Demokrasi ve özgürlük
Özdemir İnce
Son Köşe Yazıları

Demokrasi ve özgürlük

15.07.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Nâzım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı’nın ürünü “2025 Kültür Ajandası”nda yer aldığına göre bugün, 15 Temmuz 2025 günü, “Demokrasi ve Özgürlük Günü” imiş...

İyi de neyin nesiymiş şu “Demokrasi ve Özgürlük Günü” diye Vikipedi’de bir araştırma yapayım dedim, karşıma “Türkiye Demokrasi ve Milli Birlik Günü” çıktı.

Yazılan bilgi şöyle: “Türkiye Demokrasi ve Milli Birlik Günü, 2016 yılında demokrasiye karşı yapılan darbe girişimine karşı ulusal birliği anan Türkiye’deki resmi tatillerden biridir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 27. muhtarlar toplantısında, kendisinin ve Milli Güvenlik Kurulu’nun 15 Temmuz’un gazi ve şehitlerinin ‘Demokrasi ve Özgürlük Bayramı’ olarak anılmasını önerdiğini söyledi. Başbakan Binali Yıldırım, 11 Ekim 2016’da yeni bir yasanın hazırlandığını ve imzaya açıldığını duyurdu. Resmi prosedürlerin ardından 15 Temmuz, ‘Demokrasi ve Milli Birlik Günü’ olarak ulusal tatil ilan edildi.”

Durumu yeni öğrendim. Benim tarihlerle aram iyi değildir. Benim içim “bayram” 1950’den önce karar verilen bayramlardır. Hepsi demokratik ve ulusaldır. Araştırdım meğer bu bayram FETÖ’cü silahlı kalkışmanın bastırılmasıyla ilgiliymiş.

15 Temmuz darbe girişimi veya 2016 Türkiye askeri darbe teşebbüsü, darbe metninde yer aldığı isimle Yurtta Sulh Harekâtı, 15-16 Temmuz 2016 tarihleri arasında Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde kendilerini Yurtta Sulh Konseyi olarak tanımlayan bir grup asker tarafından Türkiye’de düzenlenen askeri bir darbe girişimidir. Göde Omar’ın deyişiyle, kan kardeşinin AKP iktidarını kazıklama girişimidir.

Bu darbe girişimi bastırıldı diye kuşkusuz yas tutacak değiliz. Darbe girişimi başarılı olsaydı azgın bir dinci faşist rejim kurulurdu. Ve bu rejimden kurtulmak kan dökmeden mümkün olmazdı. FETÖ’cüler güçlerini abarttıkları için başarılı olamadılar kuşkusuz ama rejimin ıskartaya çıkardığı cumhuriyet ve demokrasi aşığı subay kadrosu silaha sarılıp ayaklanmayı bastırmaya yardımcı olmasaydı durum çok başka olurdu.

Peki silahlı ayaklanmadan önceki rejim demokrasi ve özgürlük âşığı mıydı? Ya da darbe girişiminden sonra “demokrasi ve özgürlük” yaşayarak mutlu mu olduk? Başımız göğe mi erdi?

Gerçek bir demokraside, yasalar oy veren çoğunluğun esenliği için yapılır ve azınlığın hakları da çoğunluğun haklarına eşittir. İktidar, bu hakları getiren ve bu hakları koruyan anayasaya tam anlamıyla uyar. Gerçek demokraside iktidar ve muhalefet eşit haklara sahiptir. Ve iktidar bu anayasa ilkesini asla çiğnemez.

Özgürlüğü bir kişinin ya da bir toplum kesiminin düşünme, kendini ifade etme ve değerlerine, inançlarına, ihtiyaçlarına ve arzularına göre hareket etme olanağı olarak tanımlayabiliriz. Özgürlük, örneğin bireyin özgür seçimler yapmasına, bilinçle seçmesine olanak tanır. Bu seçimler, dinlemek istediği bir şarkıyı seçmek gibi çok basit olabilir. Özgürlük mükemmel bir anayasanın verdiği haklardan eksiksiz yararlanmaktır. Buna göre günümüz Türkiye’sinde özgürlük yoktur.

Felsefede, sosyolojide, hukukta ve siyasette özgürlük çok önemli bir kavramdır: Bireylerin iradelerini kullanma yeteneğini ve haklarını tanımlar.

Yukarıdaki tanımların tamamı kusursuzdur. Ancak demokrasi ve özgürlükler iktidarların tutumlarıyla değerlendirilir. Burjuva demokrasilerinde iktidar ve temsil ettikleri çoğunluk ötekiler” için demokrasiden de özgürlüklerden de nefret ederler.

Örneğin Amerika Birleşik Devletleri’nin anayasası güçlerin düzenlenmesi, kuramların ve kurumların dengelenmesini sağlarken demokrasiden olabilecek en iyi sonucu elde etme ve aynı zamanda eşanlamlı görülen iki iyi şeyin, en iyilerin yönetimi ve mülk sahipliği düzeninin korunması çabasının klasik bir örneğidir.

