Turkovac işe yarıyor mu, yoksa propaganda mı?
Orhan Bursalı
Son Köşe Yazıları

Turkovac işe yarıyor mu, yoksa propaganda mı?

06.01.2022 05:00
Güncellenme:
Takip Et:

Geçen cuma Ayşenur Arslan’ın, Halk TV’de hafta içi 11.00-13.00 arası yayımlanan Medya Mahallesi’nde konuktum. Pek çok olayın yanı sıra, konu pandemiye geldi ve tabii ki aşıları konuştuk. Aşı deyince şüphesiz en önemli konu Turkovac “yerli-milli” aşıdır. Dedim ki ben olmam, gidip olun da demem çünkü elimizde aşının etkililiği - etkinliği üzerine hiçbir bilgi yok.

Tek bir resmi açıklama gerçekten yok. Bu aşıyı izliyorum. En son, şimdiye kadar aşı olmamış veya sadece aylar önce Çin aşısı olmuş üç bin gönüllü arıyorlardı. “Gönüllü bulma sorunları vardı. İki hafta önce bir yazımın altına çağrı yapmış, gönüllü olun ‘bir an önce testleri’ bitsin ve sonucu görelim” demiştim.

Bir izleyici anında mesaj attı programa, aşı konusunda gazetecilerin değil yetkin birisinin, uzman doktorların konuşması gerekli, diye. Şüphesiz her gün aşı konusunda dünyadaki gelişmeleri izleyen bilim gazetecisiyim aynı zamanda, bu konuda sözü olan bir insan olduğumu anımsattım izleyiciye.

Aşıya izin verenler neye dayandı? Kendilerine el altından “gizli” damgalı devlet raporu mu verildi? Derhal onay verile, emirli?

NASIL VE NİÇİN İZİN VERİLİYOR?

Bütün dünyada acil kullanım izni verilen Covid aşılarının hepsi klinik yani gönüllü insan üzerinde yaptıkları testlerin, en azından Faz-2 aşaması tamamlanmış ve daha sonraki on binlerce gönüllünün katılımıyla planlanan Faz-3’ün raporu kısmen görülmüş oluyor. Yoksa işe yaramayan veya güvenlik testlerinden geçmemiş bir aşıya, kim acil kullanım izni verir? Bu raporlar bilimseldir, bilim dünyasına açıktır, tartışılır, eleştirilir, kullanılır veya kullanılmaz.

Aşıya üstelik acil kullanım izni verilmiş ve bakanlığın aşı listesine konmuştu.

Burası Türkiye abicim. Nesi saydam ki! İktidarın iki yıldır geliyor yerli ve milli diye propagandasını yaptığı aşı, kötü ve işe yaramaz olabilir mi? 

Belki de işe yarıyordur kim bilir, inşallah, umarım, ama mesela Faz-2’nin sonuçları (sanırım 100 kadar kişi üzerinde denendi!) niye bilimsel rapor olarak açıklanmaz?

Bilim gazetecisi bu konuda tarafsızdır, bilimsel kriterlere göre bakar, soru sorar.

ETKİLİ Mİ, YOKSA PROPAGANDA MI?

Turkovac’ın test çalışmaları, ülkenin neredeyse dört bir yanında en azından beş gelişmiş hastanede uzman doktorlar, profesörlerce yürütülüyor.

Şimdi onlar ekranlarda olsalar, kendilerine sorulsa: Aşı etkili mi ne diyorsunuz? Ne yanıt verecekler, etkili ama elimizde bilgi ve rapor yok, mu? 

Bir tanesi böyle demiş. “Aşı etkili”, Baktım, Bilim Kurulu üyesi ve bir de Aşı Enstitüsü’nden, ekranlarda bol konuşulan, medyada yer alan bir profesör. Ateş Kara! Ama kendisine şu soruyu hiçbir “gazeteci” sormuyor, hani nerede bunun bilimsel raporu, neye dayanarak etkili diyorsunuz? Bu soruyu sormak yasak mı dendi?

