Petrol ve siyaset...

Petrol ve siyaset...

15.12.1992 12:00
Güncellenme:
Takip Et:

Son yıllarda yaşanan olaylarda petrol kaynaklarının payı yok mu?

Ortadoğu’nun kısa tarihi, petrol paylaşım tarihidir. Bu petrolü paylaşanlar da batılı şirketlerdir.

Londra’da kurulan “Kurd Oil” şirketiyle, bir eski CIA görevlisinin şirketi arasında kurulan ilişkiler, Ortadoğu’daki bu eski paylaşım planının 92 modelidir.

Bu paylaşım planının en somut örneklerinden biri 50’li yıllarda İran’da yaşanmış; İran petrollerini millileştiren Başbakan Musaddık, CIA’nın düzenlediği bir darbe ile devrilmişti.

O yılları yaşayanlar, “Dr. Musaddık ve General Zahidi” adlarını anımsayacaklardır. Dr. Musaddık, 1933 yılında İran petrollerini işletmeye başlayan “Anglo- Iranian Oil Company” adlı şirket gelirlerindeki İran payını artırmak istemiş, bu istek reddedilince de 1951 Martı’nda şirketi millileştirmişti.

Bu şirketin hukuk danışmanlığını Amerikalı “Sulivan & Cromwell” şirketi yapmaktaydı. Bu avukatlık bürosu, iki kardeş tarafından yönetilmekteydi: John Foster Dulles ve Allen Welsh Dulles... Allen Welsh, aynı zamanda “Anglo- Iranian Oil Company” şirketine kuruluş sermayesi sağlanan “J. Henry Schroeder” şirketinin Amerika’daki şubesinin yönetim kurulu başkanıydı.

Allen Welsh Dulles, 1947 yılından beri CIA’nın üst yöneticilerindendir. John Foster Dulles, 1952 yılında Dışişleri bakanı oldu, kardeşi Allen Welsh de CIA başkanlığına getirildi.

Dr. Musaddık, 1953 yılı Şubat ayında Şah Rıza Pehlevi’yi tahttan ayrılmaya zorlamış, Şah Roma’ya kaçmıştı.

Musaddık’ın devrilme planları Dulles kardeşlerce yapıldı. Şirketin millileştirilmesinden iki yıl sonra 19 Ağustos 1953 günü düzenlenen darbe ile Dr. Musaddık devrildi, yerine General Zahidi getirildi. Bu iktidar değişikliğinden sonra İran’a Amerikan yardımları başladı.

Dr. Muhammed Hidayet Musaddık, önce ölüm cezasına çarptırıldı, sonra bu ceza üç yıl hapse çevrildi. Dr. Musaddık, 1967 yılında öldü. Ölümüne kadar da “SAVAK”ın gözetiminde yaşadı.

Dr. Musaddık’ı deviren General Zahidi kimdi? İran güvenlik güçleri bir Amerikalı general tarafından yeni baştan örgütlenmişti. Zahidi, bu işlerde Amerikalı tuğgeneralin yardımcısı olarak görev yapmıştı.

Bu Amerikalı tuğgeneralin adı Norman, soyadı Schwarzkopf’tu. Bu Schwarzkopf, Körfez Savaşı’nda Birleşik Kuvvetlere komuta eden Orgeneral Norman Schwarzkopf’un babasıydı.

Dr. Musaddık’ın devrilmesini Tuğgeneral Schwarzkopf sağlamıştı. Dr. Musaddık’ın devrilmesinde en büyük yardımı sağlayan da eski Amerikan başkanlarından Roosevelt’in torunu Kermit Roosevelt’ti.

Dr. Musaddık’ın devrilmesinden sonra General Zahidi, petrol gelirlerinin paylaşım planının Amerikalılar tarafından yapılması için başvurdu. “Anglo- Iranian Company”nin gelirlerinin yüzde altmışı bir konsorsiyuma bırakıldı. Amerikalı Herbert Hoover’in başkanlığında bir paylaşım planı ile şirket Amerika, İngiltere, Hollanda ve Fransa şirketleri arasında bölüşüldü.

5 Ağustos 1954 günü anlaşmayla “Royal Dutch/ Shell” yüzde 14, Fransız “Compaigne Française des Petroles” şirketine yüzde 14 pay verilirken aslan payı, “British Petroleum” adını alacak olan Anglo- Iranian şirketine ayrıldı, beş Amerikan şirketine yüzde 8’lik paylar verildi.

Bu paylaşım planını yapan Hoover, Dışişleri Bakanı Dulles’ın yardımcılığına getirildi, Roosevelt’in torunu da “Gulf Oil Corporation”un başına!

Dr. Musaddık devrilmiş, “ganimet” paylaşılmıştı.

Dr. Musaddık’ın yerine başbakan olan General Zahidi için İran Şahı’nın eşi Prenses Süreyya anılarında şunları yazacaktı.

"Zahidi’nin hayli rüşvet aldığı söyleniyordu. Anlattıklarına göre bankadaki serveti birdenbire 600 bin dolara yükselmişti..."

Bugün Kuzey Irak’ta buna benzer olaylar yaşanıyor. Batılı petrol şirketleri, “Kürt Federe Devleti” toprakları içinde kalan petrol kaynaklarını paylaşmak için kimbilir ne planlar yapıyorlar? Kimleri, nasıl kullanıyorlar?

İlgili Konular: #Uğur Mumcu