Uğur Mumcu’yu anmak, anlamak ve anlatmak
Mehmet Şakir Örs
Son Köşe Yazıları

Uğur Mumcu’yu anmak, anlamak ve anlatmak

24.01.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Bugün 24 Ocak; Cumhuriyet gazetemizin simge ismi, unutulmaz yazarı Uğur Mumcu’nun karanlık güçlerce katledilmesinin yıl dönümü. Bundan tam 32 yıl önce, 24 Ocak 1993 tarihinde, karlı bir Ankara gününde kaybetmiştik Uğur Mumcu’yu... O’nu, aramızdan koparılışının 32. yılında, saygı sevgi ve özlemle anıyoruz.

İçinde bulunduğumuz günler aynı zamanda ‘Adalet ve Demokrasi Haftası’ olarak da tanımlanıyor ve katledilen gazeteciler - aydınlar anılıyor. Bu bağlamda başta gazetemiz yazarları Uğur Mumcu, Muammer Aksoy, Ahmet Taner Kışlalı, Bahriye Üçok olmak üzere, katledilen tüm aydınlarımızın anıları önünde saygıyla eğiliyoruz.

ÖRNEK BİR AYDIN VE GAZETECİ

Uğur Mumcu, yaşamı boyunca, emperyalizme, faşizme ve her türlü karanlığa karşı korkusuzca mücadele verdi. Tam anlamıyla bir Aydınlanmacı ve Kuvvayi Milliyeciydi. Her şeyden önce yurtsever bir aydındı. O’nun izinden yürüyen bizler için de örnek bir aydın ve gazeteciydi.

Uğur Mumcu’yu basın ve yazın alanında öne çıkaran en önemli özelliği araştırmacı gazeteciliğiydi. Hukukçu ve gazeteci kimliğiyle; adaletsizliklere, haksızlıklara, hukuksuzluklara, yasaklara ve yolsuzluklara karşı hep mücadele etti. Bükülmez kalemi, Cumhuriyet’teki köşesi, kitapları ve makaleleri, bu mücadelenin en önemli araçlarıydı.

TOPLUMUN VİCDANI OLMAK

Uğur Mumcu’nun İzmir ve Ege ile de güçlü bağları vardı. Ulusal kurtuluş mücadelesinin verildiği bu coğrafyayı çok sever ve önemserdi. Yaz aylarında ailesi ile kaldığı Ayvalık ve çevresi ile de aktif iletişimi vardı. Yıllar önce İzmir’de ve Ege’nin değişik kentlerinde konuşmacı olarak katıldığı etkinlikler ve bıraktığı anılar unutulmaz.

O aynı zamanda toplumun vicdanıydı. Tavrıyla, seslenişiyle bulunduğu ortamları ve katıldığı konferansları adeta dalgalandırırdı. Bizim kuşaklar, O’nun yazıları ve kitapları ile yetiştiler. Geçmişte bizim de bulunduğumuz İzmir’deki ve özellikle de Dikili’deki etkinliklerde yaptığı konuşmalar, hâlâ belleklerimizdedir.  

CUMHURİYET VE UĞUR MUMCU

Uğur Mumcu, yaşamının anlamı haline gelmiş araştırmacı - gazetecilik uğraşısıyla, Cumhuriyet gazetemiz ile de bütünleşmişti. O’nu, mücadelesini ve anısını, Cumhuriyet gazetesinden ayrı düşünmek mümkün değildir. Bir bakıma Uğur Mumcu Cumhuriyet gazetesidir, Cumhuriyet gazetesi de Uğur Mumcu’dur.

O’nun ardından yaşadığımız süreci ve günümüzde yaşananları düşünüp değerlendirirken; her zaman, ‘Uğur Mumcu yaşıyor olsaydı acaba neler yazardı ve bu gelişmeleri nasıl değerlendirirdi’ diye düşünmeden edemiyoruz. Çünkü Uğur Mumcu yazıları, kitapları ve öngörüleri ile bugün de önümüzü aydınlatıyor ve bizlere ışık tutuyor. Bir kez daha anısı ve mücadelesi önünde saygıyla eğiliyoruz.

***

Marmaris’de çevre mücadelesi ve örnek bir siyasi tutum

Ege’nin yeşili bol diyarı Marmaris ve çevresi, bizim çok beğendiğimiz ve sevdiğimiz yörelerin başında gelir.  Hemen her mevsimde, daha kente girerken yeşilin her tonuyla karşılaşırsınız. Son dönemlerde bir yandan orman yangınları, diğer yandan beton ağırlıklı işgaller ve yapılaşmalar bu güzelim diyara gölge düşürmüş olsa da, yaşanan tüm olumsuzluklara karşın Marmaris yeşil kimliğini ve özelliğini korumaya çalışıyor.

