‘Kar’dan da kazandılar
Jale Özgentürk
Son Köşe Yazıları

‘Kar’dan da kazandılar

28.01.2022 05:00
Güncellenme:
Takip Et:

İstanbul Havalimanı uçuşa, Kuzey Marmara Otoyolu, Yavuz Sultan Selim Köprüsü kar nedeniyle ulaşıma kapandı. Batıda, zarar işletmeyi yapan şirketlere yazılıyor. Türkiye’de ise çalışmayan günlerin faturası da halka yükleniyor.  

Kamu Özel İşbirliği Projeleri son yıllarda Türkiye’nin en çok tartıştığı konular arasında. AKP iktidarının “Devletin kasasından tek kuruş çıkmadan yapıldı” iddiasıyla savunduğu mega projelerin, Hazine’ye yükünün bugünkü kurla hesaplandığında 160 milyar TL’ye yakın olduğu belirtiliyor.

Bu projelerin çoğunluğunu yıllardır iktidarın vazgeçemediği müteahhitler Cengiz-MAPA- Limak- Kolin-Kalyon gerçekleştiriyor. Yolcu ve gelir garantili havaalanı, otoyol, köprü, tünel projelerinin kazananı hep bu beş müteahhit, kaybedeni ise geçse de geçmese de, gitse de gitmese de faturayı ödeyen vatandaş oluyor.  

Başkent Üniversitesi İktisat Programı Bölüm Başkanı ve eski Devlet Planlama Teşkilatı Planlama Uzmanı Prof. Dr. Uğur Emek, bu projeleri yakından izleyen bir bilim insanı. 

Emek’e İstanbul’da yaşanan kar felaketinde bu projelerin en önemlileri arasında yer alan İstanbul Havalimanı ve Kuzey Marmara Otoyolu’nda yolcuların ve vatandaşın yaşadıkları rezaleti sorduk. “Ulaştırma işi bir kamu işidir ve 7/24 verilmek zorundadır” diyor Emek. “Devlet kamu hizmetini ya kendisi sağlar ya da özel sektöre gördürür. Bu iki projede Yap-İşlet-Devret (YİD) sözleşmeleriyle hizmet, özel sektöre gördürülmektedir” diyen Emek, yol ve köprüde Karayolları Genel Müdürlüğü, havalimanında ise Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin performans denetimi gereği oluşan zararı tazmin etmeleri için şirketlere ceza vermesi gerektiğini belirtiyor. Vatandaşa da önerilerde bulunarak şu hatırlatmaları yapıyor:

- YİD projelerinde işletme sorumluluğu özel şirketlere aittir. Kamu standart belirler, performans standart altında kalırsa şirketlere idari para cezası verilir. İstanbul Havalimanı’nı ve Kuzey Marmara Otoyolu’nu yapan firmalar görev kusuru işlemiştir. Bu nedenle Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Karayolları Genel Müdürlüğü aracılığı ile vatandaşa tazminat ödenmesi gerekir. 

- İnsanlar, İstanbul Havalima-nı’nda mahsur kaldı. Sivil havacılık uluslararası kurallara bağlıdır. Yolcular havayolu şirketlerine dava açabilir. İstanbul Grand Airport (İGA) şikâyet edilerek zarar istenebilir.

CEZA ÖDEMEK ZORUNDALAR

- Kuzey Marmara Otoyolu’nu her şartta 7/24 kullanıcıların hizmetine amade tutmak zorundasınız. Normal günlerde başarı diyorsun, ödülünü alıyorsun. Yeterli sayıda araç geçmeyince garanti ödemesi alıyorsun. Hizmet sunmadığında da cezayı ödemek zorundasın.

- İnsanlar, Kuzey Marmara Otoyolu’na girdi, geçiş ücreti ödedi, benzini boşuna gitti, üşüdü, aç kaldı. Yolda kalan kamyonlar ve TIR’lar nedeniyle tedarik zincirleri çöktü. Karayolları bana danışmadan benim adıma o şirketle sözleşme imzalıyorsa hizmet alamadığım dönem için de bana cezayı ödemek durumunda. 

Emek, “Yunanistan’da otoyol işleten özel şirketin tazminat yükümlülüğü var, yolu açamadığı için yolda kalan araç başına 2 bin Avro ödeyecek!” sözleriyle bir de örnek veriyor.