Ne var ki Marx bugün hâlâ tükenmemiş olan bir düşünce ölçüsü kurdu: Biçimsel demokrasinin kurumları ve yasaları, burjuva sınıfının iktidarının geleceğini güvenlik altına alan araçlardır.

Demokrasi ve özgürlükleri çoğunuz benden iyi tanımlayabilir. Bana gelince, babamın adı Hıdır elimden gelen budur. Rakının şişede durduğu gibi durmadığı misali demokrasi ve özgürlükler tanımlandıkları gibi olamazlar ve kullanılmazlar. Türkiye’deki engel AKP iktidarıdır.

R.T. Erdoğan’a sorsan rejiminin demokrasi bakımından güllük ve gülistanlık olduğunu, milletin ruhunda daha fazla özgürlüğe artık yer olmadığını söyler. Ekrem İmamoğlu demokrasi ve özgürlük düşmanı olduğu için içeridedir, demokrasi ve özgürlük meftunu yargı demokrasi ve özgürlüğü korumak için gerekeni yapmış ve yapacaktır. Yapacaktır çünkü kendilerine bu hususta malumat ve talimat verilmiştir.

El konulan belediyelere ve hapse atılan başkanlarına gelince, bugüne kadar suç işlemedilerse günün birinde mutlaka işleyeceklerdi.

İlgili Konular: #15 temmuz

Yazarın Son Yazıları

Laiklik nedir?

Laiklik kavramını, konusunu, evrensel ve yerel uygulamasını tekrar ele almak istiyorum.

Devamını Oku
24.03.2026
Ahmet Hakan'ın zırvaları

Ahmet Hakan'ın zırvaları

Devamını Oku
22.03.2026
Ebedi Kemalizm

20-25 yıl kadar oluyor... Bir zamane genç ökesi (dâhisi) bize meydan okurcasına, damdan düşercesine “Eh artık Kemalizmi tartışmak zamanı gelmedi mi” demez mi?

Devamını Oku
20.03.2026
Televizyon ve ben (2)

Görevde bulunduğum süre içinde televizyonda reklama karşı çıktım ve Başbakan Bülent Ecevit’e firmaların reklam giderlerini vergiden düştüklerini anlattım ama engel olamadım.

Devamını Oku
17.03.2026
Televizyon ve ben (1)

Bu yazıyla ilgisiz görünmekle birlikte çok önemli bir sorundan söz edeceğim...

Devamını Oku
15.03.2026
Cumhuriyet gazetesi

Cumhuriyet gazetesine yazan (yazabilen) bir yazar olmasaydım şu anda kesinlikle Mazhar Osman’da olurdum.

Devamını Oku
13.03.2026
Türkolog Orhan Tümen

Bu yazının adı “Yazar ve Okur” olacaktı ama özel bir teşhir nedeniyle “Türkolog Orhan Tümen” oldu.

Devamını Oku
10.03.2026
Hükümet nedir? (4)

Cumhuriyetler...

Devamını Oku
08.03.2026
Hükümet nedir? (3) Hükümet biçimleri

Platon’un “Devlet” adlı kitabında, hükümetleri beş temel tipe ayırdığı belirtilmektedir. (Dört tanesi mevcut formlar ve biri Platon’un ideal formu olup “yalnızca sözde var olan” bir formdur.)

Devamını Oku
06.03.2026
Hükümet nedir? (2)

Modern hükümetler 17. yüzyılın sonlarından itibaren, cumhuriyetçi hükümet biçimlerinin yaygınlığı arttı.

Devamını Oku
03.03.2026
Hükümet nedir?

Değerli okur(lar), devletin ve biçimlerinin neler olduğunu Vikipedi’den aktararak bilginize sunmuştum.

Devamını Oku
01.03.2026
Devlet nedir? (4)

Liberal felsefeden doğmuştur ve bu nedenle “liberal teori” olarak anılır.

Devamını Oku
27.02.2026
Devlet nedir? (3)

Devlet şekilleri...

Devamını Oku
24.02.2026
Devlet nedir? (2)

Kavramsal tarihi...

Devamını Oku
22.02.2026
Devlet nedir? (1)

Çok yorgunum! Bu nedenle “insan aklı ya da beyni terbiyeciliği” belasından bir süre kurtulmak istiyorum.

Devamını Oku
20.02.2026
Akit adlı mizah gazetesi (2)

AKİT adlı mizah gazetesinin tozunu attırmayı ne yazık ki bugün de sürdüreceğiz...

Devamını Oku
17.02.2026
Akit adlı mizah gazetesi (1)

Akit adlı gazete tam anlamıyla bir mizah gazetesidir.

Devamını Oku
15.02.2026
AKP’nin ortak aklının iflası

Değerli okur!

Devamını Oku
13.02.2026
AKP’nin ortak aklı

Değerli okur(lar) bugün okuyacağınız yazıyı 16 Eylül 2001 günü Hürriyet Pazar’da “AK Parti’nin kollektif aklı” adıyla yayımlamıştım.