Marmaris’deki çevre mücadelesi, Selimiye Koyu’nda yapılmak istenen 145 teknelik marina ve çekek alanı inşaatının önlenmesi ile geçen dönemden bu yana devam eden Sinpaş inşaatlarının durdurulması ve yıkılması konularında odaklaşıyor. Muğla Çevre Platformu temsilcileri, Selimiye’nin Datça - Bozburun Koruma Alanı’nda bulunduğuna dikkat çekiyor ve buradaki yapılaşmanın çevreye ve canlılara zarar vereceğini düşünüyorlar.  

SİNPAŞ İNŞAATLARI

Marmaris’de Milli Park sınırları içinde kalan alanda ‘Kızılbük Projesi’ olarak bilinen yapılaşma, tepkileri ve tartışmaları da beraberinde getirmişti. Marmarisli çevreciler, yıllardır bu yapılaşmalara karşı mücadele sürdürüyorlardı. Son olarak Marmaris Belediyesi, inşaata ilişkin 25 ruhsatı daha iptal etti.

Böylece üç farklı etaptaki toplam 58 ruhsat iptal edilmiş oldu. Geçen ay kıyı kanununu ihlal eden yapılaşma ile ilgili mahkeme de imar planı ve ruhsat iptali kararı vermişti. Bu kararın ardından belediye ilgili alanları mühürlemiş ve para cezası kesmişti. Henüz inşaatı başlamamış 3. etaptaki 25 yapı ruhsatı da belediye tarafından iptal edildi. İlgililer, böylece adı geçen yapılarda yıkımın yolunun açıldığını vurguluyorlar.   

YIKILACAK MI?

Konuyla ilgili olarak Marmaris Belediye Başkanı Acar Ünlü ile CHP Parti Meclisi Üyesi ve Çevre Mühendisleri Odası Eski Genel Başkanı Baran Bozoğlu, geçtiğimiz hafta Marmaris’de birlikte bir basın toplantısı yaptılar. Sinpaş inşaatları ile ilgili gelinen son durumu açıkladılar.

Başkan Ünlü, “Hukuki süreç kendi mecrasında işleyecek. Biz aldığımız kararın doğru olduğunu düşünüyoruz. Bunun sonucunda tabii ki yıkım kararının gelmesi muhtemeldir” dedi.   

ÖRNEK SİYASİ TUTUM

Bizce işin siyasi boyutu da çok önemli. Marmaris’deki bu inşaatlar önceki CHP’li başkan döneminde başlatılmıştı. Çevreciler konuyu CHP Genel Merkezi’ne kadar taşıdılar. CHP Genel Başkanı Özgür Özel’den duruma müdahale etmesini istediler. Konuyla ilgili olarak CHP’de bir komisyon oluşturuldu.

CHP Genel Merkezi adına konuyu izleyen PM üyesi Baran Bozoğlu ile görüştük. Bozoğlu, çevrecilerin haklı olduğunu ve önceki dönemle ilgili olarak araştırma yapıldığını söyledi. Biz de bu olaydan tüm siyasilerin ve yerel yöneticilerin önemli dersler çıkarması gerektiğini düşünüyoruz. Bu örnek siyasi tutum için, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’i ve parti yönetimini kutluyoruz.

***

Anadolu’nun ilk toplumcuları

Bu hafta sonu Karaburun’da nergis festivali var. Pek çok İzmirli ve Egeli, bu dönemde yönünü Karaburun yarımadasına doğru çevirir. Çünkü bu mevsimde yarımadada ortalık tümüyle nergis renklerine ve kokusuna bürünür. Nergis tarlalarından yükselen mis gibi çiçek kokuları ortalığı kaplar. Nergis festivali nedeniyle yolu bu yöreye düşeceklerin dikkatini, yöreyle ilgili bir başka konuya çekmek istiyoruz.

BÖRKLÜCE’NİN YURDUNDA NERGİS KOKUSU

Bizim de yolumuz ne zaman bu yöreye düşse, usumuzda Anadolu’nun ilk toplumcuları Şeyh Bedrettin, Börklüce Mustafa ve Torlak Kemal’in anısı ve mücadelesi canlanır. Bu diyarda onların izini sürer ve yüzyıllar önce yaşananları yeniden duyumsamaya çalışırız.