Bir başkası, Ege’den, “etkili” demiş. Çünkü farelerde bu görülmüş. İnsaf! İnsanlar fare mi? Sadece fareler üzerinde testi yapılmış hangi madde, ilaç, aşı insanlara doğrudan verilmiştir? Bilimsel sorumluluk sıfır.

BİLİME SUSUN MU DENDİ?

Aşı üzerinde çalışan profesör şapkalı onlarca insan doğru düzgün konuşmuyor! Gerçeği dile getiremiyor. Bir şeyler diyeceğim ama diyemiyorum. Ama şunu diyeceğim: Hepsi korkuyor veya üzerinde çalışıyorlar ama bilgileri yok veya onlara susun dendi! 

En son, Profesör Mehmet Ceyhan dayanamamış, Sözcü’den Yusuf Demir’e aşı için “Ciddiye almıyorum” demiş. Haklı. “Ben önümde veri olmadan, ‘Bunu kullanın, bunun yerine şunu yapın’ diyemem, Türkiye Aşı Enstitüsü Başkanı ve Bilim Kurulu üyesi Prof. Ateş Kara benim yanımda çalışan bir öğretim üyesi... Hayatında aşıyla ilgili bir faaliyeti olmadı. Açıklamalarını ciddiye almıyorum.”

Aynı soruları Prof. Ahmet Saltık da sorup duruyor.

Bilimsel raporlar açıklanana kadar, Turkovac’a izin verilmesi yanlıştır, geri alınmalıdır, sonuçlar tıp dünyasına ve halka açıklanmalıdır.

Yazarın Son Yazıları

Trump’ın ‘altın tokmaklı’ barış kurulu

Trump Gazze’yi yeniden “imar etmek” bahanesiyle azgelişmiş ülkelerin veya ondan korkmaktansa onunla karşılıklı menfaat ilişkileri içinde olmayı tercih eden azgelişmiş/gelişmekte olan ülkelerin temsilcileri ile birlikte bir “barış kurulu” kurdu...

Devamını Oku
23.02.2026
Dezenformasyon

Savcılık kaç gündür aranan ama bulunamayan gazeteci Alican Uludağ’ın son çare olarak derhal yakalanarak mevcutlu olarak İstanbul’a getirilmesini istedi.

Devamını Oku
22.02.2026
Gürlek ve sadık gazetecileri

Biraz gecikmiş olsa da yazmalı ve aklımdan çıkarmalıyım, yoksa dönüp dolaşıyor.

Devamını Oku
19.02.2026
Yapay zekâ düşünüyor, öğreniyor

Önce üretken yapay zekâ programlarının yaratacağı işsizlik üzerine biraz daha bilgi...

Devamını Oku
17.02.2026
Geleceği, insanları, savaşları, gezegeni ‘teknoloji oligarkları’ mı biçimleyecek?

Oligark siyasette oldukça yerleşmiş bir kavramdır. Bu dizinin ilki olan dünkü yazımda, teknoloji multi milyarderlerin “demokratik bir katılım veya denetim olmaksızın insanlığın geleceğini şekillendirdiği”ne işaret etmiştik.

Devamını Oku
16.02.2026
Dehşet çanları ve yapay zekâ ve insanlığın kontrolü

Herkes küçük işleriyle yapay zekâ uygulamalarının tadını çıkarıyor.

Devamını Oku
15.02.2026
Daha zor aylar ve yıllar ülkeyi bekliyor

Adalet Bakanlığı’na Akın Gürlek’in atanması, ülkenin en önemli konusu haline geldi.

Devamını Oku
12.02.2026
Belediye başkanı ve milletvekili istifalarına bir çözüm arayışı

Şüphesiz bir siyasetçi koşullara göre fikir değiştirebilir ve partisinden ayrılabilir.

Devamını Oku
10.02.2026
İki 7.3 ne yapar? İstanbul ve Marmara bölgesi tamamen korunmasız...

Siz okumaktan bıkmış olabilirsiniz ama biz yazmaktan bıkmadık.

Devamını Oku
09.02.2026
Deprem: ‘Ruhuna el fatiha! Acımız sonsuz

İktidar siyasetçilerinin deprem sonrası en iyi bildiği şeydir.

