Erdoğan'ın 'yeni anayasa' önerisi - Prof. Dr. Hakkı Keskin
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

Erdoğan'ın 'yeni anayasa' önerisi - Prof. Dr. Hakkı Keskin

06.06.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Cumhurbaşkanı Erdoğan, partisinden hukukçu olduğu belirtilen 10 kişiyi anayasayı hazırlamakla görevlendirdi. Yalnızca bu anlayış bile, yeni bir anayasanın bu ortamda neden yapılamayacağının en açık kanıtıdır.

Gerçek anlamda demokratik anayasalar, demokratik siyasi ortamlarda, farklı siyasi partilerin ve değişik eğilimleri temsil eden toplumsal kuruluşların temsilcilerinin birlikte ortak çalışmalarının ürünü olarak ortaya konabilir. 

1961 Anayasası, Kurucu Meclis tarafından hazırlanmıştır. Kurucu Meclis, askeri müdahaleyi yapan Millî Birlik Komitesi ve TBMM yetkilerine sahip olan Temsilciler Meclisi tarafından hazırlandı. Kurucu Meclis’in üyelerinin bir kısmı seçim sistemi ile; bir kısmı siyasi partilerin vekilleri ile, bir kısmı da gazeteler, barolar, sendikalar, yargı mensupları, öğretim görevlileri ve üniversiteler, gençlik ve esnaf dernekleri, ticaret ve sanayi odalarının temsilcilerinden oluşuyordu. 

1961 Anayasa önerisi, Kurucu Meclis üyelerinin önerileri göz önünde tutularak, toplumda kendini saygın anayasa hukukçusu olarak benimsetmiş kişilerin bir araya gelmeleriyle hazırlanmıştır. 1961 Anayasası, dünyanın en demokratik ve saygın anayasalarından biri olarak kabul görmüştür. Ne var ki sağ görüşlü siyasi partiler bu denli demokratik ve sosyal haklar tanıyan bir anayasayla “ülkenin yönetilemeyeceğini” iddia ederek, 1961 Anayasası’nın çok büyük ölçüde değişmesini sağladılar.

ERDOĞAN'IN SİVİL ANAYASA SÖYLEMİ

Erdoğan’ın 23 yıllık iktidarı döneminde değiştirilmesini istediği 1982 Anayasası’nın, üçü referandumla olmak üzere yapılan 12 değişiklik ile 134 maddesi değiştirilmiştir.

Türkiye’de parlamenter sistem, 16 Nisan 2017’de değiştirilmiş; dünyada hiçbir demokratik ülkede olmayan biçimde yetkiler tek kişiye, Erdoğan’a verilerek tamamen otokratik bir sisteme geçilmiştir. 

Erdoğan’ın şimdiki anayasa değişikliğiyle ne istediği çok açıktır. Geçerli olan anayasaya göre Cumhurbaşkanı yalnızca iki kez seçilebilmektedir. Erdoğan, DEM Parti’nin oylarını da alarak mecliste anayasa değişikliği kabulü için gerekli olan 400 milletvekiline ulaşabilirse, yapmayı istediği anayasa değişikliğiyle üçüncü ve belki de yaşam boyu olacak biçimde Cumhurbaşkanı seçilebilmeyi istemektedir.

Bu ilişkide, AKP`de ve Cumhur İttifakı’nı destekleyen siyasi partilerde, öteden beri anayasanın değişmez ilkelerini oluşturan “demokratik, laik ve sosyal hukuk devletinin” temel ilkelerine ve felsefesine karşı olanlar, bazı değişikliklerin yapılmasını istemektedir. Değiştirilmesi mümkün olmayan anayasanın ilk dört maddesindeki temel ilkelerin, anayasanın bazı maddelerin değiştirilmesiyle içini boşaltmayı istemektedirler.  Yeni “sivil anayasa” tartışmasının özeti budur.

ANAYASA, AYM KARARLARI VE İKTİDAR

İktidar, geçerli olan anayasaya ve Anayasa Mahkemesi kararlarına ve de Türkiye’nin de bağlı olduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına uymamaktadır. 

En üst yargı organı olan Anayasa Mahkemesi kararlarına karşın, milletvekili seçilen Can Atalay’ın hapiste tutulması; yine Anayasa Mahkemesi kararlarına ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına karşın, Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş’ın yıllardır hapiste bulunmaları, Türkiye’de yargı bağımsızlığına uyulmadığının en açık kanıtlarıdır.

