Tarımın ve kırsalın ekonomi politiği
Mehmet Şakir Örs
Son Köşe Yazıları

Tarımın ve kırsalın ekonomi politiği

03.05.2024 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Geçtiğimiz hafta sonu İzmir’de tarım kesiminin kanaat önderleri bir araya geldiler. ‘Neoliberalizmin Krizinde Tarım Politikalarını Yeniden Düşünmek’ konusunu tartıştılar. Toplantıya katılan ve gelecekteki gıda krizi riskine dikkat çeken İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, İzmir için bir gıda stratejisi belgesi hazırlayacaklarını açıkladı.  

Geçtiğimiz aylarda Avrupa ülkeleri önemli çiftçi eylemlerine sahne oldu. Eylemler ülkeden ülkeye yayıldı. Ege’nin karşı yakasında da çiftçiler traktörleriyle alanlara ve yollara çıktılar. Ülkemizde de, başta gıda üretimi olmak üzere, tarımsal alanda ve kırsalda önemli sorunlar yaşanıyor. Ekonomideki ve özellikle de tarımdaki olumsuzluklar, üreticiden tüketiciye kadar uzanan geniş zincirin tüm halkalarına yansıyor. Üretim daralıyor ve gıda krizi riski artıyor.

ÇİFTÇİLER NE İSTİYOR?

Son dönemlerde üretim girdilerinde yaşanan maliyet artışı, özellikle de mazot fiyatları genel olarak hemen her yerde çiftçinin belini büküyor. Çiftçiler, tarımda kullanılan akaryakıta getirilen vergi artışlarına karşı çıkıyorlar. Üretim girdilerindeki maliyet artışlarının sübvanse edilmesini talep ediyorlar. Avrupa Birliği ülkelerinde ve bizdeki uygulamalarda, taleplerinin dikkate alınmasını istiyorlar.

Sonuçta etkin ve yaygın eylemler sonuç veriyor. Başta Fransa’da olmak üzere birçok Avrupa ülkesinde, çiftçi talepleri dikkate alınıyor ve yeni düzenlemeler yapılıyor.  

ÜRETİCİLER PREKARYALAŞIYOR!

Kırsal kesimde yaşanan sorunların ortaya koyduğu en çarpıcı sonuç, tarımın kan kaybetmesi, üreticilerin ürettikleri ürünlerini değer fiyata satamamaları ve dolayısıyla üretimden çekilmeleri ve kopmalarıdır. Bu durum, tarımsal alanda ve kırsal kesimde ‘prekaryalaşma’ olgusunu da beraberinde getirmektedir.

Bir yandan kırsaldaki genç nüfus kentlere göçüp, yeni arayışlara yönelirken, tarımdaki nüfusun yaş düzeyi yükselmekte ve aynı zamanda tarımsal üretimden kopanlar birer ‘prekarya’ haline gelmektedir! İngiliz iktisatçı Guy Standing’in ortaya attığı ‘prekarya’ kavramı, belirsizliği ve güvencesizliği ifade etmektedir. Bu olumsuzluklar aslında çiftçiler için de geçerlidir.

ÇİFTÇİ ÖRGÜTLENMELİ

Son çiftçi eylemlerinin ortaya koyduğu gerçek, üretici kesimin örgütlenmesi ve kendi meselelerine sahip çıkmasıdır. Bu durum bütün ülkelerdeki üreticiler için geçerlidir. Tarımsal gıda üretiminde ve ticaretinde, uluslararası büyük tekellerin belirleyiciliğine ve dayatmalarına karşı; üretici kesimlerin örgütlenmesi ve gelişmelere ağırlık koyması, tüketiciler ve geniş toplumsal kesimler için de büyük önem taşımaktadır.

Ülkemiz çiftçilerinin ve temsilcilerinin de bu eylemlerden ve etkinliklerden çıkaracakları pek çok ders vardır. Onlar da tıpkı Avrupa ülkelerindeki meslektaşları gibi sorunlarına sahip çıkabilirler. Ekonomik, siyasal ve toplumsal gelişmelere ağırlıklarını koyabilirler. Tüm bunlar için de öncelikle örgütlü ve güçlü olmak gerekiyor.

***

CHP’NİN MANİSA BAŞARISI

Ülkemizin siyaset kültüründe ve geleneğinde, siyasi parti liderlerinin kendi kentlerindeki performansı büyük önem taşır. Geçmişte genel başkanlar, yetiştikleri kentle birlikte anılırdı.     Buna en çarpıcı örnek de rahmetli Süleyman Demirel ile Isparta ilişkisidir.

