İşimiz Mesleki Teknik Eğitim, Gücümüz Mesleki Teknik Eğitim
Eğitim Boş, Masa Başı Teorik Eğitimi Değil, İş ve Meslek Eğitimi, Üretim Eğitimi Olmalıdır
Kapsamlı Bir Mesleki Eğitim Reformu Gerçekleştirilmelidir
Hani mesleki eğitim memleket meselesiydi?
En yakınızdaki bir mesleki eğitim okul müdürü ya da
öğretmeniyle konuşun bakalım, size neler anlatacaklar, ülkemizin mesleki eğitimi ve sorunlarıyla
ilgili… Öğrenci profili hangi noktada, derslerde öğrenciye sus konuşma demekten ders işleyebiliyorlar
mı, bu okullardaki suç oranları nedir? Bunun gibi pek çok soru var yanıtlanması gereken. Halk
çocuklarının bir meslek edinmek için gittiği bu okullar gerçekten ne durumda? Bu soruların cevapları
bir başka yazının konusu olmakla beraber, inanın bu sorunları çözmeden bu ülkeyi de milim ileriye
götüremeyiz. Peki, mesleki eğitime dair neler yapabiliriz?
Mesleki teknik eğitim Cumhuriyetimizin ilk günlerinden itibaren Türkiye Eğitim Sisteminin önemli
tartışma konularından biri olmuştur. Nitekim ülkelerin ekonomik kalkınmaları büyük ölçüde mesleki
ve teknik eğitimde yetiştirilmiş insan gücüne bağlıdır. Mesleki teknik eğitim yalnızca bir uzmanlık alanı
değildir, aynı zamanda üretim-birey-toplum ve ekonomi dengesi içinde ele alınması gereken
bütünlüklü bir konudur. Bu nedenle İŞİMİZ GÜCÜMÜZ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM olmalı diyoruz.
İŞİMİZ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM, GÜCÜMÜZ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM. Çünkü bir toplum mesleki
teknik eğitimi işi haline getirirse, bu toplum üretip büyüyüyeceği için bir süre sonra gücünü de
mesleki teknik eğitimden alır. İstedik ki; bilimsel, etkin, kaliteli, kalkınmaya dönük, iş gücü piyasasının
beklentilerini de karşılayan, ilgiyi ve yeteneği merkeze alan, sanatsız da zanaatsız da olmayacağını
ortaya koyan bir mesleki teknik eğitimin nasıl olması gerektiğine dair, bilimsel ve dizgeli olarak şu
önerilerde bulunalım:
Mesleki Ortaöğretim
Meslek eğitim dokuz yıllık (1+8) temel eğitim tamamlandıktan sonra, ortaöğretim aşamasında
başlatılmalıdır. Kapsamlı bir mesleki eğitim reformu gerçekleştirilmelidir. İlköğretimi başarıyla
tamamlayan öğrencilerin, öğretmenlerinin değerlendirmeleri ve ebeveynlerinin onayıyla meslek
liselerine sınavsız girişine olanak tanınmalıdır. Temel Eğitimin 9. ve 10. sınıflarında, bölgesel özellikleri
gözeten, meslek tanıtımını, yetenek ölçümünü ve mesleğe yönlendirmeyi esas alan iki yıllık ‘’Mesleki
Yönlendirme Programı’’ uygulanmalıdır. Öğrencilerin, genel kültür, sosyal bilimler, fen ve matematik
alanlarındaki yetenekleri ve meslek derslerine olan ilgi ve başarıları uzman öğreticiler tarafından
değerlendirmeye alınmalıdır. Öğrenciler, 10. sınıfın sonunda yapılacak bir Genel Değerlendirme
Sınavı’nın sonuçları ve başarı puanlaması esasına göre, İki Yıllık Akademik Liseye veya Meslek
Lisesine yönlendirilmelidir.
Mesleki eğitimde, meslek liseleri ile meslek yüksekokulları arasındaki uyum ve devamlılık esas
alınmalıdır. Meslek liseleri ile yükseköğretim bünyesinde eğitim veren meslek okullarının yönetim
bütünlüğünü sağlamak amacıyla merkezi bir eşgüdüm kurumu oluşturulmalıdır. Mesleki
ortaöğretimden mesleki yükseköğretime geçiş tamamen sınavsız yapılmalıdır.
Akademik veya Mesleki Lise eğitiminin nitelikli ve etkin şekilde verilmesi sağlanmalıdır. İki yıl
süresince yapılacak değerlendirme ve yönlendirmeler sonucu, öğrencilerimizin yaklaşık üçte birinin
üniversitelere, diğerlerinin ise meslek yüksekokullarına yönlendirilmesi hedeflenmelidir.
2 Yıllık Meslek Liseleri
Mesleki teknik eğitim veren liselerin diplomalarının onayı için Ulusal Meslek Standartları Kurumu
kurulmalıdır. Mesleki Teknik Eğitim ile istihdam ilişkisini sağlamak için, ders programları, eğitici ve staj
konularında yol gösterici olmak üzere, Milli Eğitim Bakanlığı, YÖK ve Sanayi, Ticaret, Esnaf Odaları
temsilcilerinin katılımı ile Danışma Kurulları oluşturulmalıdır. Danışma Kurulları, Üst Kurul ve İl
Mesleki Eğitim Danışma Kurulları olarak yapılandırılmalıdır.