Devamını Oku
08.02.2026
Yeni keşfi üzerine Aziz Sancar ile röportaj

Burada duyurmuştum Sancar’ın öldürücü beyin tümörü Glioblastoma’yı fare deneylerinde başarıyla yok ettiğini...

Devamını Oku
05.02.2026
Güç gösterisinin tırmandığı doruk, en zayıf olunan noktadır

Bu konuda benzer içerikte bir yazı yazmıştım, Trump’ın askeri, ekonomik ve siyasi gücünü bütün dünyaya karşı açıkça kullanmaya başlayınca bütün dünyayı karşısına almış, bu imkânsız denemesinin aşağı düşüşe yol açacağını yazmıştım, bazı okurlar ve sosyal medyadaki izleyiciler “Hayal görüyorsun” mesajı atmışlardı.

Devamını Oku
03.02.2026
Güvenlik için atom silahı arayışları

ABD’yi İran’a saldırı kararlılığından vazgeçirmek için İslam ülkeleri diplomatik çalışmalarını sürdürürken...

Devamını Oku
02.02.2026
Emperyalizmin apaçık yüzü; savrulan ve yeniden birleşen dünya

Evet sömürgecilik, hegemonya, askeri darbeler, eşitsizlikler, sürekli yoksullar aleyhine çalışan dünya ticareti vb.

Devamını Oku
01.02.2026
Saray bu kadar yoksulluğa rağmen hangi cesaretle milleti süründürüyor?

Bu sorunun yanıtını düşünmeli herkes.

Devamını Oku
29.01.2026
İran’a saldırı, bölgede deprem niteliğinde değişime yol açar

ABD Suriye’yi alelacele düzenledikten sonra, silahlı güçlerini (uçak gemileri başta) İran üzerinde yoğunlaştırıyor.

Devamını Oku
27.01.2026
Uğur Mumcu ve Karanlıklar Çağı-2

Şüphesiz Uğur Mumcu ve daha bir dizi kahramanın öldürüldüğü ve katliamların gerçekleştirildiği 1990- 2000 yıllarının öncesi var.

Devamını Oku
26.01.2026
Uğur Mumcu ve karanlıklar çağı

Uğur Mumcu’yu 33 yıl sonra bile kitlelerin gönlünden, meslektaşlarının yüreğinden silemeyen nedir?

Devamını Oku
25.01.2026
Pax Americana: Türkiye, Suriye, İsrail’e doğru

Şüphesiz beklenmiyordu veya ABD’nin ipiyle kuyuya inilmez seni yarı yolda bırakır diyenler de vardı.

Devamını Oku
22.01.2026
Bir intikam histerisinin sahne şovu mu?

“Bak ne yaparız biz sizi, sürüm sürüm süründürürüz!...”

Devamını Oku
20.01.2026
NATO: Bir ittifakın ölümü mü?

Dün Kopenhag adeta öfke patlaması yaşadı; on binlerce kişi Danimarka ve Grönland bayraklarını sallayarak “Grönland’a dokunmayın, Grönland satılık değil” pankartları sallıyordu.

Devamını Oku
19.01.2026
Sancar müjde verdi: Beyin kanseri klinik deneylerini Türkiye’de yapacağız...

Epeydir görüşemiyorduk.

Devamını Oku
18.01.2026
Marmara depremine yeni bir bakış var

Fay parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri ancak 7.3’e ulaşabilecek.

Devamını Oku
15.01.2026
İran rejimi bölgeyi ateşe atabilir, Türkiye’ye etkileri ne olur?

İran’da molla rejimine karşı protestolar durmuyor, çok sayıda ölü var, yüzlerle ifade ediliyor.

Devamını Oku
13.01.2026
Yanardağ’dan Aysever’e... Suskunluğun anatomisi

Merdan’ı (Yanardağ) neredeyse hiçbir suçlama yöneltmeden içeri atma, üstelik Tele1 televizyonuna el koyma cesaretinin hüküm sürdüğü bir ülkede yurttaş güvenliğinin çok yönlü olarak risk altında (uzun süredir!) olduğunu söylemek bile artık bir cesaret denemesi mi olur?!

