Ponzi hareketi ve tüketim toplumu iflası: AKP
Orhan Bursalı
Son Köşe Yazıları

Ponzi hareketi ve tüketim toplumu iflası: AKP

27.07.2021 06:00
Güncellenme:
Takip Et:

Ponzi hareketini bilen bilir, bu hareketi, saadet zincirinin öyküsünü sonra yazacağım, Türkiye’de kripto paralardan tutun, ÇiftlikBank’lara (reklamında ineklerin olması rastlantı mı, yoksa bul karayı al parayı kumarına para yatıranları mı temsil ediyordu her bir inek?!), eminevlere kadar, kopacağı garanti bir dizi saadet zinciri konusuna gireceğim...

Ama birden düşündüm ki acaba AKP iktidarı “Tüketim toplumu” inşa ederken ülkede bir Ponzi hareketi mi kurmuştu da ne o fark etti ne de biz bildik?

Kaçıncı yazım, sanırım 4’üncü. Temel soru, AKP neden yüzde 30-35’lerde idi?

BANKALAR KİŞİLERİN PEŞİNDE

Yıllar içinde çok yazdık tüketim toplumu inşa etti, AKP diye... Ve seçimleri kazanmasının temel nedeni olarak da bunu gösterdik. Para oluk gibi akıyordu, herkesin cebinde 4-5 kredi kartı, bankalar üç beş kuruşu olan ve olmayanların bile peşinde koşuyordu kart ve kredi vermek ve paradan para kazanmak için...

CHP’ye “11 seçim kaybetti” diye olur olmaz, salt düşmanlığından veya bilmezliğinden veya iktidar ve yandaşlarının da aşağılayıp gözden düşürmek için saldıranlar, yüzde 40-50 oylarında ardında ne yattığı sorusunu merak etmeyenler, unuttunuz mu tüketim toplumu inşasını? 50 iken 400’ü aşan AVM’nin nasıl ve neden inşa edildiğini, ülkede?

Gelen doğrudan yatırımları, 70 milyar dolar bu ülkenin mal satımını sıcak paraları toplasanız, sallıyorum şimdi (ama çıkaracağım hesabını!) 4 trilyon dolar girdi bu ülkeye, 20 yıl iktidarda kalmanın sırrı buradadır.

ZİNCİR KOPUNCA

Bu bir saadet zinciriydi ve 2017’de tam koptu!

Bir Ponzi olayı yaşadık! Saadet zinciri kopacaktı, çünkü bu kadar paranın arkasının gelmesi mümkün değildi, sonuç iflas, ekonomik çöküntü, büyük yoksulluk.

Ekonomi her şeydir, belirleyicidir, tabii ülke fiili olarak işgal edilmiyor, parçalanmıyor ve satılmıyorsa...

Para akıyorsa herkes kazanını doldurmaya bakar.

Şimdi şu olguya bakın ve ne demek istediğimi anlatıyor: Dünya Bankası’nın hesabına göre “2003 - 2018 arasında Türkiye’de yoksulluk oranı yüzde 77 gerileyerek yüzde 37.5’ten yüzde 8.5’e düşmüş”. Barış Soydan bir grafiği yazısına koymuş.

(https://t24.com.tr/yazarlar/baris-soydan/bunca-yoksulluga-ragmen-akp-nasil-hala-yuzde-35-aliyor-dunya-bankasi-nin-yaniti,31441) Burada hesap satın alma gücü paritesine göre yapılıyor, dolar üzerinden.

“Yoksulluktaki iyileşme 2018’e dek sürmüş. O yıl (Başkanlık seçiminden bir ay sonra) yaşanan kur kriziyle Türkiye yeniden yoksullaşmaya başladı. Yoksullaşma pandemide hızlanarak sürdü. Dünya Bankası’nın simülasyonuna göre yoksulluk oranı 2020’de yüzde 2.1 daha arttı, 1.6 milyon insan daha yoksullara eklendi, yoksul sayısı 10 milyona yükseldi...”

TÜİK de zaten bu yoksullaşmayı son raporunda vurguladı, ciddi maddi yoksulların oranı yüzde 27.4.

SON YÜKSELİŞ 2018

2018 AKP açısından son yükselişti, seçim öncesi anketler de Cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği seçimlerini Cumhur İttifakı’nın kazanacağını gösteriyordu. AKP yüzde 40 civarındaydı.

