Toplumsal muhalefet - DENİZ ÖZTÜRK
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

Toplumsal muhalefet - DENİZ ÖZTÜRK

08.10.2024 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Muhalefet partileri, demokrasilerde anahtar bir rol oynar. Hükümetin kararlarını denetler, eleştirilerde bulunur ve yeni, farklı politikalar üretir. Halkın sesi olur ve demokratik süreçleri olumsuz etkileyecek uygulamalara karşı çıkar. Ancak Voltaire’in “Muhalefet edilmeden güç yozlaşır, sınırsız yetki her zaman tehlikelidir” sözü belki de bugünü anlatmaktadır...

ÇOK PARTİLİ YAŞAM

Dün muhalefet nasıldı? Türkiye Cumhuriyeti’nde ilk defa Terakkiperver Cumhuriyet Fıkrası ismi ile muhalefet partisi kurulmuştur. Mustafa Kemal Atatürk, demokrasi için çoğulculuğun önemli olduğunu ve tek partinin ülke için uzun sürede zararlı olabileceğini düşündüğü için muhalefet partisine ihtiyaç duymuştur. Fakat Terakkiperver Cumhuriyet Fıkrası, 1924 yılında kurulmuş ve 1925 yılında başta Şeyh Sait isyanı olmak üzere çeşitli nedenler ile kapatılmıştır.

Dünyanın birçok ülkesinde muhalefet partileri, demokratik yapıların ayakta kalmasına katkıda bulunmuştur. 1789 Fransız Devrimi, monarşiye karşı bir halk hareketiyle muhalif grupların oluşmasına neden olmuştur. ABD’de köleliğin kaldırılmasının önünü açarak özgürlük mücadelesine önemli bir katkı sağlamıştır. Almanya’da Weimar Cumhuriyeti döneminde muhalefet partisi varken Nazi Partisi’nin iktidarında muhalefet baskı altına alınmış ve yasaklanmıştır. Bu durum, otoriter rejimlerin yükselişine zemin hazırlamıştır.

BUGÜN NE DURUMDAYIZ?

Bugüne baktığımızda muhalefet partilerinin sayısı fazla olduğunu görüyoruz; ancak etkileri ise güçlü bir alternatif sunmadıkları için iktidar partilerin gölgesinde kalıyorlar. 2023 seçimleri öncesinde birçok muhalefet partisi, iktidara karşı birleşerek çeşitli iddialı tezler ileri sürdü. Özellikle ekonomik sorunlar ve toplumun faklı kesimlerine yönelik politikalar sundular. Dünyaya baktığımızda ABD’de Demokrat Parti, Trump’ın başkanlığı sırasında Trump yönetiminin politikalarına karşı çıkarak iklim değişikliği gibi konularda önemli politika önerileri sundu. Birleşik Karalık’ta, Boris Johnson hükümetine karşı İşçi Partisi kararlı bir duruş sergilemiş ve ciddi bir muhalefet oluşturmuştur.

Muhalefet varsa demokrasi vardır. Nelson Mandela: “Muhalefet, özgürlüğün ve adaletin garantisidir” sözü ile bu gerçeği açıkça ortaya koyuyor. Bugün sosyal medya, mevcut siyasi muhalefet partilerine göre halkın sesini daha çok yansıtıyor gibi görünüyor. Muhalefetin eksikliğini belki de sosyal medya gideriyor. Öyleyse aynaya bakmak gerek. Kendimize bakmadan eksikliklerimiz göremeyiz...

DENİZ ÖZTÜRK

SİYASET BİLİMCİ

Yazarın Son Yazıları

Halktan daha güçlü ne olabilir? - Halil Sarıgöz

Bazı tarihler yalnızca takvimde kalmaz, bir ülkenin belleğine kazınır.

