Emperyalizmin Dünü... Bugünü

08 Eylül 2011 Perşembe
\n

Yeniden Merhaba!

\n

İzne çıktığımın üçüncü gününde lanet bir soğuk algınlığı ile yatağa yapıştım

\n

Komodinimin üzerinde okunmayı bekleyen kalın kitap destesi içinden gözüme kestirdiğim David Fromkinin 500 sayfalık Barışa Son Veren Barışını çektim ve üç-dört gün yalnızca bu kitapla yaşadım

\n

Şunu hemen söyleyeyim: Ortadoğu ve emperyalizm hakkında yalnızca bir kitap okumaya zamanınız varsa, o kitap buolsun!

\n

500 sayfayı bir Agatha Christie romanı gibi hatmettikten sonra -kitap su gibi akıyor!- hememperyalizmin doğası”, hem modern Ortadoğunun dizaynı”, hem bugünle gösterilen (inanılmaz!) paralellikler”, hem Osmanlı İmparatorluğunun çöküşühakkında bildiğiniz/bilmediğiniz çok konuyu bir araya getiriyor, eksik kalan parçaları birleştiriyor, büyük fotoğrafı görmüş olarak, kapağı kapatıyorsunuz.

\n

Bir tarih kitabı olmasına rağmen uzun yıllar best sellerlistelerinde yer alan kitabın orijinal adı gerçekte A Peace to end all peace -Fall of the Ottoman Empire

\n

Türkçe versiyonda nedense kapağaOsmanlı İmparatorluğunun Çöküşüçıkartılmamış da, yerine Modern Ortadoğu Nasıl Yaratıldı?” alt başlığı kullanılmış

\n

İdealist davaları ‘maske’ edinmek

\n

Prof. Zafer Toprakın kaleme aldığı baskının önsözünde, gayet vurucu bir tespitle, Türkiye yazınında genellikle Cihan Harbi ve Milli Mücadele ayrı süreçler olarak ele alınır. Oysa Cihan Harbi ve Milli Mücadele bir bütün. Aynı kavganın iki evresi. Bu iki ayrı evrenin bütünlüğünü Fromkinin kitabında berrak biçimde görmek mümkündeniyor

\n

Başlık seçiminde -önsözde işaret edilen saptama hilafına!- konuları bir şekilde ayrı tutmak isteği mi rol aldı bilinmez amaOsmanlılafı her ne hikmetse Türkçe kapakta öne çıkmıyor….

\n

Bunların ötesinde genele gelecek olursak

\n

Barışa Son Veren Barışın okuyucuyu zorlayan tek yönü; Rus romanları gibi içinde biraz fazla karakter olması

\n

Llyod George, Lord Curzon, Chamberlain, Sykes, Picotnun kim olduğunu temel tarih bilgisi olan herkes bilir ama Reginald Wingate, Lord Hardinge, David Hogarthın kimler olduğunu takip edebilmek için okurken sürekli kenara not almak zorunda kalıyorsunuz.

\n

Bu aynı zamanda kitabın en güçlü tarafı.

\n

Fromkin; etki ve sonuçları günümüzde süren bu müthiş tarih dilimini,tarihin aktörlerinidoğrudan merkeze koyarak ve konuları kişiselleştirerekirdeliyor ki; bu, hem anlatılanları heyecan verici kılıyor, hem emperyal serüvenardındaki zihin yapısınabenzersiz bir ayna tutuyor.

\n

Nedir o zihin yapısı?

\n

1. Stratejik düşünmek.

\n

2. Aktörlerioyunda tutmak ve onları perde arkasından yönetmek.

\n

3. Ahde vefa tanımamak. Taahhüt verirken, verilen taahhütleri yerine getirmek zorunda kalınmayacağı biçimde vermek. Bu yolda her muğlaklığa başvurmak. (Hoş geldiniz -sözgelimi!- AB Türkiye macerası!)

\n

4. Yerli halkların çıkarlarını, emperyal çıkarlarla örtüşür gibigöstermek.

\n

Gibi yapmaktan çekinmemek

\n

5. Büyük davaların ideallerinimaskeedinmek.

\n

Bu kısa listeyle yetinelim.

\n

Büyük davaların idealleriderken, neyi kastediyor Fromkin?

\n

Barışa Son Veren Barışın zaman dilimindeki on yıllık dönemin (1912-1922) emperyal gücü” -Britanya!- büyük davaolarak bağımsızlıkve Arap bağımsızlığı” “davalarınıkalkan olarak kullanıyor.

\n

‘Arap Baharı’nın kullanımı gibi

\n

Günümüzde tıpkı demokrasive Arap Baharıdavalarının kullanılması gibi...

\n

Ortada illa yüceltilecek ve her vesileyle devreye sokulacak bir ülkü/erek, ideal maskesiolacak!

\n

Halklarınemperyal güçlegönüllü işbirliğini temin/teşvik adına bu elzem sayılıyor. Ve yem diye o dönemde oltayabağımsızlık/Arap bağımsızlığıdavası bağlanıyor.

\n

Emperyal güç”, Arapların kendi kendilerini yönetebileceğine inanmıyor. Ama Arabı, Osmanlıya karşı kullanabilmek ve daha sonra kendi hegemonyası altına alabilmek için, bu ajandadanyararlanıyor.

\n

Fromkin, emperyal düzenin, yöre üzerindekihegemonyadayatmasıyla; bağımsızlık davasının araçsallaştırması arasındaki bu çarpıcı tezata, 500 sayfa boyunca döne döne dikkat çekiyor.Davaları kullanmak,hegemonyanın önüne yerli bir Arap görüntüsüverebilmek adına da kullanışlı oluyor.

\n

Yazarın dikkat çektiği diğer husus -bugün olduğu gibi tıpkı!- İslamın kullanılması!”

\n

Emperyal güç”, “Doğuda her şeyin dinolduğu varsayımından hareket ediyor!

\n

İngilizler haritaya bakıyorlar ve İslamın hâkimiyetinin, bölgedeki politik manzaranın biricik unsuru olduğunutespit ediyorlar.

\n

Bu yaşamsal tespit üzerinden, o gün bugün Doğuyu, yani bizi güdüyorlar.

\n

Devamı cumartesiye!

\n\n


Yazarın Son Yazıları Tüm Yazıları

Biden vakası 14 Temmuz 2024
Demokrasilerde son perde 30 Haziran 2024

Günün Köşe Yazıları