İstanbul’da seçmenlerin özgür iradesiyle İstanbul Büyükşehir Belediye başkanı seçilen Ekrem İmamoğlu’nun, hiçbir yasal dayanağı olmaksızın tutuklanması, demokratik hukuk devleti ilkelerinin hiçe sayıldığının en açık kanıtıdır.
Üstelik Ekrem İmamoğlu, CHP’nin Cumhurbaşkanı önseçiminde 15,5 milyon oy alarak, Erdoğan karşısında CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı olmuştur.

CHP’li belediyelere yönelik son operasyonda gözaltına alınan Büyükçekmece Belediye Başkanı Hasan Akgün, Gaziosmanpaşa Belediye Başkanı Hakan Bahçetepe, Avcılar Belediye Başkanı Utku Caner Çaykara, Ceyhan Belediye Başkanı Kadir Aydar, Seyhan Belediye Başkanı Oya Tekin, CHP Parti Meclisi Üyesi Baki Aydöner, eski CHP Milletvekili Aykut Erdoğdu’nun da aralarında bulunduğu 22 kişi tutuklandılar.

Zafer Partisi Genel Başkanı Prof. Dr. Ümit Özdağ il başkanları toplantısında yaptığı açıklama nedeniyle, Cumhurbaşkanına hakaret suçundan aylardır Silivri’de tutuklu bulunmaktadır.

31 Mart 2024’te Türkiye’de yapılan yerel seçimlerde, belediye başkan adayı olmalarında hiçbir yasal engel görülmeyen DEM Partili Diyarbakır, Mardin ve Van büyükşehir belediye başkanları, keyfi kararlarla görevlerinden alınarak yerlerine bu illerin valileri kayyum olarak atandı.

İşte bu nedenler, Uluslarası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü'nün (International IDEA) 2023 Demokrasinin Küresel Durumu raporuna göre Türkiye hukukun bağımsızlığı alanında 173 ülke içinde 148. sırada yer alıyor.

PROF. DR. HAKKI KESKİN

SİYASET BİLİMCİ, ALMANYA PARLAMENTOSU ESKİ MİLLETVEKİLİ


İlgili Konular: #Erdoğan #Anayasa

Yazarın Son Yazıları

Türk Eczacılık Günü - Avni Kurtuldu

14 Mayıs 1839 tarihinde “Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane” bünyesinde açılan eczacılık sınıfı, bilimsel eczacılık eğitiminin başlangıcı olarak kabul görmüş ve 14 Mayıs Türk Eczacılık Günü ilan edilmiştir.

Devamını Oku
14.05.2026
Karanlığa doğan yıldızlar - Gani Işık

Dinler tarihi ve kutsal kitaplar halkların zor dönemlerinde onları sahiplenen ve kendilerine yol gösteren peygamber gönderildiğini anlatır, örnek de verir.

Devamını Oku
13.05.2026
Milletvekili ara seçimleri - Erol Tuncer

Milletvekili ara seçimler; istifa, ölüm ya da başka nedenlerle milletvekilliklerin boşalması durumunda boşalan sandalyelere yeni üyelerin seçilebilmesi için yapılmaktadır.

Devamını Oku
13.05.2026
Aileden algoritmaya - Altan Kar

Bu metin, günümüzün “büyük öteki”sine dönüşen o görünmez ama her yerde olan algoritmik düzenin, yaşamımızı nasıl sessizce dönüştürdüğünü anlamaya yönelik bir çabadır.

Devamını Oku
12.05.2026
Amatör tiyatronun gücü - Serkan Fırtına

Bugün ülkemizin neredeyse her kentinde, kiminde onlarca kiminde ise belki bir tane de olsa perde açmaya çalışan amatör tiyatrolar vardır.

Devamını Oku
12.05.2026
Atatürk, Jonathan, İran ve Macaristan - Ülgen Zeki Ok

Richard Bach’ın bir döneme damga vuran “Martı” kitabının kahramanı Jonathan ile tanışıp felsefesini benimsediğimde 20 yaşlarındaydım.

Devamını Oku
09.05.2026
Atalay, Demirtaş, Kavala ve anayasa - Ziya Yergök

Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni (AİHS) 1954’te onaylamış, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) bireysel başvuru hakkını 1987’de tanımıştır

Devamını Oku
08.05.2026
Jeopolitik armağan - Nejat Eslen

1990’lı yılların sonlarında, tek kutuplu dünya düzeni içinde ABD, küresel üstünlüğünü sürdürmenin planlarını yapıyordu.