Türkiye’de ise şu ana kadar böyle bir ceza gündeme gelmiş değil. Gözde holdinglerin köprüde günlük 135 bin araç, İstanbul Havalimanı’nda 2030’e kadar 6.3 milyar Avro yolcu/gelir garantisine sahip olduğu düşünülürse ceza ne kelime, onlar karda bile “kâr”dalar!

Yazarın Son Yazıları

AB’nin Mercosur hamlesi Türkiye’ye ne anlatıyor?

Türkiye’de ise ülke yönetimindekiler iç siyasette yurttaşlara “Dünyada güçlü ülkeyiz” algısını yaymaya çalışırken yeni dünyanın ticaret haritasının çizildiği ve yeni işbirliklerinin geliştirildiği masalardan uzak kalıyorlar.

Devamını Oku
12.01.2026
İkinci iş sıfır hayat

TÜİK’in 2025 verilerine göre ortalama ücret, yoksulluk sınırının belirgin biçimde altında. TÜRK-İŞ’in Aralık 2025 araştırması, dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırının 100 bin liraya dayandığını gösterirken ortalama ücret bu rakamın yarısına bile yaklaşamıyor.

Devamını Oku
05.01.2026
Ve yılın ezileni yurttaş!

Türkiye’de büyüme var ancak emeğe düşen pay sistematik biçimde küçülüyor.

Devamını Oku
29.12.2025
Gerçek gündem geçim ve eşitsizlik

Türkiye her sabah başka bir gündemle uyanıyor.

Devamını Oku
22.12.2025
Cam tavan değil beton duvar

İster beyaz yaka olsun ister mavi yaka, Türkiye’de çalışan olmak bir de üstüne kadın olmak eşitsizlik, güvencesizlik, görünmezlik demek. Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 Küresel Cinsiyet Eşitliği Raporu’na göre dünyada kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 68, erkeklerin yüzde 90 seviyesinde.

Devamını Oku
15.12.2025
Dijital dönüşüm bir adalet meselesi

Türkiye’de e-ticaret kullanım oranı yüzde 45, e-devlet kullanım oranı yüzde 60. ChatGPT’nin küresel trafiğinin yüzde 3’ü Türkiye’den geliyor. Bu veriler toplumun dijitalleşmeye hazır olduğunu gösteriyor.

Devamını Oku
24.11.2025
‘Bu ülke derin bir uykuda’

Çin bugünlerde tıpkı insan gibi yürüyen robotunu tanıttı dünyaya. O kadar hızlı ilerliyor ki teknoloji, ev işlerinde, yaşlı bakımında kullanılacak yeni nesil insansı robotlar için artık gün sayılıyor.

Devamını Oku
17.11.2025
Balda tehlike büyüyor

Pestisit, kalıntı, tağşiş... Türkiye, gıda güvenliği açısından belki de en kötü dönemlerinden birini yaşıyor. Zehir soframıza kadar sızmış durumda. Denetim mi? Kâğıt üzerinde var ama kovanın, tarlanın, sofranın gerçekliği bambaşka.

Devamını Oku
20.10.2025
Fikir üreten fabrikadan sessiz kalan fabrikaya

Türk Sanayici ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) 1971’de Feyyaz Berker ve bir grup iş insanı tarafından kurulurken Vehbi Koç, derneği şu sözlerle tanımlıyordu:

Devamını Oku
29.09.2025
Keşke ıssız kalsaydı! Yassıada hukuk dışı kaldı

Yassıada ve Sivriada, sit alanı statüsünden çıkarıldı. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından adaların imar oranı yüzde 5’ten yüzde 65’e çıkarıldı. Böylece ada, yapılaşmaya açıldı.

Devamını Oku
22.09.2025
Ezilen halk bu oyunu bozar

Bugün gözler, Cumhuriyet Halk Partisi’ni (CHP) bölmeyi amaçlayan, siyasal niyeti gün gibi ortada olan uydurma bir davaya çevrilecek.

Devamını Oku
15.09.2025
Binde 5 değil binlerce hayat

“20 yıldır bu işi yapıyorum. İlk defa bu kadar çaresizim. Mağaza kapanınca işçiler dağıldı. Çoğu genç, kredi borçları var. Ne yapacaklar bilmiyorum.” İzmirli bir ayakkabı ustası söylüyor bu sözleri.

Devamını Oku
25.08.2025
Kıyamete adım adım

Bundan 26 yıl önce 17 Ağustos 1999’da yaşanan büyük depremin yıldönümüydü dün. Gölcük’ten Sakarya’ya, Yalova’dan İstanbul’a yaşanan bu depremde binlerce bina yıkıldı, on binlerce insan hayatını kaybetti.

