Ulusal egemenlik tam bu noktada kırılıyor: 23 Nisan’da makam koltuklarının çocuklara devredilmesi sırasında. 23 Nisan’da çocukların sesi yükseliyor denir. Oysa duyduğumuz, şeffaflaşan baskının sesi.
Çocuk sahneye çıkıyor. Koltuğa oturuyor. Mikrofonu tutuyor ve söz alıyor. Ama o söz, ona ait değil. Önceden kurulmuş bir sesin içinden geçerek yeniden kuruluyor. Çocuğun söylediği kelimeler, onun deneyimine değmeden akıyor: İrade, kudret, sorumluluk, gelecek. Baskı burada şeffaflaşıyor.
Baskı, yerini temsile bırakıyor. Zorlama, görünmez oluyor.
Çocuk, kendisine ait olduğu varsayılan bir sesle konuşuyor. Bu yüzden itiraz olanaklı olmuyor. Çünkü bu ses, baştan kurulmuş bir sesin üzerine binen bir tekrar.
Metnin dili bunu açığa çıkarıyor. Uzun, katmanlı, nefes değil disiplin isteyen cümleler... Çocuğun dünyasında karşılığı olmayan soyut ifadeler...
“Bize sunulan her imkân bir sorumluluktur” gibi cümlelerle, çocuk, henüz yaşamadığı bir yaşamın borçlusu haline getiriliyor. Sanki yaşam verilmiş bir kredi; çocuk da onu geri ödemekle yükümlü.
Bu dil, çocuğun üzerine kapanıyor. Oyun yok. Rastlantı yok. Yanlış yapma hakkı yok. Her şey yerli yerinde.
Her şey olması gerektiği gibi. Çocuğun görevi bu düzeni sürdürmek.
Özgürlük bir vaat değil burada, bir yönlendirme tekniği.
“Hayal kur” deniyor ama hayalin sınırları çizilmiş. “Üret” deniyor, ama neyin üretileceğini sermaye söylemiş. “Geleceği kur” deniyor ama geleceğin çerçevesi çoktan belirlenmiş.
Çocuk bu çerçevenin içinde hareket ediyor. Dışına çıkmadan. Çıkamayarak.
ÇOCUĞUN SESİNDEN İKTİDARIN SÖZÜ
Konuşma metninin en açık kırılma anı ise acının geçtiği yerde. Okullarda yaşanan şiddet birkaç cümleyle anılıyor. Dil hemen yumuşatıyor şiddeti, belirsizleştiriyor. Ardından hızla toparlanıyor: güçlüyüz, birlikteyiz, daha da kararlıyız.
Yasın içinde kalınmıyor. Yasın gölgesi bile belirmiyor. Çünkü yas, düzeni yavaşlatır. Oysa burada hız kesilmemeli.
Baskının bir başka yüzü bu. Duygu politikalarıyla duygunun ezildiği yer. Ne hissedeceğin, ne kadar hissedeceğin, ne zaman susacağın... Hepsi önceden belirlenmiş.
Bu metin pedagojik değil; disiplin edicidir. Pedagojik alan, çocuğun dünyasını genişletir. Burada olan ise daraltma, sıkıştırma, hizaya çekme.
Ve bütün bunlar, görünür bir baskıyla değil; şeffaf bir kabulle işliyor.
Çocuk konuşuyor. Ama sesi kendine ait değil.
Çocuk sahnede. Ama sahne ona ait değil.
En çok burada görünür oluyor tahakküm: Çocuk, kendi sesi sandığı iktidarın sesiyle konuşurken.
İtiraz edemez. Çünkü itiraz edeceği yer, çoktan onun sesiymiş gibi kurulmuştur.
Bu yüzden mesele temsil değil, sesin mülkiyetidir. Çocuğun sesine el konulduğu yerde, egemenlik çoktan el değiştirmiştir.
FADİME USLU
YAZAR