Devamını Oku
10.02.2026
‘Rum’ demek ne demek?

On yıl kadar önce Sisam (Samos) Adası’nın Karlovassi kasabasında kutlanan Uluslararası Yannis Ritsos Günleri’nde yaptığım konuşmaya şöyle başlamıştım:

Devamını Oku
08.02.2026
Şeriata karşı çıkmak

Basından öğrendiğime göre, SOL Parti’nin “Şeriata karşıyız” pankartına karşı Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin AKP hükümeti, daha doğrusu R.T. Erdoğan hükümeti nedense soruşturma açmış...

Devamını Oku
06.02.2026
Devletin cebinden...

Çiğdem Toker’in “Yap İşlet Devlet Projeleri’ne DEVLETİN CEBİNDEN Büyük Simbiyoz” (Tekin Yayınları, 2025) adlı kitabı AKP’nin ekonomik uygulamalarını hallaç pamuğu gibi atan bir kitap.

Devamını Oku
03.02.2026
İşçi burjuva olamaz

Jean-Paul Sartre’ın Les Temps Modernes adlı dergisinin ilk sayısında yayımlanan “Sunuş” başlıklı yazısından bir kez daha alıntı yapıyorum.

Devamını Oku
01.02.2026
Duymadık demeyin!...

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli partisinin TBMM grup toplantısında “MHP iktidar ortağı değil” demiş.

Devamını Oku
30.01.2026
Kendin ettin kendin buldun

Emekliler ekonomik ve siyasal bir toplum kitlesidir.

Devamını Oku
27.01.2026
İktidar kanadında Esra Erol kavgası

19 Ocak 2026 tarihli Sözcü gazetesinin 14. sayfasında yayımlanan bir haber: “İKTİDAR KANADINDA ESRA EROL KAVGASI.

Devamını Oku
25.01.2026
Dondurma isteyen çocuk

Bir okurdan gelen e-postayı okumanıza sunuyorum:

Devamını Oku
23.01.2026
Cumhuriyetin fazilet ve adaleti

DEM Parti demlenmeye ve demletmeye devam ediyor.

Devamını Oku
20.01.2026
İskenderiye Dörtlüsü ve hayatımız...

Lawrence Durrell’in İskenderiye Dörtlüsü’nden (Justine, Balthazar, Mountolive, Clea) ilk kez Yusuf ağabey (Yusuf Atılgan) söz etmişti İzmir’de.

Devamını Oku
18.01.2026
Arkamdan ne derler...

11 Ocak 2026 gün ve 418665 başlıklı yazım “Çünkü ‘Arkamdan ne derler’ kaygısı her zaman en önemli ilkem oldu...” cümlesiyle bitiyordu.

Devamını Oku
16.01.2026
418665

“Dört yüz on sekiz bin altı yüz altmış beş” çocuk işçilik döneminde benim sağlık sigortası numaramdır.

Devamını Oku
13.01.2026
Anadolu 4

12 Aralık 2025 tarihli yazımdan bir alıntı yaparak bugünkü yazıma başlayacağım...

Devamını Oku
11.01.2026
Anadolu (3)

Luvi bölgeleri...

Devamını Oku
09.01.2026
Anadolu 2

Anadolu tarihi: Anadolu’nun tarihi bir anlamda Balkanlar, Kafkasya ve Ön Asya’dan gelen işgal, istila ve fetih dalgalarının tarihidir.

Devamını Oku
06.01.2026
Anadolu

Değerli okurlar geçmişi, şimdiyi ve geleceği anlamak, kavramak için “Şimdi”yi anlayarak değerlendirmemiz gerektiğini düşünüyorum.

Devamını Oku
04.01.2026
Gerçek liderlik ne değilmiş?...

2000-2012 yıllarında yazı yazdığım Hürriyet gazetesinin genel yayın yönetmeni Ahmet Hakan Coşkun (AHC), Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel’i hiç mi hiç beğenmiyorlarmış.

Devamını Oku
02.01.2026
Digiturk’ten şikâyet!!!

Digiturk’ten şikâyetçi olan benim. Kanalın hem normal hem spor yayınlarına aboneyim. İki abonelik için ayrı ayrı ücret ödemekteyim.

Devamını Oku
30.12.2025
DEM’in zırvaları

Sizler “zırva” sıfat sözcüğünü ağır buluyorsanız başka bir sözcük kurlanıp “DEM Parti’nin kıyakları” ya da “dehası” derseniz karışamam.

Devamını Oku
28.12.2025
Kürtçe anadilde öğretim mi?

Değerli okur(lar) 23 Aralık 2025 günü “DEM’in isterim de isterimleri” adlı yazımı okudunuz.

Devamını Oku
26.12.2025
DEM’in isterim de isterimleri...

Basında yer alan en önemli ortak haber: Öcalan için “özgürlük” talebi; MHP lideri Devlet Bahçeli’nin açıklamalarıyla başlayan “terörsüz Türkiye” sürecinde DEM Parti de TBMM’deki komisyona raporunu sundu.

Devamını Oku
23.12.2025