Bugün Hasan Ferid Alnar’ın ölüm günü. 11 Mart 1906’da dünyaya gelmiş, 27 Temmuz 1978’de vefat etmiş. Babası posta müdürüymüş, annesi kanun ve ud çalan bir hanım. Hasan Ferid Istanbul’da doğmuş, geleneksel Türk müziği çevrelerinde kanun çalarak yetişmiş. Alman Mektebi’nde, İstanbul Lisesi ve mimarlık fakültesinde eğitim görmüş. Edgar Manas ile kontrpuan ve füg; Saadettin Arel ile armoni çalışmış. Milli Eğitim Bakanlığı’nın bursunu kazanıp 1927’de Viyana’ya gitmiş, Devlet Müzik ve Temsil Akademisi’nde çağın öncü bestecilerinden Joseph Marx’tan kompozisyon, Oswald Kabasta’dan orkestra şefliği dersleri almış. Ardından, Paris’te film müzikleri üstüne deneyim edinmiş. 1936’da Ankara’da CSO’ya şef yardımcısı ve yeni kurulan konservatuvara armoni öğretmeni ve piyano eşlikçisi olmuş. 1946’da CSO’nun şefi olarak Ankara’ya yerleşmiş ve yıllar içinde buradaki tüm müzik kurumlarında hizmet vermiş. Carl Ebert gibi çok yönlü bir tiyatrocu ve rejisör ile Ankara’daki ilk opera temsillerini düzenleyip Ankara Operası’nın kuruluşuna büyük emek vermiş.
Eşi opera sanatçısı soprano Ayhan Aydan ile mutsuz evliliği, oğlu Aydın’ın Londra’daki trajik ölümü, Alnar’ın dünyaya açılan pencerelerini teker teker kapatmış bir süre ruhi bunalım geçirmişti. Besteci, orkestra şefi, kanun sanatçısı ve öğretmen olarak yıllarca Türk müziğine hizmet etti. Bugünlerde onu anmamıza neden olacak bir başka olay da 7 Ağustos 1958’de, Brüksel Fuarı’nda yönettiği Paris Colonne Orkestrası’nın tarihi konseridir.
Alnar deyince hemen aklımıza Kanun Konçertosu gelir. Özgün şekliyle bir kentet olan yapıt, sonradan yaylı çalgılar orkestrasına uyarlanmış, ilk kez kanun gibi geleneksel bir çalgı, Batı çalgılarının topluluğunda kullanılmıştı. Alnar, Türk müziğinin renkleriyle ritmik kıvraklığını ve klasik batı müziğinin biçim anlayışını birleştirmiştir. Kanun Konçertosu gibi bir diğer başyapıtı da Viyolonsel Konçertosu’dur. Prelüd ve İki Dans, yine aksak ritimleri ve geleneksel makam renklerini taşır.
EŞİ İLK OPERA SANATÇILARINDAN
Alnar’ın eşi Ayhan Aydan’ın opera sanatçılığı gibi son derece zor bir sanat dalının Türkiye’deki öncülerinden birisi olması değil de Menderes’in sevgilisi olması zamanın medyasını sarsmıştı. 1924 yılında İzmir’de doğmuş,1937’de Ankara Devlet Konservatuvarı Şan Bölümü’nün ilk öğrencilerinden birisi olarak Hans Hay ile çalışmaya başlamış, daha öğrencilik yıllarında Tatbikat Sahnesi’nin o zor koşulları altında nice oyunda yer almış, 1944’te mezun olmuş. 1947’de İngiltere’ye giderek Edingburg Şenliği’nde Mozart’ın Figaro’nun Düğünü adlı operasının “Susanna” rolünü İtalyanca canlandırarak büyük başarı elde etmiş. 1948’den başlayarak Ankara Devlet Operası solist sanatçı kadrosunda liriksoprano sesiyle, pek çok temsilin başrolünü üstlenmiş. Onunla birçok opera temsilini paylaşmış sahne arkadaşı Atıfet Usmanbaş anlatmıstı: “Ses rengimiz aynı olduğu için, Ayhan ile aynı rolleri paylaşıyorduk. Ben onun dublörü oluyordum bazı oyunlarda. Özel yaşamını opera dünyasıyla karıştırmazdı. Altın gibi bir kalbi vardı.19 yaşındaymış Ferid Alnar ile evlendiğinde. Aralarında çok yaş farkı vardı. Ferid Alnar’ın da ruhsal açıdan sorunları olduğu söylenirdi. Bir süre sonra Menderes girdi yaşamına. Bir temsilde salonda üst düzey erkân kaynıyordu. Sahne arkasında ise bir ordu çiçek buketi, Menderes’ten gelmişti. Operayı eşi Ferid Alnar yönetiyordu. Perde açıldı, Ayhan söylemeye başladı, ama durmadan hata yapıyor, bitkin görünüyor. İlk perde bitti, Aydın Gün bana gelip, çabuk fırla, sen devam ediyorsun dedi. Ayhan perişandı, meğerse hamileymiş.”
Sonradan, bu olaylar bir bir unutuldu. Değerli bestecimiz Hasan Ferid Alnar ise değerli bir bestecimiz çağdaş Türk müziğinin kurucularından birisi, kanun çalgısını ilk kez Batı tipi bir oda orkestrasıyla kaynaştıran, hocalığıyla, orkestra şefliği ve usta kanun yorumculuğuyla müzik tarihimize geçti.