Yurttaşın ve seçmenin siyasi liderleri ait oldukları kentle bütünleştirdiğinin ayırdında olan CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 31 Mart seçiminde memleketi Manisa’ya büyük önem verdi. Oldukça iyi adaylaştırma süreci ve başarılı seçim kampanyası ile olağanüstü seçim başarısı elde edildi. 

78 YIL SONRA GELEN BAŞARI

Çok partili yaşama geçildiğinden beri ilk defa, Manisa’da CHP belediyeyi aldı. Üstelik yalnızca büyükşehir belediyesi değil, merkezdeki iki önemli ilçe Şehzadeler ve Yunusemre belediyeleri ile kent merkezi dışında da üç ilçe hariç tüm ilçe belediyeleri kazanıldı. 

Bu başarıda başta CHP Genel Başkanı Özgür Özel olmak üzere; il başkanı İlksen Özalper, eski il başkanı yeni büyükşehir başkanı Ferdi Zeyrek, yine eski il başkanlarından yeni Yunusemre belediye başkanı Semih Balaban ve eski gençlik kolu başkanlarından, yeni Şehzadeler belediye başkanı Gülşah Durbay’ın önemli payı var. Elbette Manisa milletvekilleri ile CHP ilçe başkanlarının - belediye başkanlarının, il - ilçe örgütlerinin emekleri de unutulmaz. 

MESİRİN ANLAMI VE ÖNEMİ

Genel Başkan Özel, doğru bir tutumla ön seçimin yolunu açarak, geçmişte parti içi mücadelelerde karşı karşıya geldiği Semih Balaban’ın adaylaşmasını sağladı. Bu doğru ve hakça tutum, yerel seçimde CHP örgütünün bütünleşmesini ve topyekun seferberliğini de beraberinde getirdi. Burada partisinin oyunun üzerinde bir teveccühle seçilen büyükşehir başkanı mimar Ferdi Zeyrek’in başarılı kaptanlığının da altını özellikle çizmek gerekiyor.

Hem Manisa kökenli oluşumuzdan ve hem de aktif olarak içinde yer aldığımız 1970’lerde Manisa’da toplanan ‘Köylü Kurultayı’ yıllarından beri Manisa siyasetini yakından izleriz. Bu bağlamda, çok eski geçmişe uzanan mesir geleneğinin Manisa’daki anlamını ve önemini iyi biliriz.

MESİR, TÜRKİYE SİYASETİNİ SAĞALTABİLECEK Mİ?

Yüzyıllarca geçmişe uzanan tarihsel geleneğe sahip mesir macunu ve şenlikleri, Manisa ve çevresi için büyük önem taşır. İşte yıllar sonra ilk defa, mesir dağıtımına CHP’li siyasetçiler ve başkanlar damga vurdular. Bu yeni dönemle ilgili önemli bir sembol ve işaretti.

Halk arasında şifalı mesir macununun birçok rahatsızlığa iyi geldiğine inanılır. Bakalım mesirin şifası, birlik ve beraberlik terkibi, Türkiye siyasetine şifa olabilecek mi? Ülkenin birikmiş ve ağırlaşmış sorunlarını sağaltabilecek mi? Hep birlikte izleyip göreceğiz.  

***

HIDIRELLEZ ATEŞİ

Hıdırellez eğlenceleri İzmir ve Ege’de önemli bir gelenektir. Geçmişte, 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gecelerde, uzun yıllardır yaşadığımız İzmir ve Karşıyaka’da, çok ilginç eğlencelere tanık olmuştuk. Bu hafta sonu yapılacak kutlamalarla, gelenek ve coşku yaşatılmaya çalışılacak.

Hıdırellez eğlencelerinin en önemli simgesi sokaklarda yakılan ateşlerdi. Hıdırellez akşamlarında çocuklar ve gençler bu ateşlerin üzerinden atlardı. İnsanlar en güzel giysilerini giyerler, ailecek deniz kıyılarına ve fuar gibi mesire alanlarına giderlerdi.

O coşkulu dönemlerin hıdırellezlerinde, İzmir’in Fuar alanı, Kordon’u ve Karşıyaka sahili, tam anlamıyla bir şenlik alanı haline gelirdi. İnsanlar dilekler tutarlar, dileklerini yazdıkları kâğıt parçalarını denize atarlardı. Ayrıca evlerinin bahçelerine, deniz kıyısındaki alanlara ev maketleri, araç maketleri koyarlardı. Sokaklarda danslar yapılır, oyunlar oynanır ve şarkılar söylenirdi. Bir bakıma tam anlamıyla bir sokak karnavalı yaşanırdı.

