Yapı Denetiminde Çözüm

13 Kasım 2011 Pazar
\n

\n\n\n

Gazetemizde bayramda yayımlanan deprem dizimiz oldukça ilgi gördü... Mimarlar ve İnşaat Mühendisleri odalarının katkılarıyla, arkadaşlarımız Özlem Güvemli ve Cengiz Yıldırımın derledikleri diziye gelen sorulardan çoğu şöyleydi;

\n

Yapı denetim şirketleri fiyaskoysa çözüm nedir?

\n

Önce fiyaskonun nedenlerini anımsayalım:

\n

1- Yapı sahibi, inşaatını denetleyecek şirketi kendisi seçtiğinde, Nasrettin Hocanın ünlü Parayı veren düdüğü çalar sözü gerçekleşiyor. Nitekim deprem yerine patronun çıkarlarını gözeten şirketler ya ceza aldılar ya da kapatıldılar.

\n

2- Şirket, özünde kâr amaçlı bir kuruluştur. Teknik kadrosu ne kadar iyi niyetli olursa olsun, işsiz kalmamak için müşteri bulma uğruna mesleki gereklerden ödün verilebilmektedir.

\n

3- Kimi şirketlerin iş kapmak için belediye meclisi, hatta imar komisyonu üyelerince kurulması da etik dışı bir denetim piyasası yarattı. Öyle ki; yapının inşaat hakkını çoğaltmak isteyenler bu şirketleri yeğlemekte; şirketin belediyeci sahipleri de imar ulufeleriyle iş almaktadırlar.

\n

4- Denetim pazarında müşteri kapma yarışı o hale gelmiştir ki kimi şirketler bizi seçerseniz projeleriniz bedava diyebilmektedirler.

\n

İşte böylesine düzenbazlıklara açık bir ticari sistemin, başlangıçtaki pilot illerde yaşanan rezaletlere rağmen, şimdi de yurt düzeyinde yaygınlaştırılmak istenmesi ise vahimdir.

\n

Uzman denetimi

\n

99 depreminin ardından hazırlanan Yapı Denetim Şirketleri Kararnamesi henüz tasarıyken yaptığımız itirazlara kulak asılmadı... Çünkü egemen siyaset deprem rantı peşindeydi ve yandaşlara yeni iş olanağı için paralı-zorunlu yapı denetimi bulunmaz fırsattı.

\n

Aynı yıllarda önerdiğimiz doğru seçenek ise dosyalarda kaldı... Özetleyelim:

\n

1- İnşaatları yapı sahibine bağımlı şirketler değil, doğrudan bağımsız uzmanlar denetlemeli.

\n

2- İnşaat sahibi denetçisini kendi seçmemeli; tanışıklığı olmayan mimar ve mühendisler yapısını denetlemekle görevlendirilmeli.

\n

3- Bu teknik kişiler, üniversite ve meslek odası işbirliğinde düzenlenecek eğitimleri başarıyla tamamlayarak yapı denetçisi yetkisini kazanmalı; isimleri belediyelerde liste halinde kayıtlı olmalı.

\n

4- Her inşaat için ruhsat alınırken, listede sırası gelen uzman, denetim için görevlendirilmeli; yapı sahiplerinin belediyeye yatırdığı denetim harçlarından oluşan fon da işverenin anlaştığı şirketlerin değil, bağımsız denetçi uzmanların ücretini karşılamalı.

\n

5- Sorumluluk üstlenen uzman mimar ve mühendislerin inşaatı yeterli düzeyde kontrol edip etmediklerini de meslek odaları denetlemeli.

\n

6- Bu sistemde denetçilerin projesine ya da tekniğine aykırı inşaatı belediyeye bildirerek hemen durdurma yetkilerini kullanmaları işler hale gelecektir; çünkü inşaat sahibi artık denetçinin patronu değildir.

\n

7- Bu bildirim üzerine, inşaatı mühürleyerek projesine ve tekniğine uygun hale getirilmesini sağlamayan belediyeye ise caydırıcı yaptırım uygulanmalıdır.

\n

8- Ruhsat bile almamayı kendilerine hak gören kamuya ait inşaatların denetiminde de aynı sistem geçerli olmalı; merkezi ve yerel yönetimlerin yapıları ile TOKİnin ayrıcalıklı denetim muafiyetleri kaldırılmalı.

\n

Kuşkusuz bu sistem de geliştirilebilir Yeter ki depremden bile rant sağlamak niyeti artık terk edilsin; mimar ve mühendislerimize güven duyularak, onurlu çalışma olanakları yasal güvencelerle sağlanabilsin...

\n\n

Yazarın Son Yazıları Tüm Yazıları

Gürhan Tümer... 3 Ekim 2013