Dolar kuru 2018 ocakta ortalama 3.75, şubatta 3.80 iken, martta 3.90, nisanda 4 TL’lerde, mayısta 4.50’leri aşmış, haziran/temmuzda 4.90’lara dayanmış, ağustosta 6 dolarları aşmış, sonra yeniden 5’lere çekilerek yeni bir tırmanış için soluklanmıştı.

Bugün 8.60’larda.

Tabii milli gelir kişi başı 2017’de 10 bin 600, 2019’da 9 bin 600, 2019’da 9 bin 127, 2020’de 

8 bin 600 dolar.

2013’te 12 bin 616 dolardı!

AKP’nin düşüşü ekonominin düşüşü ile birlikte seyrediyor.

AKP bir Ponzi saadet zinciri yaratmıştı. Kopunca yüzde 30’ara geriledi. Kararsızlardan oy alırsa 35’lere tırmanabilir, bugünkü koşullarda.

Yani kaybı 10 (5) puan. 

BEKLEYİŞTE Mİ SEÇMEN?

Burada tutunmasının nedeni, saadet zincirini kurarsa yine bu adamlar kurar bekleyişidir esas olarak.

Yarattığı yeni orta sınıftır, hâlâ dağıttıklarıdır. Ayasofya, Karabağ, Karadeniz - Akdeniz petrol/doğalgaz vaatleri, çöküşe rağmen durmadan bir şey yapıyor duygusu-görüntüsü, Biden’la flört-dünya lideri havası...

Ben durmadan yaptığı sarayları, uçakları, lüks yaşamı, harcamaları, 3 bin otoluk gezileri vb. bile kendi büyüttüğü seçmeninin hoşuna gittiğini düşünüyorum. 

RTE, iktidara tutunduğu Ponzi saadet zincirini, seçimlere yaklaştıkça yeniden inşa etmekten başka bir şansı olduğunu düşünmüyorum. 

Nasılı, tartışma konusudur.

Yazarın Son Yazıları

Savaşın sürmesi İran’ı molla rejimine mahkûm eder

İran’ı yöneten demir eldivenli molla rejiminin, Humeyni devrimini garanti altına almak ve artık geri döndürülemez bir karaktere büründürmek için kurdukları askeri, ekonomik, siyasi ve toplumsal karakterli İslam Devrim Muhafızları’nın, İran’da mahallelere kadar inen çok köklü bir örgütlenmeye sahip olduğunu okuyoruz.

Devamını Oku
12.03.2026
Kumpaslarla geçen 23 yıllık AKP dönemi

Türkiye’nin resmen açıklanmış 1 no’lu cumhurbaşkanı adayını “çıkar amaçlı suç örgütü lideri” yaptıkları davanın tam bir sıkıyönetim koşullarında başlatılması bu davanın normal koşullarda geçmeyeceğinin başlı başına işaretidir.

Devamını Oku
10.03.2026
MHP’nin içi boş söylemleri ve İBB duruşmaları

MHP sözcüleri, başta Devlet Bahçeli ve Feti Yıldız arada sırada AKP’den farklı veya daha ileri iddialarla öne çıkıyor.

Devamını Oku
09.03.2026
‘İran, onu yöneten herhangi bir rejimden daha eskidir’

İran, dünyanın neredeyse kesintisiz en eski uygarlıklarından biri.

Devamını Oku
08.03.2026
Trump’ın ‘altın tokmaklı’ barış kurulu

Trump Gazze’yi yeniden “imar etmek” bahanesiyle azgelişmiş ülkelerin veya ondan korkmaktansa onunla karşılıklı menfaat ilişkileri içinde olmayı tercih eden azgelişmiş/gelişmekte olan ülkelerin temsilcileri ile birlikte bir “barış kurulu” kurdu...

Devamını Oku
23.02.2026
Dezenformasyon

Savcılık kaç gündür aranan ama bulunamayan gazeteci Alican Uludağ’ın son çare olarak derhal yakalanarak mevcutlu olarak İstanbul’a getirilmesini istedi.

Devamını Oku
22.02.2026
Gürlek ve sadık gazetecileri

Biraz gecikmiş olsa da yazmalı ve aklımdan çıkarmalıyım, yoksa dönüp dolaşıyor.

Devamını Oku
19.02.2026
Yapay zekâ düşünüyor, öğreniyor

Önce üretken yapay zekâ programlarının yaratacağı işsizlik üzerine biraz daha bilgi...

