Köşe Yazısı

A+ A-

Sarıkamış’la ‘yüzleş(ebil)mek’

15 Aralık 2011 Perşembe
\n

95 yıl önce 90 bin askerimizin donarak öldüğü ‘harekât’ı hüzün ve ibretle anıyoruz

\n

\n\n\n

\n\n\n

Tarihle yüzleşmek pek benimsenir hale geldi. Geçmişin kendine has hüzünlü gerçekliklerinden ötürü mağdurlardan özür dilemek de siyasetin çekici söylemleri arasına girdi.

\n

Bunun son örneği, 1937-38deki Dersim dramının gündemi belirlemesinden bu yana düşünüyorum; Ya Sarıkamış? Ya Allahüekber Dağlarında ırkçı bir ütopya uğruna donarak yaşamlarını yitiren 90 bin evladımız? Yüzleşmeyse, haydi... Özür dilemekse kimden?

\n

Sarıkamış doğumlu ve Sarıkamış Dayanışma Grubu Başkanı, kalp cerrahı Prof. Dr. Bingür Sönmezle, Ulusal Kanalda 7 Aralıktaki İmar Dosyasında bu soruların yanıtını değerlendirme fırsatı bulduk. Bingür Hocaya göre belki asıl özür dilenmesi gereken tarihti... Hesaplaşılması ve özür dilemeleri gerekenler de bugüne dek tarihi çarpıtarak gerçekleri gizleyenler

\n

Dr. Sönmez diyor ki: Bugün bile Allahüekber Dağlarının eteklerinde çobanlar insan kemiklerine rastlıyor. Böylesi bir katliam yıllarca nasıl görmezden gelindi; nasıl umursanmıyor; insan düşündükçe ürperiyor.”

\n

Bu sonuca nasıl varıldığını görebilmek için, kuşkusuz önce o büyük dramın nedenini kavramak gerekiyor. Doğru kavrayabilmek için de resmi belgelerle yetinmeyip aslında yine resmi olmaları gereken, ancak sansürlendikleri için özel çabalarla elde edilebilen kanıtları ve yaşanmışlıkların tanıklıklarını değerlendirmek şart.

\n

Dr. Sönmez ve arkadaşları, Sarıkamış Destanı konusunda farkındalık yaratabilmek için, 1914 sonlarında yaşanan dramın 90ıncı yıldönümünden bu yana her 24-29 Aralıkta Allahüekber Dağlarını ve Şehitlikleri ziyaret ediyor; kitaplaşan araştırmalarıyla Sarıkamışın unutulmuşlarını yeniden ulusal bilince taşıyorlar.

\n

Kafkaslar’dan Asya’ya!

\n

95 yıl önce olana bitene kısaca göz atarak bilgilerimizi yineleyelim.

\n

93 Harbi diye bilinen 1876-1877 Osmanlı-Rus Savaşında Kars Ruslara bırakılınca bugün ilçesi olan Sarıkamış, Çarlığın garnizon kentine dönüşmüştü. Dönemin Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili unvanını taşıyan Enver Paşa, bölgeyi Ruslardan kurtararak Kafkaslara ve Orta Asyaya yayılma hayali içinde, sarayın damadı Albay Hafız Hakkı Beyle Sarıkamış harekâtını planlar...

\n

Dramı bizzat yöneten Albay Hafız Hakkı Bey, 5. Muradın torunlarından Behiye Sultan ile evlenmiş ve Dámád-ı Şehriyári; yani hükümdar damadı olmuştur. O sırada Osmanlının Genelkurmay Başkanı ise Alman Generali Bronsart von Schellendorftur!

\n

Harekât 22 Aralık 1914te başlar. Kış koşulları nedeniyle başarısız olacağını gören kimi komutanların itirazları ve istifa etmeleri bile karardan geri dönülmesini sağlayamaz...

\n

Plana göre Allahüekber Dağları piyade (yürünerek) aşılarak Sarıkamışa girilecektir Ne var ki kışlık giysileri bile olmayan orduyu dondurucu soğuk yok edecek; kente ulaşabilen az sayıdaki asker ve subayı da Ruslar şehit edecektir.

\n

Ocak (1915) başlarında İstanbula dönen Enver Paşa, basına öylesine katı bir sansür uygular ki Sarıkamışta neden olduğu katliam ancak seneler sonra öğrenilebilir Dahası, aynı sansür, ilerleyen yıllarda resmi tarihin de adeta geleneği olur. Denebilir ki Çanakkale Savaşı kadar önemli bir askeri serüvene okul kitaplarında ancak birkaç satır ayrılır...

\n

Bu vefasızlığın günümüzdeki sonucunu, Dr. Sönmez 2009da Adanadaki bir konuşmasında bakın nasıl özetlemiş: 1914 Sarıkamışını anlatan filmi 600 bin kişi; aynı dönemdeki Recep İvedik filmini ise 4.5 milyon kişi izlemiş. Çünkü ulus olarak Sarıkamışta yaşananları bilmiyoruz; öğretmediler.

\n

Ve Deniz Faciası

\n

Sarıkamış dağlarında soğukla mücadele eden orduya kışlık giysi, erzak ve cephane götürmek için İstanbuldan Trabzona doğru yola çıkan; askeri tedbir olarak mutlaka savaş gemilerinin koruması altında seyretmeleri, düşmana karşı savunmasız bırakılmamaları gereken ve 2 keşif uçağı ile 3 bin de asker taşıyan 3 kuru yük gemisini de Ruslar 7 Kasım 1914te Karadenizde batırırlar

\n

Bu ihmalin sorumlusu olan Enver Paşanın emriyle kayıtlara geçirilmeyen faciayı da Prof. Dr. Bingür Sönmez ortaya çıkardı.

\n

Sarıkamışın Deniz Şehitleri ilk kez 7 Kasım 2007 günü Karadeniz Ereğlide düzenlenen törenle anıldılar.

\n

AdlarıBezm-i Âlem”, “Bahr-i Ahmer ve Mithat Paşa olan gemilerin ve deniz şehitlerimizin anısına Karadeniz Ereğli Belediyesinin 18 Haziran Parkında yaptırdığıSarıkamış Deniz Şehitleri Anıtı da bu yıl 7 Kasımda törenle açıldı.

\n

Prof. Dr. Bingür Sönmez diyor ki: Bu 3 gemi Trabzona varıp malzemeler ve askerler Erzurum üzerinden Sarıkamışa ulaşabilseydi, büyük dram belki hiç, belki de o düzeyde yaşanmayacaktı..”

\n

Evet... Tarihle yüzleşmek, tarihe karşı sorumlulukla mümkün. Ülkenin her yöresinden gençlerin yitirildiği Sarıkamış bunu yıllardır, sabırla bekliyor.

\n

\n\n

Tümü Oktay Ekinci - Son yazıları

Çankaya’ya Yakışır belediye binası 17 Ekim 2013 Per
‘Ayhavar Hastahana’dakilere 16 Ekim 2013 Çar
Hastanenin Boğaz Manzarası 13 Ekim 2013 Paz