aydınlanmasının ve modernleşmesinin itici güçlerinden birisi olmuşlardır. Osman Bahadır, Cumhuriyet Kitapları’ndan çıkan “Osmanlılardan Cumhuriyete Bilim” adlı kitabında bu olgudan şöyle söz etmektedir: “Osmanlı’da bilim, bilimsel düşünce esas olarak matbaanın kuruluşundan sonra, 18. yüzyılda deniz ve kara mühendishanelerinin, 19. yüzyılda ise tıbbiye, harbiye, mülkiye, baytariye, darülfünunun kurulması ile doğmuş ve gelişmeye başlamıştır. Bilimsel düşüncenin ve daha sonra da modern siyasal düşüncenin yayılışı bu okulların, kurumlarının ve mensuplarının kitleselleşmesi ile birlikte gelmiştir.”
TEK SAĞLIK OLGUSUNUN ÖNEMLİ UNSURU
Ülkemizin ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü 1943 yılında Ankara’da, Yüksek Ziraat Enstitüsü’nde yaptığı bir konuşmada veteriner hekimliği şöyle tanımlamaktadır:
“Öğrenimimin ilk çağlarından beri veteriner mesleğinin genişliğini sağduyu ile hissetmişimdir. Görüşüm arttıkça millet kültüründe ve fende, millet varlığı içinde veterinerin büyük rolünü anlayışla kavradım. Bu mesleğin imkanlarının ve salahiyetlerinin artması için kudretim yetiştikçe yardım etmeye çalıştım. Veteriner konusunu vatandaşlarımın da benim gibi anlamalarını isterim. Milletin fende kalkınması ve gelişmesi için veteriner başrol sahibi olanlardandır. Biyoloji veterinerin himmeti ile ufuklarını genişletebilir. Birçok hekimlik meselelerini halletmek ancak hayvanlar üzerinde araştırmalar yapmakla mümkün olur. Denilebilir ki insan hekimliği veterinerin yanında okyanusa karşı bir iç deniz gibidir.”
Türkiye’de veteriner hekimliği çalışma alanları çok ve çeşitlidir. Bu alanların başında hayvan sağlığı, hayvan ıslahı, halk sağlığı, hayvan refahı, gıda güvenliği, çevre sağlığı gelmektedir. Veteriner hekimliğin amaçları kısaca, “sağlıklı çevre - sağlıklı hayvan - sağlıklı gıda - sağlıklı insan - sağlıklı toplum” düzleminde tanımlanabilir. Son 30 yılda dünyada filizlenen “Tek Sağlık” olgusunun temel bileşeni veteriner hekimliği mesleğidir.
Türk veteriner hekimliği çok sayıda değerli insan yetiştirmiştir. Bunlar arasında ulusal şairimiz Mehmet Akif Ersoy, düşünür Ziya Gökalp, halk sağlığına önemli hizmetleri dokunan Ord. Prof. Dr. Süreyya Tahsin Aygün, gıda güvenliği ve çevre sağlığının önderi Osman Nuri Koçtürk, yazar Muzaffer İlhan Erdost, gazeteci Orhan Duru ve şair Mehmet Turan Yarar sayılabilir.
PROF. DR. HAZIM GÖKÇEN
VETERİNER HEKİMLER DERNEĞİ ÜYESİ
