Kader diye bir şey yoktur
Özdemir İnce
Son Köşe Yazıları

Kader diye bir şey yoktur

18.10.2022 05:00
Güncellenme:
Takip Et:

Eğer kader diye bir şey varsa insan hiçbir eyleminden dolayı sorumlu değildir. Anayasa ve yasalar kader diye bir şey olmadığı için var... Bu nedenle AKP Genel Başkanı R.T. Erdoğan’ın “Kader Planı”na inanması sadece kendisini bağlar. Ayrıca kader varsa neden cezalandıracak sorumlu arıyorsunuz? Kader şeriatın malzemesidir... Sofu insanlar kadere inanmakta özgürdürler ancak eylemleri şeriata göre değil devletin yasalarına göre değerlendirilir. Bu nedenle R.T. Erdoğan’ın sözleri son günlerin moda deyişiyle tipik bir dezenformasyondur. Kader varsa neden dezenformasyon yasasını çıkardınız?

R.T. Erdoğan’ın anlayışına göre, Türkiye’yi yönetmek kaderi ise bu göreve Tanrı tarafından seçilmiştir. O halde artık seçim yapmaya da gerek yoktur.

[Ancak, bazı ilahiyatçı yazarlara göre “kadere iman”, İslam akaidinde bir Emevi doktrinidir. İlahiyatçı yazar İhsan Eliaçık’a göre Kuran’da ölçü ya da kapasite anlamında bir kader ibaresi bulunmakta, ancak İslamda kadere iman diye bir Kuran hükmü bulunmamaktadır.

İslam literatüründe kader ile alakalı birçok görüş de ortaya çıkmıştır. Mutezile, kaderiye fırkasının kader hakkında görüşlerini kabul etmektedir. İkinci bir görüş olarak cebriye diye bir görüş vardır. Bu görüşe göre hür irade yoktur. Ehli sünnet ise bu iki görüşün ortasında bir görüşle ilerlemiş olup buna göre insan fiillerinde ne tamamen hürdür ne de cebriyenin düşündüğü gibi insanın iradesi yok değildir. İnsanın fiillerinde hem insanın hür iradesinin hem de Allah’ın takdirinin etkisi olduğu düşünülür (Kesb Teorisi).]

Vikipedi ansiklopedisinden aktardığım yukarıdaki sıradan bilgi bile R.T. Erdoğan’ın iddiasını geçersiz kılmaktadır... Şimdi Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk’ün bu konuda ne dediğine bakalım: 

“Elimizdeki geleneksel akait kitaplarındaki kader anlayışının Kuran’daki kader kavramıyla bir ilgisi yoktur. O kitaplar yoluyla asırlardır taşınan ve bizlere öğretilen kader, Bakara suresi 104. ayetin tam tersine giden, sürüleşmiş bir toplum yaratmak isteyen saltanat odaklarının kitleyi uyuşturmak için oluşturdukları Kuran dışı bir anlayıştır.

Bu anlayışla Müslüman kitlelerin getirilmek istendiği yerin ne olduğunu, İslamın temel kabulleri gibi benimsettirilen ‘ilkeler’den seçtiğimiz şu birkaç örnek çok iyi göstermektedir:

1. Devlet başkanı, ahlaksızlık da zulüm de işlese azledilemez. 

2. Sapık ve zalim bir imamın peşine de olsa namazı cemaatle kılın. 

3. Dünya, Müslümanın cehennemi, kâfirin cennetidir.

4. Her insanın cennetlik veya cehennemlik olacağı, varlıklar âlemi yaratılmadan çok önce belirlenmiştir. Kuran, kader kavramıyla ‘sünnetullah’ da denen tabiat kanunlarını kastetmektedir.

Kader kökünden gelen ve ölçüye bağlamak anlamında olan ‘takdir’ sözcüğü de tabiat kanunları, değişmez ölçüler anlamında kullanılmıştır. Bu kullanıma göre Ay ve Güneş’in belirlenmiş ölçülere göre seyretmeleri, her türlü iş ve oluşun, her türlü yaratılış ve yaratışın seyri Allah’ın bir takdiri yani ölçülendirmesidir. (Enam, 95; Furkan, 2; Yasin, 38; Fussılet, 12)

Biz burada bir satranç benzetmesi kullanıyoruz. Kader diye anılan tabiat kanunları, satrancın nasıl oynanacağına ilişkin kurallara benzer. Bu kuralları yaratıcı koyar.

Bize düşen, bu kuralları değiştirmek değil, satrancı onlara uygun oynayarak kazanmaktır.

Allah, satrancın galip veya mağlubunu önceden belirlemez, ilan etmez. Ama Allah, sonsuz bilgisiyle satrancın galip ve mağlubunu ilk bakışında anlar, bilir. Beceriksiz oynayanın yenilgisinin sebebi onun bilmesi değildir, kendisinin yanlış oynamasıdır.]*

***

Kime inanalım, imam hatipte okumuş R.T. Erdoğan’a mı yoksa İslam âlimi Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk’e mi?


*[“Kader alın yazısı mı, tabiat kanunları mı?” Hürriyet Gazetesi, 5 Şubat 2009]

Yazarın Son Yazıları

Otoritesiz otorite

“Derin devlet” belasının iyi bir tanımını bulmak için araştırma yaparken Erol Mütercimler’in bu konuda verdiği fetvaya takıldım.

Devamını Oku
21.06.2026
Devletin aklı yoktur, sahibi vardır

“Yapay zekâ”ya “Devlet aklı üzerine Özdemir İnce tarzı bir yazı yaz” diye talimat vermişler. Makine talimatı yerine getirmiş ve okumanıza sunduğum yazıyı gunnamış.

Devamını Oku
19.06.2026
Zevzeklik

“Zevzeklik” bir kişinin gerek konuşmalarıyla gerek yersiz davranışlarıyla insanları bunaltması, sıkması veya ciddiyetsiz bir şekilde boşboğazlık yapması durumudur.

Devamını Oku
16.06.2026
Efsane mavalı

Efsane, dilden dile dolaşarak kuşaktan kuşağa aktarılan, genellikle olağanüstü olaylar ve kahramanlıklar barındıran anonim bir halk anlatısı veya bir kişinin, bir nesnenin ya da olayın herkes tarafından bilinen, dillerden düşmeyen meşhur durumunu ifade eden bir kavramdır.

Devamını Oku
14.06.2026
Arrabal ve babası

Okuyacağınız metnin Fransızcası Les Lettres Françaises adlı derginin Temmuz-Ağustos-Eylül 1967 sayısında yayımlanmıştı.

Devamını Oku
12.06.2026
Hikmetinden sual olunmaz

“Hikmetinden sual olunmaz” bir olayın ya da durumun mantığının veya ardındaki gizli sebebin sorgulanamayacağını, tartışılamayacağını ve mutlaka daha yüksek bir amaç veya plan barındırdığını ifade etmek için kullanılan kalıplaşmış bir sözdür.

Devamını Oku
09.06.2026