Sonraki yıllarda bu hıdırellez ateşlerine, 6 Mayıs 1972’de idam edilen 3 fidanın hüznü çöktü ve acılarının gölgesi düştü. Hıdırellezlerde artık eski coşkular yaşanmasa da yine de hayat devam ediyor. Coşkularla acılar, sevinçlerle kederler iç içe geçiyor ve birlikte yaşanıyor. Tıpkı bu hafta sonu yine yaşanacağı gibi… Her şeye karşın, hıdırellez ateşi yanmayı sürdürüyor. 3 fidanın unutulmaz hüznü ve acısı da adeta kor ateş olup, 52 yıldır belleklerde, bilinçlerde ve yüreklerde yanıyor!..

Yazarın Son Yazıları

Sezon başlamadan kıyı işgali başladı!

Ege ekimizin sürekli ve dikkatli okurları ayırdındadır; deniz mevsimi yaklaştı mı kıyıların işgali konusu öne çıkar. Yaz döneminin yaklaşmasıyla birlikte Ege’de, Akdeniz’de ve daha birçok kıyı yöresinde, deniz kıyısı işgalleri başlar.

Devamını Oku
08.05.2026
Umutsuzlar...

Eğer belleğimiz bizi yanıltmıyorsa ilk gençlik yıllarımızda, ünlü sinema sanatçımız Yılmaz Güney’in yazı başlığımızla örtüşen bir filmi vardı.

Devamını Oku
05.05.2026
Emeğin bayramı, emekçinin mücadele günü

İnsan yaratıcıdır, üretkendir; emek anlamlıdır, kutsaldır. İnsan ve insan emeği/üretkenliği/yaratıcılığı; hayatın olduğu gibi ekonominin de temelidir, olmazsa olmazıdır. Bilişimde ve teknolojide yaşanan onca gelişmeye ve yeniliğe karşın, işlevini ve önemini korumaktadır.

Devamını Oku
01.05.2026
Mutsuzlar ülkesi

Mutluluk konusunu önemseyenler tarafından her yıl ilgiyle karşılanan “mutluluk sıralaması”, bizi mutsuzlar ülkesi olduğumuz gerçeği ile yüz yüze getirdi.

Devamını Oku
28.04.2026
Çocuk bayramı ve çocuk yoksulluğu

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde önemli bir yeri olan meclisin açılış günü 23 Nisan 2020 tarihi, sonraki yıllarda bayram olarak kutlandı.

Devamını Oku
24.04.2026
İlerici seferberlik

Sosyalist Enternasyonal, Avrupa Sosyalist Partisi ve İlerici İttifak’ın işbirliğiyle İspanya’da düzenlenen toplantı; dünyanın ilerici güçlerini bir araya getirdi.

Devamını Oku
21.04.2026
Anadolu Aydınlanması ve Köy Enstitüleri

17 Nisan, Köy Enstitülerinin kuruluş yıldönümüdür. Bu yıl, Köy Enstitüleri’nin 86’ncı yaşını kutluyoruz. Hasan Âli Yücel’in Milli Eğitim Bakanlığı döneminde, 17 Nisan 1940 tarihinde, 3808 Sayılı Köy Enstitüleri Yasası’nın çıkarılmasıyla başlayan enstitülerin tarihçesi; tam anlamıyla tarihsel bir Aydınlanma seferberliğidir.

Devamını Oku
17.04.2026
Otokrasi yenildi

Hafta sonu bütün dünyanın gözü kulağı Macaristan’a çevriliydi.

Devamını Oku
14.04.2026
Akbelen dersleri

Uzun süredir Muğla yöresinde örnek bir yurttaş duyarlılığı sergileniyor. Akbelenli köylüler doğayı, toprağı, ağacı; kısacası evlerini, köylerini, üretim alanlarını, yurtlarını aktif biçimde savunuyorlar. Ayrıca bu uğurda ağır bedeller de ödüyorlar.

Devamını Oku
10.04.2026
İzmir'in çiçeklerini soldurmayın!

İzmir, kurtuluşun ve kuruluşun kentidir.

Devamını Oku
07.04.2026
31 Mart’ın 2. yılı ve Ege’de CHP kırmızısı

31 Mart 2024 yerel seçimleri sonrası oluşan yeni dönem, ikinci yılı da tamamladı. Bugünlerde yerel yönetimlerde bir durum değerlendirmesi yapılıyor. Belediye başkanları-meclisleri, yerel siyasetçiler; iki yıllık dönemin muhasebesini yapıyorlar.