Devamını Oku
16.09.2026
Siyasi Dava - Hukuki Dava - Ahmet Akgül

Butlan kararı ile CHP Genel Başkanlığı’na atanan Kemal Kılıçdaroğlu, “Ekrem İmamoğlu, siyasi tutuklu değil, siyasi görüşü dolayısıyla içeri alınmış bir kişi değil, önseçimde kendisine oy verdim, YENI Parti’yle İmamoğlu’nun cumhurbaşkanlığına adaylığı konusunda işbirliğine açık olduğunu, kişinin her kör kuruşun hesabını vermesi gerektiği” yönünde deyim yerindeyse “hem nalına hem mıhına” nitelikli bir demeç vermiş; bu konu, kamuoyunda tartışmalara neden olmuştur.

Devamını Oku
16.09.2026
Anayasanın askıya alınması - Hamza Kie

12 Eylül’ün yıldönümünde yine darbeyi konuştuk.

Devamını Oku
15.09.2026
Çocuklara ne bırakıyoruz? - Abdullah Yüksel

Yeni bir eğitim-öğretim yılı başladı.

Devamını Oku
15.09.2026
YENİ Parti’nin yükselişi - Ziya Yergök

Özgür Özel, CHP’nin 38. olağan kurultayında, partinin 13 yıllık genel başkanı ve son seçimde cumhurbaşkanı adayı olan Kemal Kılıçdaroğlu’nu açık farkla yenip genel başkan seçilmesine ve ardından yapılan olağanüstü ve olağan kurultaylarda da delegelerin tümünün oyunu alarak genel başkanlığını pekiştirmesine karşın, iktidar destekli bir yargı operasyonu ile görevinden uzaklaştırıldı.

Devamını Oku
14.09.2026
Bir Jöntürkün ardından - Yunus Emre

CHP’de İstanbul il başkanlığı yapmış, parti meclisi üyeliğinde bulunmuş, İstanbul milletvekili Ahmet Güryüz Ketenci’yi kaybettik.

Devamını Oku
14.09.2026
12 Eylül ve insanlık suçu - Kemal Akkurt

11 Eylül 1980 akşamına kadar her gün 10-15 kişinin öldürüldüğü olaylar, 12 Eylül 1980 günü bıçak gibi kesilmişti.

Devamını Oku
12.09.2026
Okul başlangıcı ve ayrılık kaygısı - Ece Başak Karakaş

Ayrılık, çok geçmişten getirdiğimiz ve yaşamımızın farklı dönemlerinde farklı biçimlerde tekrar tekrar karşılaştığımız bir durum.

Devamını Oku
11.09.2026
Nişasta bazlı şeker kansere yol açar mı? - Ülgen Zeki Ok

Ülkemizde “nişasta bazlı şeker (NBŞ)” olarak adlandırılan ürünün birçok firmanın yaptığı usulsüzlükler sonucunda, kotasının çok üzerinde piyasaya sürüldüğü geçen günlerde ortaya çıktı ve bu durum insan sağlığı açısından önemli bir tehdit oluşturuyor.

Devamını Oku
10.09.2026
‘Aslında kalandır terkeden’ - Yüksel Işık

Murathan Mungan’ın dizeleri, oldum olası ilgimi çeker; ne zaman karmaşık bir durumla karşılaşsam şu dizeleri mırıldanırım...

Devamını Oku
10.09.2026
Türk süvarileri İzmir’de! - Atilla Can Akarcalı

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nin ardından geri çekilen Yunan birliklerinin takibi, kuvvetlerin dağınık çekilmesi nedeniyle oldukça güçleşmişti.

Devamını Oku
09.09.2026
Değişim kuramı ve karizmatik lider Atatürk - Erhan Erbay

Weber toplumsal değişmeye klasik sosyologlardan farklı olarak tek bir nedenle, çizgisel olarak ilerleyen tarih anlayışı yerine çoklu etkenlerle şekillenen bir tarih görüşünü kabul eder.

Devamını Oku
09.09.2026
Geleceğin toprağında yeşermek - Abdullah Dörtlemez

Bir toplumun geleceği dışarıdan kurulabilir mi?