Devamını Oku
18.08.2025
Ataköy de karot kıskacında

İstanbul’un önemli kentleşme örneklerinden biri olan ve bir açık hava müzesi diye nitelenen Ataköy 1. Kısım, izinsiz karot alınarak yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya.

Devamını Oku
04.08.2025
Taşyapı’dan dönüşüm soslu el koyma

İstanbul’un inşaatla altüst olmuş, “ihanet edilmiş” son 30 yılına hep aynı müteahhitler damga vurdu. İlk hatırlanılacak isimlerden biri de Emrullah Turanlı’nın sahip olduğu Taşyapı İnşaat. Taşyapı adı İstanbul’da onlarca tartışmalı projeyle anıldı yıllardır.

Devamını Oku
28.07.2025
Zeytinimi alma geleceğimi çalma

Türkiye’nin Ortadoğu’ya hükmetme hayalini kurduğu “büyük” gündeminde Ankara’da bir eylem sürüyor günlerdir.

Devamını Oku
14.07.2025
Sınıfın hafızası umudu yaşatıyor

Türkiye işçi sınıfının tarihinde 15 16 Haziran 1970 tarihi bir kırılma noktasıydı. 12 Mart muhtırasının ayak sesleri duyulurken dönemin iktidarı işçilerin 1960’larda elde ettiği sendikal kazanımları geri almak istiyordu.

Devamını Oku
16.06.2025
Ücrette gelecek, kirada geçmiş enflasyon haksızlık

Türkiye bir süredir “barınamayanlar ülkesi”ne dönüştü. Ne kiracı ev bulabiliyor ne dar gelirli kirasını ödeyebiliyor ne de gençler bir ev hayali kurabiliyor.

Devamını Oku
02.06.2025
Sabır taşı çatladı

“Biraz daha sabır” diyor ekonominin baş sorumlusu Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz...

Devamını Oku
26.05.2025
İflas rüzgârı sertleşti

İflas rüzgârı sertleşti

Devamını Oku
12.05.2025
Görünmez patronlar devri

Görünmez patronlar devri

Devamını Oku
05.05.2025
İstanbul’da partizanlık yıkımına hazır mıyız?

İstanbul’da partizanlık yıkımına hazır mıyız?

Devamını Oku
28.04.2025
Vicdanın çöküşü

Vicdanın çöküşü

Devamını Oku
21.04.2025
Dertleri iklim değil

Dertleri iklim değil

Devamını Oku
14.04.2025
Küreselleşmede son perde mi?

Küreselleşmede son perde mi?

Devamını Oku
07.04.2025
Gençlerin isyanı

Gençlerin isyanı

Devamını Oku
31.03.2025
Tek yol seçim

Tek yol seçim

Devamını Oku
24.03.2025
Üretici battı, halk zehirleniyor

Üretici battı, halk zehirleniyor

Devamını Oku
17.03.2025
9 milyon derin yoksul var

9 milyon derin yoksul var

Devamını Oku
03.03.2025
İşsiz, umutsuz ve mutsuz...

İşsiz, umutsuz ve mutsuz...

Devamını Oku
24.02.2025
AKP’nin yeni cinliği uzay hakkı!

AKP’nin yeni cinliği uzay hakkı!

Devamını Oku
10.02.2025
Hayaller Paris gerçekler Kartalkaya

Hayaller Paris gerçekler Kartalkaya

Devamını Oku
27.01.2025
Ağaç kesen Türkiye iklim zirvesine talip!

Ağaç kesen Türkiye iklim zirvesine talip!

Devamını Oku
02.12.2024
Bölüşüm krizi

Bölüşüm krizi

Devamını Oku
25.11.2024
Çocuk ölümlerinin gölgesinde

Çocuk ölümlerinin gölgesinde

Devamını Oku
18.11.2024
Geleceğimiz derin uykuda!

Geleceğimiz derin uykuda!

Devamını Oku
11.11.2024
‘Depresyondayız, unutulduk aldatıldık!’

‘Depresyondayız, unutulduk aldatıldık!’

Devamını Oku
25.10.2024
Jale Özgentürk yazdı...

En kötüsü 2025’te yaşanacak

Devamını Oku
18.10.2024
Birleş ya da kaybet!

Birleş ya da kaybet!

Devamını Oku
04.10.2024
Sır gibi proje!

Kalamış’a para Saray’da aranıyor

Devamını Oku
20.09.2024