Devamını Oku
03.04.2026
Otoriterlikle mücadele

Otoriter yönetimlerin ve liderlerin yarattığı heyula, giderek bütün toplumları girdabına almaya başladı.

Devamını Oku
31.03.2026
Meslek Fabrikası’nın unutulmaz tarihçesi

Siyasi iktidarın muhalif kentleri ve belediyeleri siyaseten kuşatma - kıskaca alma hamleleri devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi (İzBB), yıllardır mülkiyetinde olan binalardan çıkarılmak isteniyor. O binalar ki her birinin oldukça köklü tarihçesi var. İşte bu nedenle, söz konusu binaları sıradan hizmet binaları olarak görmemek gerekiyor.

Devamını Oku
27.03.2026
Eşitsizliğin dayanılmaz ağırlığı!

İki hafta önceki “Ekonomi-Politik”te enflasyonun ve hayat pahalılığının günlük hayatımızla etkileşimlerini irdelemiştik.

Devamını Oku
24.03.2026
Elektrik Fabrikası ‘Sanayi Müzesi’ olmalı

İ zmir-Alsancak’ta bulunan asırlık Elektrik Fabrikası, bu kadim kentin önemli kalıtlarındandır. Hem tarihi açıdan hem de endüstriyel açıdan İzmir için büyük önem taşımaktadır. Bu alanın çok katlı yapılaşmaya açılacağı haberleri üstüne; 8 Kasım 2024 ve 9 Mayıs 2025 tarihlerinde bu köşede konuyu ele almış ve yapılaşmaya tepki göstermiştik.

Devamını Oku
20.03.2026
‘Bayram benim neyime’

‘Bayram benim neyime’

Devamını Oku
17.03.2026
Tarımda ve gıdada tehlike çanları!

Tarım sektörü, son 24 yılın en sert düşüşünü ve daralmasını yaşadı. Geçtiğimiz 2025 yılında Türkiye ekonomisi yüzde 3.6 oranında büyürken, tarımda yüzde 8.8 oranında küçüldü. Buna karşın gıda enflasyonu da Avrupa’nın zirvesine çıktı. Gıda enflasyonundaki tırmanış halen devam ediyor. Gıda enflasyonu, geçtiğimiz şubat ayında aylık bazda yüzde 6.9 oranında yükseldi.

Devamını Oku
13.03.2026
En büyük banknotun dayanılmaz hafifliği!

Uluslararası siyasetin gündemi Ortadoğu’da yaşanan savaşa, iç siyasetin gündemi de siyasi davalara kilitlenmiş görünüyor.

Devamını Oku
10.03.2026
İzmir’e siyasi abluka!

İktidar çevrelerinin İzmir’i siyaseten kuşatması tüm hızıyla devam ediyor. Bu kuşatmadan en çok da yerel yönetimler ve yerel hizmetler olumsuz etkileniyor. Çünkü öncelikle yerel yönetimlerin hareket ve etkinlik alanı daraltılıyor.

Devamını Oku
06.03.2026
CHP’nin umut programı

Talihsiz biçimde savaş gündeminin gölgesinde kalsa da CHP’nin dünkü sunumu büyük önem taşıyordu.

Devamını Oku
03.03.2026
Geleceği satmayın!

Finansman sıkıntısı yaşayan siyasi iktidar, köprülerin ve otoyolların işletme hakkını özelleştirip yabancılara satmaya hazırlanıyor. Üstelik bu konuda yeterince şeffaf da davranılmıyor. Konu tüm yönleriyle kamuoyunun gündeminde olduğu ve birçok çevre tarafından tartışıldığı halde, ilgililerden ve yetkililerden kamuoyuna yönelik yeterli bilgilendirme yapılmıyor

Devamını Oku
27.02.2026
Abluka

Son günlerde “abluka” sözcüğü siyasette çok sık kullanılır oldu.

Devamını Oku
24.02.2026
Kurtuluşun ve kuruluşun ‘İktisat Kongresi’

17 Şubat tarihi ve içinde bulunduğumuz hafta; “Medeni Yasa”nın 100. “İktisat Kongresi”nin de 103. yılını simgeler. Ulusal kurtuluş ateşinin daha dumanı tüterken İzmir’de toplanan kongre, kurtuluştan kuruluşa uzanan sürecin çok önemli bir dönemecidir.