Önceki haftalarda yayımlanan bir yazımızda yazdığımız gibi; büyük usta Nazım Hikmet’in ‘Şeyh Bedrettin Destanı’ ile rahmetli hocamız Prof. Dr. Bilge Umar’ın ‘Börklüce’ romanı adeta bize yol gösterir. Gittiğimiz yerlerde o dizelerin ve satırların izini süreriz.

ŞEYH BEDRETTİN-BÖRKLÜCE-TORLAK ANITI

Konuyla ilgili yazdığımız yazı ses getirdi. Değerli düşün, kültür ve siyaset insanı Kemal Anadol dostumuz bizi arayarak; Karaburun’da eski cezaevi alanında bir anıt yapılmasının düşünüldüğünü anlattı. Ama bu anıtta mutlaka Şeyh Bedrettin-Börklüce Mustafa-Torlak Kemal bütünlüğünün korunması gerektiğini vurguladı.

Biz de dostumuz Kemal Anadol’un bu önerisine yürekten katılıyor ve konuyla ilgili duyarlılığı için kendisine teşekkür ediyoruz. Karaburun’da yapılacak kültür merkezi ile birlikte, Anadolu’nun ilk toplumcularının anısını ortaklaşa yaşatacak ve gelecek kuşaklara taşıyacak bir anıtın, bu yöreye çok yakışacağını düşünüyoruz.

Yazarın Son Yazıları

Tarımda ve gıdada tehlike çanları!

Tarım sektörü, son 24 yılın en sert düşüşünü ve daralmasını yaşadı. Geçtiğimiz 2025 yılında Türkiye ekonomisi yüzde 3.6 oranında büyürken, tarımda yüzde 8.8 oranında küçüldü. Buna karşın gıda enflasyonu da Avrupa’nın zirvesine çıktı. Gıda enflasyonundaki tırmanış halen devam ediyor. Gıda enflasyonu, geçtiğimiz şubat ayında aylık bazda yüzde 6.9 oranında yükseldi.

Devamını Oku
13.03.2026
En büyük banknotun dayanılmaz hafifliği!

Uluslararası siyasetin gündemi Ortadoğu’da yaşanan savaşa, iç siyasetin gündemi de siyasi davalara kilitlenmiş görünüyor.

Devamını Oku
10.03.2026
İzmir’e siyasi abluka!

İktidar çevrelerinin İzmir’i siyaseten kuşatması tüm hızıyla devam ediyor. Bu kuşatmadan en çok da yerel yönetimler ve yerel hizmetler olumsuz etkileniyor. Çünkü öncelikle yerel yönetimlerin hareket ve etkinlik alanı daraltılıyor.

Devamını Oku
06.03.2026
CHP’nin umut programı

Talihsiz biçimde savaş gündeminin gölgesinde kalsa da CHP’nin dünkü sunumu büyük önem taşıyordu.

Devamını Oku
03.03.2026
Geleceği satmayın!

Finansman sıkıntısı yaşayan siyasi iktidar, köprülerin ve otoyolların işletme hakkını özelleştirip yabancılara satmaya hazırlanıyor. Üstelik bu konuda yeterince şeffaf da davranılmıyor. Konu tüm yönleriyle kamuoyunun gündeminde olduğu ve birçok çevre tarafından tartışıldığı halde, ilgililerden ve yetkililerden kamuoyuna yönelik yeterli bilgilendirme yapılmıyor

Devamını Oku
27.02.2026
Abluka

Son günlerde “abluka” sözcüğü siyasette çok sık kullanılır oldu.

Devamını Oku
24.02.2026
Kurtuluşun ve kuruluşun ‘İktisat Kongresi’

17 Şubat tarihi ve içinde bulunduğumuz hafta; “Medeni Yasa”nın 100. “İktisat Kongresi”nin de 103. yılını simgeler. Ulusal kurtuluş ateşinin daha dumanı tüterken İzmir’de toplanan kongre, kurtuluştan kuruluşa uzanan sürecin çok önemli bir dönemecidir.

Devamını Oku
20.02.2026
Prekaryalar...

Son dönemde, büyük alışveriş merkezlerinde çalışan ya da oralara hizmet üreten depo işçisi, kurye ve benzeri kesimlerin hareketlenmesi dikkatinizi çekiyor mu?

Devamını Oku
17.02.2026
TİP’in ve DİSK’in tarihi önemi

Bugün 13 Şubat, Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) ve Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (DİSK) kuruluş yıldönümüdür. 13 Şubat 1961’de birinci TİP, 13 Şubat 1967’de de DİSK kurulmuştu.

Devamını Oku
13.02.2026
Elveda liberalizm!