Devamını Oku
12.01.2026
Orta sınıfın düşüşü

Bu yılın gözde dizisi Kralın Düşüşü gibi oldu ama kastettiğim İpek Özbey ile Onur Alp Yılmaz’ın hazırladıkları kitap.

Devamını Oku
11.01.2026
Aziz Sancar’dan büyük bir başarı daha: Beyin kanserini farelerde yok ettiler

İki üç kez yazmıştım, Aziz Hoca, hızlı ilerleyen ve ölümcül bir beyin kanseri türü olan Glioblastoma’nın tedavisine yönelik çok ciddi bir yöntem geliştirdi ve ilk erken sonuçlar bu tedavinin mümkün olabileceğine ilişkin önemli umutlar doğurdu, diye.

Devamını Oku
08.01.2026
Askeri güç ile siyaset: Geleceği olabilir mi? Avrupa- Çin dayanışması

Bence Trump, bugünkü dünyada pek de geleceği olmayan bir siyaset dönemi başlattı.

Devamını Oku
06.01.2026
Dünyada her şey çöktü, kendini korumak bile ne kadar mümkün?

“Önce Amerika”, “En büyük Amerika” sloganları bugün yaşadıklarımıza (Venezüella’ya baskın) ve arkasından yaşayacaklarımıza ilişkin her şeyi açıklıyordu.

Devamını Oku
05.01.2026
İran’da rejimin tek çıkış yolu nükleeri iptal etmek mi?

En sonunda İranlılar, ekonomik çöküşe başkaldırdılar.

Devamını Oku
04.01.2026
Ekonomik panoramada kısa gezinti ve utanmazlık skalası tartışması

Ekonomik tablo yıllardır felaket.

Devamını Oku
30.12.2025
HÜDA PAR/DEM/İmralı el ele Kürt karanlığına

AKP, Türkiye ve Ortadoğu’da Kürdistan isteyen pankürdist, geçmişi karanlık HÜDA PAR’ı, 4 milletvekili vererek Meclis’e soktu.

Devamını Oku
29.12.2025
Hey Türkler, Anadolu, Trakya, savaşı kaybettiğinizden haberiniz var mı?

Kürt meselesini çözüm komisyonu sanki çıkmaza girdi gibi.

Devamını Oku
28.12.2025
Çin’in başarısının sırrı: Yüz binlerce genç mühendis

Anımsıyorum, 6-7 yıl önce Amerikan üniversitelerini bitiren fen alanlarında mühendislerin sayısı muhtemelen 400 bin kadar olduğuna ilişkin bir istatistiğe hayret etmiştim.

Devamını Oku
25.12.2025
Çin, 20 yılda kritik teknoloji araştırmalarının yüzde 90’ında öncü

Yukarıdaki başlık bana ait değil, dünyanın en önemli iki bilim dergisinden biri olan NATURE’a ait.

Devamını Oku
23.12.2025
6 yıllık ‘Manhattan Projesi’ ile Çin ABD tekelini kırdı

Bu proje İkinci Dünya Savaşı’nı bitiren atom bombası üretme projesi değil.

Devamını Oku
22.12.2025
Anket sonuçlarına ne kadar güvenmeli?

Onlarca anket önümüze geliyor ve buna göre yorumlar yapıyoruz.

Devamını Oku
21.12.2025
13 yıl öncenin büyük öngörüsü gerçekleşiyor mu?

Kaybettiğimiz Doğan Kuban Hoca’nın seçme yazılarına her hafta Herkese Bilim Teknoloji dergisinde yer veriyoruz.

Devamını Oku
18.12.2025
Ankara’nın F-35 rüyası bitti veya çok bedel ödemesi gerekir

Hayır, ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Barrack’ın F-35 konusunda verdiği yanıta dayanarak Ankara bu uçakların rüyasını bile göremez demiyorum.

Devamını Oku
16.12.2025
Bu anlaşmayı kim ‘Feshet’ dediyse suçlu o! Suriye tek mi olacak çok mu?

Bütün mesele bu. Derinden bir savaş veriliyor, bir varlık ve yokluk savaşı bu, olmak mı olmamak mı...

Devamını Oku
15.12.2025