Devamını Oku
07.05.2026
Engizisyondan bugüne: Değirmenci MenocchIo’nun öyküsü - Okan Toygar

Asıl adı Domenico Scandella’ydı ancak Menocchio olarak bilinirdi.

Devamını Oku
07.05.2026
Emperyalizmin değişmeyen hedefi - Hamdi Yaver Aktan

“1970 yılının nisan ayında, Türkiye’de eylem içinde bulunan ve gençlik önderi durumunda olan gençlerle bir toplantı yapmıştık.

Devamını Oku
06.05.2026
Şafağın getirdiği acı - Abdullah Yüksel

Mayıs ayının başlarında, şafağın erken söktüğü sessiz ve açık bir geceydi.

Devamını Oku
06.05.2026
Sisyphos’un bacağındaki el - Metin Devrim

18. yüzyılda Sanayi Devrimi’nin o ağır çarkları arasında doğan, 1886’da Şikago’da “8 saatlik çalışma hakkını alabilmek” uğruna can veren işçilerin mirasıdır 1 Mayıs.18. yüzyılda Sanayi Devrimi’nin o ağır çarkları arasında doğan, 1886’da Şikago’da “8 saatlik çalışma hakkını alabilmek” uğruna can veren işçilerin mirasıdır 1 Mayıs.

Devamını Oku
06.05.2026
Petrodolar sistemi bitiyor mu? - Fikret Bayır

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) 1 Mayıs 2026 itibarıyla Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nden (OPEC) ayrılacağını duyurdu.

Devamını Oku
05.05.2026
Yeni Sayıştay Kanunu ve Sayıştay ’ın görevleri - Turgut Aşçı

Sayıştay (Divan-ı Muhasebat) 1862’de Osmanlı İmparatorluğu’nun devlet gelir ve giderlerini denetleyen, günümüz Sayıştay’ının temeli olan en yüksek mali denetim ve yargı kurumu olarak kurulmuştur.

Devamını Oku
05.05.2026
Aşı karşıtlığı ve toplumsal etkileri - Ülkü Sarıtaş

Bakteri, virüs gibi mikrobial ajanlarla meydana gelen hastalıklardan korunmak amacıyla etkisi zayıflatılmış mikrobial ajanlar veya bunların genetik yapısını taklit eden parçacıkların laboratuvarda üretilmesi ile elde edilen aşıların tarihçesi yaklaşık iki bin yıl öncesine dayanmakta, Çin ve Hindistan’da aşıya benzer uygulamaların yapıldığı tarihi kalıntılardan anlaşılmaktadır.

Devamını Oku
04.05.2026
Eğitimde güvenlik sorunu - Levent Nayki

14 Nisan 2026 Salı günü Şanlıurfa’da bir okulda silah patladı.

Devamını Oku
04.05.2026
Gelir düzeyi ve kentsel dönüşüm - Aydın Öncel

Türkiye deprem kuşağında ve oldukça fazla riskli yapı stoğu olan bir ülke.

Devamını Oku
02.05.2026
Emek ve dayanışma - Kemal Akkurt

İşçi sınıfının 1886 yılında ABD’nin Şikago kentinde çalışma koşullarının iyileştirilmesi için yaptıkları başkaldırı hareketi, 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Bayramı’nın ilk kıvılcımı oldu.

Devamını Oku
01.05.2026
İşçi sınıfı yeniden - Doğan Ergenç

20. yüzyılda işçi sınıfının önemli kazanımlar elde ettiğini söyleyebiliriz.

Devamını Oku
01.05.2026
1 Mayıs 137 yaşında - Engin Ünsal

Bugün İşçi Bayramı olarak kutlanan 1 Mayıs aslında kanla yazılmış bir emek hareketinin anılma ve sömürüye karşı evrensel dayanışmanın sergilendiği gündür.

Devamını Oku
01.05.2026
Sine-i millete dönmek - Şule Özsoy Boyunsuz

Türkiye’de kamuoyunca zaman zaman gündeme getirilen ve sine-i millete dönmek olarak ifade edilen “topluca istifa”, aslında anayasal olarak var olmayan bir beklentiye dayanıyor.

Devamını Oku
30.04.2026
Uçak gemileri - Hakan Ercan

Uçak gemileri, modern askeri gücün görkemli ve fakat tartışmalı unsurlarından biri olmaya devam ediyor.

Devamını Oku
30.04.2026
Maden işçilerinin zaferi üzerine - Cuma Gürsoy

“Onlar ki toprakta karınca, suda balık kadar çokturlar / Mücadelemizde sadece onların destanı vardır.”