Dünya önemli bir altüst oluşu yaşıyor.

Devamını Oku
10.02.2026
Tarımı bitirmeye kararlı mısınız?

İçinde bulunduğumuz hafta Ege’de tarımla ilgili önemli etkinlikler vardı. İzmir’de “Tarım ve Hayvancılık Fuarı”, Ödemiş’te ise “Küçük Menderes Çiftçi Buluşması” yapıldı. Kısacası, tarım ve gıda konuları gündemdeydi.

Devamını Oku
06.02.2026
Deprem gerçeği

İçinde bulunduğumuz hafta, 2023’te Hatay yöresinde ve Güneydoğu’da yaşanan 6 Şubat depreminin üçüncü yıldönümüdür.

Devamını Oku
03.02.2026
Tariş direnişi unutulmaz

İçinde bulunduğumuz günler tarihi Tariş işçi direnişinin 46. yıldönümüdür. Bundan tam 46 yıl önce bugünlerde, Tariş çalışanları iş ve can güvenliği için direnişe geçmişti. Biz de o yıllarda hem üniversitede okuyan ve hem de fabrikada çalışan DİSK üyesi genç bir emekçi olarak, direnişin içinde aktif olarak yer almıştık.

Devamını Oku
30.01.2026
Silivrizedeler

Silivri denince artık ister istemez akla öncelikle cezaevi geliyor.

Devamını Oku
27.01.2026
İzmir; ‘üvey’ mi, yoksa ‘hasım’ mı?

2026 yılı merkezi idare yatırım programı açıklandı. Bu yıl da yatırım programından İzmir’in payına sembolik rakamlar düştü. Kısacası, İzmir altyapı yatırımları ile ilgili makus talihini yine değiştiremedi. Hele son olarak İzmir belediyesine ait tarihi binalara vakıflar eliyle el konmak istenmesi de doğrusu işin tuzu biberi oldu.

Devamını Oku
23.01.2026
Çürümüşlük ve tükenmişlik

Günümüzde nereye el atılsa hemen her yerden ortalığa olumsuzluk saçılıyor.

Devamını Oku
20.01.2026
Ege’nin toplumcu ve muhalif damarı

Anadolu coğrafyasında yüzyıllar önce yaşanmış önemli bir toplumsal hareket var. Osmanlı’nın baskısına, zulmüne karşı eşitliğin, kardeşliğin ve dayanışmanın türküsünü söyleyenlerin öğretisi, geçmişten günümüze kadar ulaşıyor. Biz de onları ve mücadelelerini tüm yönleriyle kavramaya çalışıyoruz.

Devamını Oku
16.01.2026
Toplumsal mücadele

Hayatın o durdurulamaz akışında bir yılı daha geride bıraktık

Devamını Oku
13.01.2026
Ege’de muhalefet arayı açıyor

PİAR Araştırma, bölgelerde yaptığı siyasi parti oy tercihi anketinin sonuçlarını kamuoyu ile paylaştı. Buna göre Ege Bölgesi’nde iktidar partisi ile ana muhalefet CHP arasındaki oy farkı oranı yüzde 17.7 olarak belirlendi.

Devamını Oku
09.01.2026
Emperyalizm...

Son dönemlerde birçok siyasal çevre “emperyalizm” tanımını artık kullanmaz olmuştu.

Devamını Oku
06.01.2026
Bir Ege güzellemesi

Bir Ege güzellemesi

Devamını Oku
02.01.2026
Zor ve zorlu yıl

Her yılın sonunda yeni bir yıla girerken geçmiş yılın toplu bir değerlendirmesini yapmak gelenektendir.

Devamını Oku
30.12.2025
İktidar İzmir'i kilitliyor!

Güzel İzmir, birçok bakımdan Türkiye’nin öncü kentidir. Yakın siyasal ve sosyal tarihimizde birçok ilk bu güzel kentte yaşanmıştır. O nedenle de her fırsatta, “İzmir Türkiye’nin batıya açılan kapısıdırpenceresidir” diyoruz.

Devamını Oku
26.12.2025
Emekliler...

Geçim ve barınma kaygısıyla ucuz otel odalarına sığınmak zorunda kalan emeklilerin durumu, günlerdir yüreklerimize kor düşürdü!

Devamını Oku
23.12.2025
‘Kooperatifler daha iyi bir dünya kurar’

ooperatifçilikle güçlü bir gönül bağımız var. Kuşaklar boyu üzüm üreticiliği ile uğraşmış ailemizin adeta genlerinde kooperatifçilik var. Biz de yıllar boyu hem bir çalışan hem de bir üretici olarak tarım kooperatifçiliğinin ve toplumsal mücadelelerin içinde bulunduk.

