Bilim antik hastalıkların izini kemiklerde ve DNA'da sürüyor
Modern tıbbın gelişimiyle birlikte hastalıkların tarihi de yeniden yazılıyor. Arkeologlar ve genetik uzmanları, binlerce yıllık iskeletlerden ve antik DNA örneklerinden yola çıkarak, insanlığı sarsan salgınların kökenini ve evrimini gün yüzüne çıkarıyor. Neandertallerden mumyalara uzanan bu "hastalık arkeolojisi", gelecekteki salgınlara karşı da ışık tutuyor.
Laodikeia’da 2 bin yıllık keşif: Athena heykeli gün ışığına çıktı!
Denizli’nin dünya miras listesindeki incisi Laodikeia Antik Kenti’nde, Batı Tiyatrosu kazıları sırasında 2 metre boyunda devasa bir Athena heykeli bulundu. Augustus Dönemi'ne tarihlenen ve sanatsal kalitesiyle büyüleyen heykel, antik kentin meşhur dokuma kültürüne ışık tutuyor.
5 bin 500 yıllık... Beşiktaş Metro kazısında bulundu
İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin Beşiktaş Metro İstasyonu’ndaki kazılarında, Tunç Çağı’nın başlarına tarihlenen kurgan tipi mezarlar ve figürinler ortaya çıkarıldı. Buluntular, İstanbul’un erken göç yollarına dair yeni veriler sundu.
Kuzey Kore'de 5 bin yıllık tuz üretim tesisleri bulundu
Kuzey Kore'nin Nampho şehrinde yürütülen arkeolojik kazılarda, 5 bin ila 5 bin 500 yıl öncesine dayanan tuz üretim ve depolama tesislerinin kalıntıları ortaya çıkarıldı. Uzmanlar, Neolitik Çağ’dan Bronz Çağ’a kadar kullanılan bu tesislerin, bölgenin kadim bir medeniyet merkezi olduğunu kanıtladığını vurguluyor.
İşte tarihin ilk 'akıllı' şehirleri!
Günümüz modern şehir planlamasına binlerce yıl öncesinden ışık tutan İndus Vadisi Medeniyeti, standart tuğla konutları ve gelişmiş kanalizasyon sistemleriyle bilim dünyasını şaşırtmaya devam ediyor. Mısır ve Mezopotamya'nın aksine devasa sarayların ve otoriter kralların izine rastlanmayan bu gizemli uygarlık, "eşitlikçi bir toplum mümkün mü?" sorusunu yeniden gündeme taşıyor.
2 bin 400 yıllık yapılar su altında görüntülendi
Diyarbakır'ın Eğil ilçesinde su altındaki yaklaşık 2 bin 400 yıllık tarihi yapılar görüntülendi.
Louvre Müzesi’nde sergilenen ‘Akbabalar steli’: Arkeolojide savaş!
Mezopotamya’da Sümer şehir devletleri Lagaş ile Umma arasındaki insanlık tarihinin bilinen ilk savaşı, ünlü “Akbabalar steli” adlı anıtta ayrıntılı olarak anlatılıyor. Irak’ın güneyindeki Tello’da (antik Girsu) bulunan bu parçalar halen Paris-Louvre’da sergileniyor.
Anadolu’da bir ilk: 1300 yıllık 'Hz. İsa' figürlü ekmekler gün yüzüne çıktı!
Karaman'da bulunan ve birinin üzerinde Hz. İsa figürü, diğerlerinde de farklı bezemelerin bulunduğu 1300 yıllık kömürleşmiş 5 somun ekmeğinin konservasyon ve restorasyonu, Ankara'da 2 yıllık bir çalışmayla tamamlandı. Ekmekler, yakın zamanda ziyaretçileriyle buluşacak.
Araştırma: Giza Piramidi'nin yaşı 10.000 yıl daha eski olabilir
Yeni bir araştırma, Giza Piramidi’nin daha önce bilinen tarihten 10.000 yıl daha eski olabileceğini öne sürüyor. Ancak, bu iddiaya karşı şüpheci bir yaklaşım sergileyen uzmanlar, sonuçların kesinlik taşımadığını belirtiyor. Piramidin yapım tarihiyle ilgili tartışmalar sürüyor.
Şef Büyükduman: 'Mutfağı bir vicdan alanı olarak düşünme'
Arkeoloji disiplininin kazandırdığı araştırma refleksi, kanıtla düşünme alışkanlığı ve hikâye kurma becerisi… Vegan mutfağı yalnızca bir beslenme tercihi olarak değil etik, çevresel ve kültürel bir sorumluluk alanı olarak ele alan Büyükduman, alışkanlıklarla, önyargılarla ve “lüks” tanımıyla cesurca hesaplaşıyor.
'Kırmızı pençeli el': Tarihteki en eski mağara resmi
Endonezya'nın Sulawesi Adası'nda bir mağarada bulunan el resminin, dünyanın bilinen en eski mağara resmi olduğuna inanılıyor.
Geçmişi ararken bugünü ele vermek
Arkeoloji gerçekten tarafsız olabilir mi? Çatalhöyük kadın figürinleri bize “geçmiş”i mi yoksa “bugün”ün değerlerini mi anlatıyor? “Tarafsız ve nesnel bilim” iddiasının ardındaki iktidar ve modern bakış “geçmiş”i nasıl yeniden kurguluyor?