Devamını Oku
17.02.2026
Geleceği, insanları, savaşları, gezegeni ‘teknoloji oligarkları’ mı biçimleyecek?

Oligark siyasette oldukça yerleşmiş bir kavramdır. Bu dizinin ilki olan dünkü yazımda, teknoloji multi milyarderlerin “demokratik bir katılım veya denetim olmaksızın insanlığın geleceğini şekillendirdiği”ne işaret etmiştik.

Devamını Oku
16.02.2026
Dehşet çanları ve yapay zekâ ve insanlığın kontrolü

Herkes küçük işleriyle yapay zekâ uygulamalarının tadını çıkarıyor.

Devamını Oku
15.02.2026
Daha zor aylar ve yıllar ülkeyi bekliyor

Adalet Bakanlığı’na Akın Gürlek’in atanması, ülkenin en önemli konusu haline geldi.

Devamını Oku
12.02.2026
Belediye başkanı ve milletvekili istifalarına bir çözüm arayışı

Şüphesiz bir siyasetçi koşullara göre fikir değiştirebilir ve partisinden ayrılabilir.

Devamını Oku
10.02.2026
İki 7.3 ne yapar? İstanbul ve Marmara bölgesi tamamen korunmasız...

Siz okumaktan bıkmış olabilirsiniz ama biz yazmaktan bıkmadık.

Devamını Oku
09.02.2026
Deprem: ‘Ruhuna el fatiha! Acımız sonsuz

İktidar siyasetçilerinin deprem sonrası en iyi bildiği şeydir.

Devamını Oku
08.02.2026
Yeni keşfi üzerine Aziz Sancar ile röportaj

Burada duyurmuştum Sancar’ın öldürücü beyin tümörü Glioblastoma’yı fare deneylerinde başarıyla yok ettiğini...

Devamını Oku
05.02.2026
Güç gösterisinin tırmandığı doruk, en zayıf olunan noktadır

Bu konuda benzer içerikte bir yazı yazmıştım, Trump’ın askeri, ekonomik ve siyasi gücünü bütün dünyaya karşı açıkça kullanmaya başlayınca bütün dünyayı karşısına almış, bu imkânsız denemesinin aşağı düşüşe yol açacağını yazmıştım, bazı okurlar ve sosyal medyadaki izleyiciler “Hayal görüyorsun” mesajı atmışlardı.

Devamını Oku
03.02.2026
Güvenlik için atom silahı arayışları

ABD’yi İran’a saldırı kararlılığından vazgeçirmek için İslam ülkeleri diplomatik çalışmalarını sürdürürken...

Devamını Oku
02.02.2026
Emperyalizmin apaçık yüzü; savrulan ve yeniden birleşen dünya

Evet sömürgecilik, hegemonya, askeri darbeler, eşitsizlikler, sürekli yoksullar aleyhine çalışan dünya ticareti vb.

Devamını Oku
01.02.2026
Saray bu kadar yoksulluğa rağmen hangi cesaretle milleti süründürüyor?

Bu sorunun yanıtını düşünmeli herkes.

Devamını Oku
29.01.2026
İran’a saldırı, bölgede deprem niteliğinde değişime yol açar

ABD Suriye’yi alelacele düzenledikten sonra, silahlı güçlerini (uçak gemileri başta) İran üzerinde yoğunlaştırıyor.

Devamını Oku
27.01.2026
Uğur Mumcu ve Karanlıklar Çağı-2

Şüphesiz Uğur Mumcu ve daha bir dizi kahramanın öldürüldüğü ve katliamların gerçekleştirildiği 1990- 2000 yıllarının öncesi var.

Devamını Oku
26.01.2026
Uğur Mumcu ve karanlıklar çağı

Uğur Mumcu’yu 33 yıl sonra bile kitlelerin gönlünden, meslektaşlarının yüreğinden silemeyen nedir?

Devamını Oku
25.01.2026
Pax Americana: Türkiye, Suriye, İsrail’e doğru

Şüphesiz beklenmiyordu veya ABD’nin ipiyle kuyuya inilmez seni yarı yolda bırakır diyenler de vardı.

Devamını Oku
22.01.2026
Bir intikam histerisinin sahne şovu mu?

“Bak ne yaparız biz sizi, sürüm sürüm süründürürüz!...”

Devamını Oku
20.01.2026
NATO: Bir ittifakın ölümü mü?