Devamını Oku
19.12.2025
Niobe’nin gözyaşları

Manisa’da dün gözyaşı adeta sel olup aktı!

Devamını Oku
16.12.2025
Tarım SOS veriyor!

Ülkemizin ekonomik-sosyal yaşamında yaşanan olumsuzluklardan en çok etkilenen kesimlerin başında tarım kesimi geliyor. Bu olumsuzluklar kırsaldan kente, üreticiden tüketiciye uzanarak gıda zincirinin tüm halkalarını kapsıyor.

Devamını Oku
12.12.2025
Emeğin asgarileşmesi

Ülkemizin kendine özgü ekonomi-politiği bağlamında; yılın son günlerinde çalışanları ve emeklileri maaş artış beklentisi sarar.

Devamını Oku
09.12.2025
Egeliler ‘Hadi gari’ diyor!

Ege ve Egeli ile özdeşleşmiş bir ifade vardır. Egeliler günlük yaşamda çok sık “Hadi gari” sözcüklerini kullanırlar. Bu ifade, içinde bulunulan duruma göre bazen bir hayret ifadesidir bazen de bir hareketlenme çağrısıdır.

Devamını Oku
05.12.2025
Halkın bütçesi

Bütçe görüşmeleri ve tartışmaları, ekonomi-politik değerlendirmeler açısından büyük önem taşır.

Devamını Oku
02.12.2025
CHP kurultayı ve Ege

Cumhuriyetin kurucu ve ülkemizin birinci partisi Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) 39. olağan kurultayı, bugün Ankara’da toplanıyor. 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde neredeyse bütün Batı Anadolu’yu CHP kırmızısına boyayan Egeli seçmenlerle CHP arasında çok köklü ve güçlü bağlar var.

Devamını Oku
28.11.2025
Umut ve direniş kurultayı

Günlerdir İBB iddianamesini ve CHP’ye yönelik yargısal kuşatmayı tartışıyoruz.

Devamını Oku
25.11.2025
Ekolojik yaşam savunucuları

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP30) Brezilya Belem’de çalışmalarını sürdürürken ülkemizin ekolojik yaşam savunucuları da alanlara çıkıyorlar.

Devamını Oku
21.11.2025
Umudu örgütlemek ve büyütmek

Küresel kapitalizmin neden olduğu ve otoriter siyaset anlayışlarının daha da ağırlaştırdığı iktisadi ve siyasal bunalımlar, bütün dünyada katmerlenerek devam ediyor.

Devamını Oku
18.11.2025
Asfalyalar atmasın!

Kış mevsimi kendini hissettirmeye başladı. Kış mevsiminin oldukça zor ve zorlu koşulları var. Öncelikle ısınma ve giyinme giderleri dar gelirli ailelerin belini büküyor. İçinde bulunduğumuz koşullarda elektrikle ısınmaya çalışmak, aile bütçeleri açısından başlı başına bir yıkım haline geliyor.

Devamını Oku
14.11.2025
Küresel adaletsizlik ve otoriterlik

Emperyalizme karşı duruşun ve mücadelenin simgesi, Kurtuluş Savaşı’nın önderi Mustafa Kemal Atatürk’ü; vefatının 87. yılında saygıyla andık, anıyoruz.

Devamını Oku
11.11.2025
Yerele darbe!

Bir zamanlar yereli güçlendireceğiz, yereli daha çok yetkilendireceğiz diyerek iktidara gelenler, son dönemde tam tersi işlere yöneliyorlar.

Devamını Oku
07.11.2025
CHP ile uğraşmayı bırakın!

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ilk genel başkanı olduğu CHP, Cumhuriyetin kurucu ve ülkemizin birinci partisi.

Devamını Oku
04.11.2025
Doğa ve iklim uyarıyor!

Son dönemde doğa ve iklim koşullarındaki gelişmeler, değişimler günlük hayatımızı derinden etkilemeye başladı. Deprem tehlikesi ve iklim krizi artık hepimizi daha çok ilgilendiriyor. İzmir ve Ege Bölgesi de bütün bu gelişmelerden alabildiğine etkileniyor.

Devamını Oku
31.10.2025
Cumhuriyet ve demokrasi

Demokrasi, Cumhuriyetle birlikte düşünülmesi ve birlikte anılması gereken çoğulcu, halkçı yönetsel sistemdir, anlayıştır. Her ikisi de birbirini bütünler ve tamamlar.

Devamını Oku
28.10.2025