60 bin yıllık olduğu düşünülen zehirli ok uçları bulundu
Arkeologlara göre ok uçları, "zehirli silahların" ilk kez kullanımına işaret ediyor.
Türkiye, dünyayı şaşırtmayı 2025’te de sürdürdü
2025’in en önemli beş kazısını Kültürel ve Doğal Mirası İzleme Platformu yöneticisi Nezih Başgelen ile konuştuk. Göbeklitepe ve Karahantepe kazılarının özetini ise Prof. Dr. Necmi Karul da bizlerle paylaştı.
Arkeolojik alan tehlikede
Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı mimar Serhat Şahin “Tarihi alan tamamen inşaat şantiyesine çevrildi. Alana ağır iş makineleri sokuldu. Adeta 1500 yıllık süpriz arkeolojik verileri barındıran bölge hallaç pamuğu gibi alt üst ediliyor” diyor.
Medusa’dan Urartu küplerine: 2025’in en çarpıcı arkeolojik keşifleri
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Geleceğe Miras Projesi kapsamında 2025 yılında yürütülen kazılarda, Medusa figüründen Urartu küplerine uzanan 10 çarpıcı arkeolojik buluntu gün yüzüne çıkarılarak Türkiye’nin kültürel mirasına önemli katkı sağlandı.
Avrupa'daki volkan patlaması veba salgınını nasıl tetikledi?
Bilim insanları, 1345 yılı civarında meydana gelen bir volkanik patlamanın, üç yıl sonra Avrupa'nın en çok can alan salgını 'Kara Ölüm'e yol açacak zincirleme reaksiyonu başlatmış olabileceğini söylüyor.
Boğazı taşlarla dolu kuşun sırrı ne?
120 milyon yıllık yeni bir kuş türü olan Chromeornis funkyi'nin yemek borusunda 800'den fazla taş ve kil topu bulundu. Sindirim taşlarından tamamen farklı olan bu kütle, bilim insanlarını şaşırttı ve kuşun hastayken boğazına takılan bir kütle yüzünden boğularak öldüğü teorisini gündeme getirdi.
3 bin 500 yıldan daha eski Bronz Çağı şehri ortaya çıkarıldı
Arkeologların, 140 hektarlık alanı kaplayan büyük bir Bronz Çağı yerleşiminin kalıntılarını ortaya çıkardığı bildirildi.
Kolombiya’da 6 bin yıllık kaybolmuş insan topluluğu bulundu
Bogotá yakınlarında bulunan 6 bin yıllık kalıntılar, bilim insanlarının daha önce tanımlanmamış “Checua” adlı yeni bir insan topluluğunu ortaya çıkarmasını sağladı. DNA analizleri bu grubun izole bir avcı-toplayıcı soy olduğunu gösteriyor.
Muğla’daki arkeolojik kazılara büyükşehir desteği
Muğla Büyükşehir Belediyesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Muğla İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü arasında Muğla ili sınırları içindeki bilimsel arkeolojik kazı çalışmalarının desteklenmesine yönelik “Ortak Hizmet Protokolü” imzalandı.
Arkeolojinin İş Yükü: Teori, Pratik ve Kamusal Sorumluluk
Arkeolojide ‘teori’ ve ‘pratik’; akademinin yüksek duvarları ve toprağın asırlık sessizliği arasında unutulan bir halk…
4,4 milyon yıllık ayak bileği insan evrimine ışık tutuyor
4,4 milyon yıllık Ardipithecus ramidus ayak bileği kemiği, insan evrimi ile maymun benzeri atalar arasındaki “geçiş türü” bağlantısını ortaya koydu. Ardi, hem dik yürüyebilen hem de kavrama yeteneği olan maymun benzeri özellikler sergileyerek insan evrimine ışık tutuyor.
Çayönü Tepesi uygarlığın izlerini açığa çıkarıyor
Neolitik dönemin başlangıcına ışık tutan Diyarbakır Çayönü Tepesi, “ilk mimari planlama”, “ilk kamu yapıları” ve “ilk madencilik” izleriyle insanlık tarihinin en önemli arkeolojik alanlarından biri. 40 yıldır kazı alanını koruyan Abbas Yorulmaz ise bölgenin yaşayan hafızası.
Karahantepe’de tarihi keşif
Taş Tepeler Projesi kapsamında Karahantepe’de yürütülen kazılarda ilk kez bir T biçimli dikilitaş üzerine insan yüzü işlendiği tespit edildi. Bu buluntu, neolitik dönem araştırmalarında yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Kazı başkanı Necmi Karul, “Bu örnek, dikilitaşların insanı sembolize ettiğinin en açık kanıtlarından biri” dedi.
Türk Arkeologdan önemli jüri üyeliği: Türk-Amerikan ilişkileri mercek altında
Türk arkeolog Asena Yaşar, New York Türk Evi'nde düzenlenen ve Türk-Amerikan ilişkilerinin tarihsel belleğinin su yüzüne çıktığı sergide jüri üyeliği yapıyor.
İnkaya’daki kazılarda 160 çocuk iskeleti ortaya çıkarıldı
Diyarbakır'ın Kulp ilçesinde eski taş ocağında yaklaşık 2 yıl boyunca yürütülen arkeolojik kazılarda 162 bireyin gömülü olduğu 112 mezar bulundu.