Devamını Oku
07.09.2026
Tarih tekerrür mü ediyor? - A. Refik Kutluer

Bugün dünyayı yeni bir büyük savaş tehlikesine sürükleyen sıcak çatışmaların arkasında kimler var?

Devamını Oku
05.09.2026
HPV aşısı, kadın sağlığı ve sağlık hakkı - Gamze Burcu Gül

HPV aşısının Türkiye’nin Ulusal Bağışıklama Programı’na dahil edilip edilmeyeceği yeniden tartışılıyor.

Devamını Oku
04.09.2026
Barış içinde yaşamak! - Mustafa Küpçü

Birkaç gün önce, “Dünya Barış Günü”ydü.

Devamını Oku
04.09.2026
Yanlış eksen Ortadoğu - Nejat Eslen

“Ne zaman savaşacağını, ne zaman savaşmayacağını bilen kazanacaktır.”

Devamını Oku
03.09.2026
Dumlupınar ve Yunan kaynaklar - Engin Berber

Mustafa Kemal Paşa komutasındaki Türk ordusunun, emperyalizmin Anadolu’ya gönderdiği Yunan ordusunun, 30 Ağustos 1922’de tırnaklarını söktüğü meydan savaşının üzerinden 104 yıl geçti.

Devamını Oku
03.09.2026
‘Yurttaşların eşitliği’ karşıdır ‘eşit yurttaşlığa’ - Çiğdem Bayraktar Ör

Terör örgütü PKK’ye özel çıkarılan ancak adına “af yasası” denmeyen yasanın imzalanmasının ardından yasaya taraf hemen herkes “eşit yurttaşlık”tan dem vurdu.

Devamını Oku
02.09.2026
Gazetecilikten işçi sağlığına uzanan bir tanıklık...

Şükran Soner’in gazetecilik çizgisinde işçi hakları, sendikal örgütlenme ve işçi sağlığı–iş güvenliği olağan bir uzmanlık alanının ötesinde, yaklaşık 60 yıllık mesleki tanıklığının temel dayanaklarıdır.

Devamını Oku
02.09.2026
Kemalist devrim ve mazlum milletler - Doğan Ergenç

Büyük tarihsel olaylar, yalnızca ortaya çıktıkları bölgeyle sınırlı kalmazlar; dalga dalga başka coğrafyalara yayılır, başka toplumların düşüncelerini ve siyasal hareketlerini etkilerler.

Devamını Oku
02.09.2026
Çerçeve yasanın jeopolitiği - Başar Yaltı

“Çerçeve yasa” olarak adlandırılan ve PKK/ KCK terör örgütüne belli koşullarla “af” getiren 7595 sayılı “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun” 18.08.2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Devamını Oku
01.09.2026
Büyük Zafer’i anlamak - Cengiz Kuday

Sakarya Meydan Muharebesi ile Büyük Taarruz arasında neredeyse tam bir yıl vardır.

Devamını Oku
31.08.2026
Cezaevinde kalma rehberi

Geçen haftalarda bu sütunlarda yer alan “Avukat cüppesi nasıl katlanır?” başlıklı yazım üzerine çok kıymetli eleştiriler aldım.

Devamını Oku
31.08.2026
30 Ağustos’un destansı ruhu - İhsan Tayhani

Büyük Taarruz’un güncesi baş döndürücüdür!

Devamını Oku
30.08.2026
Kurtuluşun son noktası - Hüner Tuncer

Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde yapılan Ulusal Kurtuluş Savaşı, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde yer alan bir mucizenin adıdır.

Devamını Oku
29.08.2026
İşçi sendikaları nasıl güçlenir? - Engin Ünsal

İşçi sendikaları işçi-işveren ilişkilerinde güçsüzü ezmemesi ve emeğin sömürülmemesi, toplumsal yapı içinde de insanca ve hakça bir düzen kurulmasına katkıda bulunabilecek kurumlar olarak tanımlanabilir.

Devamını Oku
28.08.2026
Umudum Atatürkçü gençlerde - Erol Ertuğrul

Oktay Akbal’ın Akyaka’da bahçe içerisinde iki katlı bir evi vardı.

