AKP hükümetinin Suudi Arabistan’ın Yemen’de Husilere operasyonu konusundaki tutumu 11 yılda üç kez değişti. Ankara-Riyad ilişkilerinin, daha doğrusu Erdoğan-Prens Selman ilişkilerinin dalgalanmasına göre seyretti durum.
Oysa dış politika, ilke ve stratejiye çıpalanmalıdır ki ulusal çıkarları amaçlayabilsin. İcracı aktörlerin taktik ilişkilerine çıpalanan bir dış politika, dalgaya kapılır ve kıyıya vurur.
1. EVRE: ERDOĞAN’DAN SUUDİLERE SİYASİ DESTEK
Suudi Arabistan 2015’te Yemen’de Ensarullah hareketine (Husiler) karşı Kararlılık Fırtınası operasyonunu başlattığında Erdoğan açık destek verdi. Fransız haber kanalı France 24’e konuşan Erdoğan, “Suudi Arabistan’ın (Yemen’deki) müdahalesini destekliyoruz. Durumun gidişatına bağlı olarak lojistik destek vermeyi düşünebiliriz” dedi (Cumhuriyet, 26.3.2025).
Hatta devamında Erdoğan, desteğin seviyesini yükseltebileceklerine de işaret etti: “Şu anda askeri konuda herhangi bir şey söylemiyorum. Şu anda söylemem de doğru değildir. Ama lojistik konuda, istihbarat konusunda her türlü desteği vermeye hazır olduğumuzu açıkladım.” (TGRT Haber, 26.3.2015)
Erdoğan’ın Suudi Arabistan’a bu desteği, Riyad yönetiminin 2018’de tezgâhladığı İstanbul’daki Kaşıkçı cinayetine kadar sürdü.
2. EVRE: ERDOĞAN’DAN SUUDİLERE TEPKİ
2019’da, artık Erdoğan’ın konuya bakışı tümden değişmişti: “Yemen’de bu süreç nasıl başladı? Bunun üzerinde durmak gerekir. Yemen yerle yeksan oldu, bunun müsebbibi kimlerdir? Bunların üzerinde durmak lazım. (…) Yemen’e ilk bombaları kimler attı? Bu sorunun cevabı bulunursa gelinen noktanın bir tahrik olduğu kanaatine de varırız diye düşünüyorum.” (İletişim Başkanlığı, 16.9.2019)
Bir başka ilginçlik de şuydu: Erdoğan, Suudi Arabistan’ı açıkça suçladığı bu sözlerini, Ankara’da, Astana Platformu kapsamında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile ortak basın toplantısında dile getirdi. Oysa Erdoğan daha önce Suudilere Yemen’de destek verirken “İran ve terörist gruplar Yemen’den çekilmeli” diyordu.
Dahası da var: Erdoğan Suudi Arabistan’ın Yemen’deki operasyonuna karşı çıkınca bu kez Suudi Arabistan, Türkiye’nin Suriye’deki Barış Pınarı Harekâtı’na tepki gösterdi. Erdoğan’ın yanıtı şu oldu: “Suudi Arabistan aynaya baksın. Yemen’i bu hale kimler getirdi? Siz önce bunun hesabını verin.” (TRT Haber, 10.10.2019)
3. EVRE: ERDOĞAN’DAN SUUDİLERE ASKERİ DESTEK
Suudiler istenen bu hesabı vermeden, Erdoğan Riyad’la ilişkileri düzeltmeye karar verdi! Haliyle Yemen politikası bir kez daha değişti ve 3. evre başladı: Erdoğan, “Husiler konusunda Suudi Arabistan’ın hassasiyetlerini paylaştığını” söyledi (İletişim Başkanlığı, 30.4.2022). Erdoğan Temmuz 2023’te Riyad’ı ziyaret ettiğinde, Husileri hedef alan ortak bildiriyi imzaladı.
Süreç, ABD-İsrail’in İran’a saldırısına ve Hürmüz Boğazı’nın durumuna bağlı olarak Yemen’de de hızlandı. Husilerin Babülmendep Boğazı’nı kontrol etmesi, iki boğazın da ABD’ye kapanması durumunu ortaya çıkarınca işler hızlandı: 7 Ağustos’ta Mekke ittifakı kuruldu, 31 Ağustos’ta ittifakın stratejik siyasi ve savunma komitesi toplandı. Üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanları birkaç kez bir araya geldi. 23 Eylül’de Riyad’da ittifakın genel sekreterliği oluşturuldu. Ve imzalı metin, TBMM onayı olmadan, 5 Ekim’de Suudilere askeri destek kararı alındı.
İSRAİL’İN YANINA SAVRULMA
Bu bir dış politika savrulması özetidir. Ama daha önemlisi bu, AKP’nin, İsrail’i vuran Husilere karşı konumlanarak Türkiye’yi tarihin yanlış tarafına düşürmesi demektir.
ABD ve İsrail’in alkışları arasında Husilere karşı Suudilere askeri destek vermek, dış politika tarihimiz açısından kara bir leke olur. O lekenin oluşmasını bakalım milletin vekilleri TBMM’de önleyebilecek mi?