Meslek Lisesi eğitimi gören öğrenciler, teşvik ve destek amacıyla, 2 yıl süre ile tam gün sigorta
kapsamına alınmalı, primleri devlet tarafından ödenmelidir. Özel meslek liselerini de kapsayacak olan
bu özendirici sigorta uygulamasında primlerin yarısı ilgili eğitim kurumunca, diğer yarısı ise devlet
tarafından karşılanmalıdır. Mesleki teknik liselere yerleştirilecek öğrenciler sınavsız olarak iki yıllık
Meslek Yüksek Okullarına geçiş hakkına sahip olmalıdırlar.
Mesleki Eğitim Çalışma Yaşamıyla Birlikte Gelişmelidir
Sanayi kuruluşları ile iş birliği içerisinde, OSB’lerde ve Sanayi Sitelerinde çıraklık merkezi ve yatılı
meslek liseleri kurulmalıdır. Meslek okullarında okuyan gençler tam zamanlı sigortalı statüsüne
yükseltilmelidir. Meslek okullarının bölgelerindeki ekonomiyle bütünleşmiş, esnek bir yapıya sahip
olmalarını sağlanmalıdır. Meslek odaları, sendikalar ve iş dünyasının kendi bölgelerinde faaliyet
gösteren meslek okullarına en üst düzeyde destek olmalarını sağlayacak yeni bir örgütlenme modeli
geliştirilmelidir. Yeni mesleki eğitim sistemi yapılanması; arazi tahsisi, çeşitli vergi muafiyetleri gibi
kolaylıklar yanında, kamu kaynakları aracılığıyla da doğrudan desteklenmelidir. Meslek okullarında
diplomaya yönelik programlar yanında yetişkinleri de kapsayacak daha kısa süreli sertifika
programları ve çeşitli kursların bulunması sağlanmalıdır.
Meslek Yüksekokullarının (MYO) donanım ve kadroları yeterli düzeye getirilerek nitelikleri
geliştirilmelidir. MYO’lar gençler için tercih edilebilir kurumlar haline getirilmelidir. Mesleki ve teknik
eğitim fakülteleri ön lisans programlarının devamı olarak iki yıl eğitim verecek şekilde
kurgulanmalıdır. İki yıllık meslek yüksekokulu mezunlarının, ayrılan kontenjanlar dâhilinde, mesleki ve
teknik eğitim fakültelerindeki lisans programlarına sınavsız olarak dikey geçiş yapabilmeleri
sağlanmalıdır. Mesleki Eğitim Fakülteleri mezunlarının kanunla belirlenecek unvanlarla iş hayatına
atılmaları veya mesleki eğitim için öğretmen yetiştiren tezsiz yüksek lisans programlarına
girebilmeleri sağlanmalıdır.
Mesleki Eğitim Yüksek Enstitüsü
Mesleki eğitimin eşgüdümünden sorumlu bir Mesleki Eğitim Yüksek Enstitüsü (MEYE) kurulmalıdır.
Meslek liseleri, meslek yüksekokulları ve mesleki ve teknik eğitim fakültelerinin yapılandırılması ve
yönetimi MEYE eliyle yürütülmelidir. Mesleki yeterlilik ölçütlerinin belirlenmesinde yetki ve
sorumluluk MEYE’ye verilmelidir. Kuruma yaşam boyu eğitim ve İş-Kur ile iş birliği içerisinde mesleki
sertifikalar verme yetkisi verilmelidir. MEYE’nin merkezi yönetim kurulunda iş ve çalışma dünyasından
gelen üyelerin bulunması sağlanmalıdır. Mesleki yükseköğretim kurumlarında görev alacak öğretim
elemanlarının atama, yükseltme usul ve esaslarının MEYE tarafından düzenlenmesi sağlanmalıdır.
Eğitim Boş, Masa Başı Teorik Eğitimi Değil, İş ve Meslek Eğitimi, Üretim Eğitimi Olmalıdır
Sonuç olarak; mesleki teknik eğitimi önemseyeceksiniz. Eğitim boş, masa başı teorik eğitimi değil, iş
ve meslek eğitimi, üretim eğitimi olmalıdır. Eğitimi bir meslek eğitimi olarak anlamalı ve bu çerçevede
gerçekleştirmeliyiz. Bireysel-sosyal-ekonomik ve ulusal gereksinimler açısından ele alınabilecek
mesleki teknik eğitim, sadece piyasanın değil toplumunda gereksinimlerine uygun olarak, BİLİMSEL-
demokratik-nitelikli-üretken-uluslararası seviyede kabul gören-kendisine ve toplumuna
yabancılaşmamış, ülkemizin gelişmesine ve ilerlemesine liderlik yapabilecek-dayanışma bilinci olan
insanlar yetiştirmelidir. Bu nedenle İŞİMİZ GÜCÜMÜZ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM olmalı, diyoruz. İŞİMİZ
MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM, GÜCÜMÜZ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin…
