Kanallar;
denizleri, ırmakları,
gölleri birbirine bağlayan suyollarıdır. Suyolları
açılmasında, ulaşımın sağlanması, hızlandırılması,
maliyetinin düşürülmesi, mesafelerin kısaltılması
amaçlanır. Biz, doğal suyoluna koşut olarak, tutarı bilinmeyen
milyarları aşan, doğayı, çevreyi tahrip edici, sosyal maliyeti
çok daha yüksek, büyük tonajlı gemilerin girişine elverişli
olmayan, dar ve derinliği az, ulaşım süresini uzatıcı,
geçiş maliyetini artırıcı, denetimi elimizde olmayan, yapay
suyolu açmayı hedefliyoruz. Suyolu açma ve mantığına amaç
tamamen zıt böyle bir kanal açılırsa, herhalde dünya kanal
yazınında akıl-us-dışı, absürd kanal olarak yer alacaktır.
Akıldışı kanal projesine aranan gerekçeler şöyle özetlenebilir:
• Rant, değer artışı, havadan inme kazanç sağlama
Boğaz geçiş köprüleri, çevre yolları yapılırken de, içeriden alınan ön bilgi ile arazi kapatanlar, değer artışları, toprak rantı elde ettiler. Ancak İstanbul’da artık az sayıda kupon arsa dışında toplu değer artışı sağlayacak proje uygulama alanı kalmadı. Kanal projesi ile yeni, toplu, geniş rant alanları yaratılması amaçlanmaktadır.
• Yandaş müteahhitleri, iş olanakları sağlayarak kurtarma
Ekonomide daralma, gayrimenkul stok birikimi, müteahhitlerin faaliyet alanlarını daralttı. Kanal projesi ile müteahhitlere, atıl makine parklarını kullanma olanağı sağlanarak, sektördeki durağanlığın
aşılması amaçlanmaktadır.
• Aviyet, armağana karşılık armağan verilmesi Aviyet, her hediye armağan kabul edenin teamülen karşılığını vermesidir. Osmanlı’da padişahın, sadrazamın, kabul ettikleri armağanların, hediyelerin karşılığını vermeleri geleneği vardır. Katar Şeyhi, Sayın Erdoğan’a değerli uçak armağan etmiştir. Bu armağanın altında kalmamak için, değeri az olmayan karşılığın, aviyetin verilmesi gerekir. Tank Palet Fabrikası’nın karşılık olarak verilmesi yetersiz kalabileceğinden, ek olarak Katar Şeyhi ailesine rant yaratabilecek arazi tahsisi yapılmıştır. Böylece kanal boyunca bir Arap kolonisi oluşturulacaktır.
• Montrö (Montreux) Sözleşmesi’nin dolaylı olarak geçersiz kılma, bypass etme
İsviçre’nin Montrö kentinde 1936 yılında imzalanan sözleşme ile ülkemize Boğazlar üstünde tam egemenlik hakkı sağlanmıştır. Ülkemiz, Büyük Britanya, Fransa, Japonya, Yunanistan ve o tarihlerde Karadeniz’de kıyılan bulunan SSCB, Bulgaristan, Romanya arasında imzalanan sözleşme ile Boğazların ülkemiz tarafından silahlandırılabileceği kabul edilmiş; Boğazlardan geçişi denetleyen Boğazlar Komisyonu lağvedilerek, yetkileri T.C. hükümetlerine devredilmiştir. Barışta Boğazlardan geçiş serbestisi kabul edilmiş; savaş halinde ise, savaşan ülkelerin gemilerinin geçişi yasaklanmış; taraf olması halinde Türkiye’nin Boğazlardan geçişi kısıtlayabileceği kararlaştırılmıştır. Karadeniz’de kıyısı olmayan ülkelerin bulundurabilecekleri savaş gemilerinin tonajı en çok 20 bin, özel hallerde de 45 bin olarak sınırlanmıştır.
Kanalla Karadeniz’e Boğaz dışında ayrı bir suyolu ile geçiş sağlanacağından, kanal geçişlerindeki serbest, Montrö Sözleşmesi dolaylı olarak geçersiz kılınmış olacaktır.
• ABD’nin yaptırım tehdidine karşı ödün verme
Kanal açma ABD kaynaklı bir proje bazı yaptırımları uygulamaması koşuluyla ABD’ye ödün olarak, kanal projesi gerçekleştirilecektir.
Maliyeti 75 milyon TL’nin çok üstünde, termin süresi de 7 yıldan çok daha uzun olabilecek, ulusal yararı olmayan, toplumsal maliyeti öngörülenin çok üstünde olan bir projeyi gerçekleştirme ısrarının nedeni irdelenmelidir.
Projeyi, kendi iç olanaklarımızla finanse etme, gerçekleştirme olanağı yoktur. Böyle bir projenin fiziki ve finansal olarak uygulanabilmesi için dış desteğe ihtiyacı vardır, Sağlanacak dış destek projenin gerçekleşme amacına da ışık tutacaktır.
Projenin tamamlanamayacağı kanısında olmakla beraber; proje yapılacakmış izlenimi vermek, rant yaratmak için doğayı, çevreyi tahrip edici kazmaların vurulmasına ne yazık ki başlanacaktır.