Devamını Oku
30.04.2026
Denge ve denetim krizi - Mahmut Aslan

31 Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından, özellikle muhalefetin kazandığı belediyelere yönelik adli ve idari süreçlerde belirgin bir yoğunlaşma gözlenmektedir.

Devamını Oku
29.04.2026
Yanlarına kâr kaldı... - Berna Özgül

Türkiye'de motokuryeler yalnızca ağır çalışma koşullarıyla değil, cezasızlıkla da mücadele ediyor.

Devamını Oku
29.04.2026
Çocuk koruma mı, dijital gözetim mi? - Mehmet Utku Şentürk

Türkiye’de sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirilmesi ve VPN hizmetlerine kadar uzanan kimlik doğrulama zorunluluğu tartışmaları, yalnızca çocukların korunması meselesi değil; aynı zamanda temel hak ve özgürlükler açısından kritik bir kırılma noktasıdır.

Devamını Oku
29.04.2026
Doğum sonrası depresyonu anlamak - Ece Başak Karakaş

Doğum; ailenin heyecanla beklediği bebekle ilk karşılaşması, çoğu zaman sevinç, umut ve yeni bir başlangıç duygusuyla anlatılır.

Devamını Oku
28.04.2026
Laik, demokratik ulus devlet - Selçuk Kosa

Rönesans, 1400 ve 1700 yılları arasında Avrupa halklarının sırasıyla kilise ve monarşiye karşı başlattığı bilim ve özgürlük savaşıydı ve kazanıldı.

Devamını Oku
28.04.2026
Kentler suskun - Aykurt Nuhoğlu

Siyaset, hızlı düşünmeyi ve doğru kararları zamanında alabilmeyi gerektirir.

Devamını Oku
27.04.2026
Mustafa Kemal'in 36 saat süren Çanakkale röportajı

10 Aralık 1915 günü Çanakkale’den ayrılan Albay Mustafa Kemal, 1916’da tuğgeneraliğe terfi etti.

Devamını Oku
27.04.2026
Mustafa Kemal ve ‘Çanakkale Efsanesi’ - Hüner Tuncer

18 Mart 1915 Çanakkale Deniz Savaşı’nda yenilgiye uğratılan müttefik güçler, Çanakkale Boğazı’nı yalnızca donanma ile geçemeyeceklerini anlamıştı.

Devamını Oku
25.04.2026
Okul kapısında biriken öfke - Deniz Öztürk

Şiddet, Türkiye’de artık tekil bir davranış değil; dilde kurulan, kültürde beslenen ve kurumlarda derinleşen yapısal bir sorundur.

Devamını Oku
25.04.2026
BİÇİM, İÇERİK VE KALKINMA - Necdet Adabağ

Biçim, bir şeyin dış görünüşüdür.

Devamını Oku
25.04.2026
Şeffaflaşan baskı - Fadime Uslu

Ulusal egemenlik tam bu noktada kırılıyor: 23 Nisan’da makam koltuklarının çocuklara devredilmesi sırasında.

Devamını Oku
24.04.2026
Güç zehirlenmesi - Suna Türkoğlu

Anayasamıza göre “Devletin temel amaç ve görevleri” Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak biçimde sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlamaya çalışmak olarak; çok açık, kesin ve net bir biçimde belirlenmiştir.

Devamını Oku
24.04.2026
Egemenliğin adı: 23 Nisan - Hamza Kiye

23 Nisan 1920, yalnızca bir meclisin açıldığı tarih değildir.

Devamını Oku
23.04.2026
Vatansever olmak, ya da olmamak… - Erol Ertuğrul

Kimse vatan haini olmak istemez.

Devamını Oku
22.04.2026
Yanılsamalar ve gerçekler üzerine... - Cengiz Kuday

Politika, çoğu zaman sanıldığı gibi gerçekleri bütünüyle inkâr etmek ya da doğrudan yalan söylemek değildir.

Devamını Oku
22.04.2026
Okullardaki şiddetin çözümü - Ömer Adıgüzel

Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’taki okullarda yaşanan silahlı eylemlerin gerekçelerine ve yapılması gerekenlere ilişkin çok farklı görüş ve çözüm önerileri elbette mümkündür.

Devamını Oku
21.04.2026
Egemenlik bölünemez - Cihangir Dumanlı

İktidar terörü bitiren hükümet olarak siyasal kazanç sağlamak amacıyla “terörsüz Türkiye” sloganı ile yeni bir açılım süreci başlatmıştır.

Devamını Oku
21.04.2026