Dün Kopenhag adeta öfke patlaması yaşadı; on binlerce kişi Danimarka ve Grönland bayraklarını sallayarak “Grönland’a dokunmayın, Grönland satılık değil” pankartları sallıyordu.

Devamını Oku
19.01.2026
Sancar müjde verdi: Beyin kanseri klinik deneylerini Türkiye’de yapacağız...

Epeydir görüşemiyorduk.

Devamını Oku
18.01.2026
Marmara depremine yeni bir bakış var

Fay parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri ancak 7.3’e ulaşabilecek.

Devamını Oku
15.01.2026
İran rejimi bölgeyi ateşe atabilir, Türkiye’ye etkileri ne olur?

İran’da molla rejimine karşı protestolar durmuyor, çok sayıda ölü var, yüzlerle ifade ediliyor.

Devamını Oku
13.01.2026
Yanardağ’dan Aysever’e... Suskunluğun anatomisi

Merdan’ı (Yanardağ) neredeyse hiçbir suçlama yöneltmeden içeri atma, üstelik Tele1 televizyonuna el koyma cesaretinin hüküm sürdüğü bir ülkede yurttaş güvenliğinin çok yönlü olarak risk altında (uzun süredir!) olduğunu söylemek bile artık bir cesaret denemesi mi olur?!

Devamını Oku
12.01.2026
Orta sınıfın düşüşü

Bu yılın gözde dizisi Kralın Düşüşü gibi oldu ama kastettiğim İpek Özbey ile Onur Alp Yılmaz’ın hazırladıkları kitap.

Devamını Oku
11.01.2026
Aziz Sancar’dan büyük bir başarı daha: Beyin kanserini farelerde yok ettiler

İki üç kez yazmıştım, Aziz Hoca, hızlı ilerleyen ve ölümcül bir beyin kanseri türü olan Glioblastoma’nın tedavisine yönelik çok ciddi bir yöntem geliştirdi ve ilk erken sonuçlar bu tedavinin mümkün olabileceğine ilişkin önemli umutlar doğurdu, diye.

Devamını Oku
08.01.2026
Askeri güç ile siyaset: Geleceği olabilir mi? Avrupa- Çin dayanışması

Bence Trump, bugünkü dünyada pek de geleceği olmayan bir siyaset dönemi başlattı.

Devamını Oku
06.01.2026
Dünyada her şey çöktü, kendini korumak bile ne kadar mümkün?

“Önce Amerika”, “En büyük Amerika” sloganları bugün yaşadıklarımıza (Venezüella’ya baskın) ve arkasından yaşayacaklarımıza ilişkin her şeyi açıklıyordu.

Devamını Oku
05.01.2026
İran’da rejimin tek çıkış yolu nükleeri iptal etmek mi?

En sonunda İranlılar, ekonomik çöküşe başkaldırdılar.

Devamını Oku
04.01.2026
Ekonomik panoramada kısa gezinti ve utanmazlık skalası tartışması

Ekonomik tablo yıllardır felaket.

Devamını Oku
30.12.2025
HÜDA PAR/DEM/İmralı el ele Kürt karanlığına

AKP, Türkiye ve Ortadoğu’da Kürdistan isteyen pankürdist, geçmişi karanlık HÜDA PAR’ı, 4 milletvekili vererek Meclis’e soktu.

Devamını Oku
29.12.2025
Hey Türkler, Anadolu, Trakya, savaşı kaybettiğinizden haberiniz var mı?

Kürt meselesini çözüm komisyonu sanki çıkmaza girdi gibi.

Devamını Oku
28.12.2025
Çin’in başarısının sırrı: Yüz binlerce genç mühendis

Anımsıyorum, 6-7 yıl önce Amerikan üniversitelerini bitiren fen alanlarında mühendislerin sayısı muhtemelen 400 bin kadar olduğuna ilişkin bir istatistiğe hayret etmiştim.

Devamını Oku
25.12.2025
Çin, 20 yılda kritik teknoloji araştırmalarının yüzde 90’ında öncü

Yukarıdaki başlık bana ait değil, dünyanın en önemli iki bilim dergisinden biri olan NATURE’a ait.

Devamını Oku
23.12.2025
6 yıllık ‘Manhattan Projesi’ ile Çin ABD tekelini kırdı

Bu proje İkinci Dünya Savaşı’nı bitiren atom bombası üretme projesi değil.

Devamını Oku
22.12.2025