Takip Et:

Paylaş:

İlhan Selçuk

Son Köşe Yazıları

Kabadayı ile Külhanbeyi...

12.03.2006 00:00

Güncellenme: 10.07.2011 13:16

Takip Et:

PENCERE

İLHAN SELÇUK

Kabadayı ile Külhanbeyi...

İnsanlar gibi sözcükler arasında da akrabalık vardır...

Sözgelimi “kabadayı” ile “külhanbeyi” hısım sayılırlar...

Kabadayı sözcüğü insanın bilincinde elbet daha olumlu bir yankılanma yaratır...

Ya külhanbeyi?..

Osmanlı’nın İstanbul’un fethinden sonra ilk yaptığı hamam Gedikpaşa’ymış...

Hamamın külhanını mesken tutan yersiz yurtsuz takımı nasıl anılmış?..

Külhanbeyi!..

Zamanla külhanbeyleri çoğalmış, başıboş takımı bir yandan hamamın külhanını gözetirken tulumbacılık işlevini de üstlenirler, argo konuşmalarıyla tanınırlar, giyim kuşamlarıyla da fiyaka yaparlarmış...

Peki, ya kabadayı?..

Kabadayı sözcüğü kuşkusuz külhanbeyinden daha olumlu bir yankılanma yapar, anlamı da değişiktir...

Osmanlı’da kabadayı mahallede yaşar, konu komşunun, çoluk çocuğun ırzını, namusunu gözetir, ortak yaşamın ahlak düzenini koruyup bir tür bekçiliğini yaparmış...

Vaktiyle hem kabadayı hem külhanbeyi yangın tulumbalarında çalıştıklarından toplum yaşamında olumlu işlevleri de varmış...

Ya sonra ne olmuş?..

Bugün kabadayının kendi gitmiş, adı kalmış yadigâr...

Peki, külhanbeyine ne olmuş?..

O da sizlere ömür...

Ancak her iki sözcüğün anlamları dilimizde yaşıyor...

Kabadayı daha çok mert, içi dışı bir, güvenilir, sözünün eri kişiler için kullanılıyor...

Ya külhanbeyi?..

Ağzı bozuk..

Sinirli..

Fırsatını buldu mu kendinden küçük olan ya da zor durumda bulunan veya güçsüz kimseye posta koyan..

Çevreye hava atan..

Kendini bir halt sanan..

Yürüyüşü ve salınışıyla kabadayı taklidi yapıp içinden pazarlıklı kişiliğiyle takıyyeciliğini sürdüren..

Para pul işinde üçkâğıtçılarla birlik olup dürüst davranmayan..

Ve de zoru gördü mü pısan kişi bugünkü toplumun külhanbeyidir...

İnsanlar gibi sözcükler arasında da akrabalık vardır...

Ve insanlar gibi sözcükler de zamanla yüklendikleri anlamlar bakımından değişebilirler...

Peki, ya kişiler?..

Biri ortaya atılıp kabadayı taklidi yapmaya kalkışırsa...

Ve kısa sürede külhanbeyi olduğu anlaşılırsa..

O zaman ne denir:

- Foyası meydana çıktı!..

(12 Mart 2006 tarihli yazısı)

Bugünün Köşe Yazıları

Dünya kaynıyor

Venezuela devlet başkanı ve eşinin ABD tarafından kaçırılmasıyla “Yok artık” diyerek hâlâ şaşırabildiğimizi görüp şaşırdığımız yeni yıla merhaba demiş olduk.

Mine Esen

Hedef uyuşturucu mu eğlence mi?

Endişe içimize gökten düşmez, açıklanabilir bir nedeni vardır.

Barış Terkoğlu

Yanardağ’dan Aysever’e... Suskunluğun anatomisi

Merdan’ı (Yanardağ) neredeyse hiçbir suçlama yöneltmeden içeri atma, üstelik Tele1 televizyonuna el koyma cesaretinin hüküm sürdüğü bir ülkede yurttaş güvenliğinin çok yönlü olarak risk altında (uzun süredir!) olduğunu söylemek bile artık bir cesaret denemesi mi olur?!

Orhan Bursalı

‘Muktedir yapar, zayıf çaresiz katlanır’

Miller’in bu sözleri, Trump’ın New York Times söyleşisindeki “Beni ancak kendi ahlakım, kendi aklım durdurabilir; uluslararası yasalar umurumda değil” açıklaması aklıma, Hubris ve Nemesis kavramlarını, kendi zamanının süper gücü Atina ile küçük Melos adası arasındaki ünlü Melian Diyaloğu’nu getirdi. Melos adası, Atina’nın aşırı talepleri karşısında adaletten söz ederken Atina, “Muktedir olan yapar zayıf olan çaresiz katlanır” diyordu. Atina adayı işgal etti, tüm erkekleri öldürdü, kadınları köle olarak sattı (MÖ 416). Atina’nın bu “güç zehirlenmesi” (Hubris) 12 yıl sonra bir Nemesis ile belasını buldu: Peloponez savaşları bittiğinde (MÖ 404) Atina teslim olmuştu; insanlığa demokrasi düşüncesini trajediyi hediye eden uygarlığı hızla çöküyordu.

Ergin Yıldızoğlu

İran’daki kervan

Dünyadaki 200’e yakın ülke içinde teokrasiyle yönetilen ve 21. yüzyılda ortaçağ paradigmasını yaşatan sadece birkaç ülke kaldı. İran da bunlardan birisidir.

Örsan K. Öymen

Faturacılar

Henüz ABD-İsrail saldırganlığı yokken çok kutupluluğa şu eleştiri yapılırdı: “Çok kutupluluk halka ne kazandırdı, emekçilerin hayatını iyileştirdi mi?”

Mehmet Ali Güller

AB’nin Mercosur hamlesi Türkiye’ye ne anlatıyor?

Türkiye’de ise ülke yönetimindekiler iç siyasette yurttaşlara “Dünyada güçlü ülkeyiz” algısını yaymaya çalışırken yeni dünyanın ticaret haritasının çizildiği ve yeni işbirliklerinin geliştirildiği masalardan uzak kalıyorlar.

Jale Özgentürk

Artık her şey insana bağlı

Aradan tam 53 yıl geçti; 3 Ocak 2026’da, Amerikan özel kuvvetleri Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu, eşi Cilia Flores ile birlikte kaçırıp ABD’ye götürdü.

Ayşe Emel Mesci

Tedesco farkı

Derbi öncesi gazetemize verdiğim görüşte iki teknik direktörün taktik detayları ön plana koyduğunu 90 dakikanın belirleyici faktörünün de bu olacağını belirtmiştim.

Adnan Dinçer

Karakol gölgesinde renk: Fikret Muallâ

Bu haftaki yazımda, bir ressamın paletine sinmiş bir duygunun izini sürmek istiyorum: Korkunun.

Güven Baykan

MESEM ve çocuk işçiliği - Özgür Hüseyin Akış

Sanayi Devrimi’yle birlikte çocuk emeği üretim sürecinde ciddi bir biçimde yer almıştır.

Olaylar Ve Görüşler

Emperyalizm, Venezuela ve demokrasi - Doğan Ergenç

3 Ocak 2026 günü ABD, Venezuela’ya saldırdı ve Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile eşini kaçırıp New York’a getirdi.

Menü

Kabadayı ile Külhanbeyi...

Bugünün Köşe Yazıları

Yazarın Son Yazıları