Devamını Oku
28.08.2026
Kallikles, Gılgamış ve ‘merhametli monarşi’ - Suat Dülger

MÖ beşinci yüzyılda yaşamış sofist filozof Kallikles, yasaların alt sınıfları, ezilenleri korumak için güçlülere karşı oluşturulduğunu savunur.

Devamını Oku
27.08.2026
Veteriner hekimlik ve iklim değişikliği - Gülay Ertürk

“Veteriner hekimlerin iklim değişikliğiyle ne ilgisi var?” İlk bakışta haklı bir soru gibi gelebilir.

Devamını Oku
27.08.2026
Bir Kocatepe sabahında... - Cumhur Utku

26 Ağustos 1922 sabahı Kocatepe’de başlayan yürüyüş, 9 Eylül sabahı İzmir’de bağımsızlığın bayrağına dönüştü.

Devamını Oku
26.08.2026
Savaş sonrası şehit ve gazilerin hakları - Çağatay Güler

Milli Mücadele’nin askeri olarak kazanılmasından sonra, özellikle 1922– 1930’lu yıllarda, yeni Türkiye devleti, ülkenin savaş sonrası ekonomik durumuna karşın şehitlerin aileleri, harp malulleri ve gaziler için çeşitli sosyal, ekonomik ve onurlandırıcı düzenlemeler yaptı.

Devamını Oku
26.08.2026
Çerçeveli solun ihaneti - Kaan Eroğuz

Neoliberal karşıdevrim süreciyle birlikte dünya solunun içine sürüklendiği sınıf-dışı, kimlik temelli siyaset arayışları, 1980’li yılların başından itibaren sistematik bir saldırıyla solun merkez siyaseti haline getirildi.

Devamını Oku
26.08.2026
Sonsuza dek payidar - Gani Aşık

Kadim Anadolu toprakları hem yeryüzü cenneti, hem de katmerli ihanet ve hainler cehennemi olmasının yanında, Osmanlı’da adam yerine konulmamış, çok partili yaşamda inançları siyasetin bit pazarına düşürülmüş halkın kara yazgısının bileşenidir.

Devamını Oku
25.08.2026
Halk, seçmen, üye - Fevzi Gümüş

YENİ Parti’nin kuruluş sürecinde program ve tüzük tartışmalarının dar ve sınırlı bir çevrede yürütülebilmesi eleştirilere neden oldu.

Devamını Oku
25.08.2026
Türkiye hangi şafağa bakacak?

Saat 05.30’du. 19 Mart sabahı, zifiri karanlıkta, sahur sofrasından kalkarak evimden alınıp Vatan Emniyet’e götürüldüm. Aradan aylar geçti.

Devamını Oku
24.08.2026
Siyaset ve yönetim etiği - Osman İnci

Ülkemizde eğitim-öğretim kurumlarında, kişi hak ve özgürlüklerinde, siyasi partilerde, sivil toplum örgütlerinde ciddi değişim ve dönüşümler yaşanmakta.

Devamını Oku
24.08.2026
Nolan, Homeros ve Mavi Anadoluculuk - Mahmut Aslan

Christopher Nolan’ın The Odyssey filmi dünyanın dört bir yanında büyük ilgi görüyor. Homeros yeniden keşfediliyor.

Devamını Oku
22.08.2026
İkinci Anafartalar Zaferi’nin 111. yılı - Atilla Can Akarcalı

Çanakkale Kara Muharebeleri’nin şüphesiz en kritik zamanları, ağustos ayında Anafartalar cephesinde yaşanan karşılıklı çatışmalar ve ağır sonuçlar doğuran taarruzlardır.

Devamını Oku
21.08.2026
‘Mikroplastik sarmalı’ ve insan sağlığı - Ülkü Sarıtaş

12 Ağustos 2026 tarihli Cumhuriyet gazetesinde yer alan haberin başlığı idi: “Mikroplastik Sarmalı”.

Devamını Oku
21.08.2026