Devamını Oku
20.02.2026
Prekaryalar...

Son dönemde, büyük alışveriş merkezlerinde çalışan ya da oralara hizmet üreten depo işçisi, kurye ve benzeri kesimlerin hareketlenmesi dikkatinizi çekiyor mu?

Devamını Oku
17.02.2026
TİP’in ve DİSK’in tarihi önemi

Bugün 13 Şubat, Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) ve Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (DİSK) kuruluş yıldönümüdür. 13 Şubat 1961’de birinci TİP, 13 Şubat 1967’de de DİSK kurulmuştu.

Devamını Oku
13.02.2026
Elveda liberalizm!

Dünya önemli bir altüst oluşu yaşıyor.

Devamını Oku
10.02.2026
Tarımı bitirmeye kararlı mısınız?

İçinde bulunduğumuz hafta Ege’de tarımla ilgili önemli etkinlikler vardı. İzmir’de “Tarım ve Hayvancılık Fuarı”, Ödemiş’te ise “Küçük Menderes Çiftçi Buluşması” yapıldı. Kısacası, tarım ve gıda konuları gündemdeydi.

Devamını Oku
06.02.2026
Deprem gerçeği

İçinde bulunduğumuz hafta, 2023’te Hatay yöresinde ve Güneydoğu’da yaşanan 6 Şubat depreminin üçüncü yıldönümüdür.

Devamını Oku
03.02.2026
Tariş direnişi unutulmaz

İçinde bulunduğumuz günler tarihi Tariş işçi direnişinin 46. yıldönümüdür. Bundan tam 46 yıl önce bugünlerde, Tariş çalışanları iş ve can güvenliği için direnişe geçmişti. Biz de o yıllarda hem üniversitede okuyan ve hem de fabrikada çalışan DİSK üyesi genç bir emekçi olarak, direnişin içinde aktif olarak yer almıştık.

Devamını Oku
30.01.2026
Silivrizedeler

Silivri denince artık ister istemez akla öncelikle cezaevi geliyor.

Devamını Oku
27.01.2026
İzmir; ‘üvey’ mi, yoksa ‘hasım’ mı?

2026 yılı merkezi idare yatırım programı açıklandı. Bu yıl da yatırım programından İzmir’in payına sembolik rakamlar düştü. Kısacası, İzmir altyapı yatırımları ile ilgili makus talihini yine değiştiremedi. Hele son olarak İzmir belediyesine ait tarihi binalara vakıflar eliyle el konmak istenmesi de doğrusu işin tuzu biberi oldu.

Devamını Oku
23.01.2026
Çürümüşlük ve tükenmişlik

Günümüzde nereye el atılsa hemen her yerden ortalığa olumsuzluk saçılıyor.

Devamını Oku
20.01.2026
Ege’nin toplumcu ve muhalif damarı

Anadolu coğrafyasında yüzyıllar önce yaşanmış önemli bir toplumsal hareket var. Osmanlı’nın baskısına, zulmüne karşı eşitliğin, kardeşliğin ve dayanışmanın türküsünü söyleyenlerin öğretisi, geçmişten günümüze kadar ulaşıyor. Biz de onları ve mücadelelerini tüm yönleriyle kavramaya çalışıyoruz.

Devamını Oku
16.01.2026
Toplumsal mücadele

Hayatın o durdurulamaz akışında bir yılı daha geride bıraktık

Devamını Oku
13.01.2026
Ege’de muhalefet arayı açıyor

PİAR Araştırma, bölgelerde yaptığı siyasi parti oy tercihi anketinin sonuçlarını kamuoyu ile paylaştı. Buna göre Ege Bölgesi’nde iktidar partisi ile ana muhalefet CHP arasındaki oy farkı oranı yüzde 17.7 olarak belirlendi.

Devamını Oku
09.01.2026
Emperyalizm...

Son dönemlerde birçok siyasal çevre “emperyalizm” tanımını artık kullanmaz olmuştu.

Devamını Oku
06.01.2026
Bir Ege güzellemesi

Bir Ege güzellemesi

Devamını Oku
02.01.2026
Zor ve zorlu yıl

Her yılın sonunda yeni bir yıla girerken geçmiş yılın toplu bir değerlendirmesini yapmak gelenektendir.

Devamını Oku
30.12.2025
İktidar İzmir'i kilitliyor!

Güzel İzmir, birçok bakımdan Türkiye’nin öncü kentidir. Yakın siyasal ve sosyal tarihimizde birçok ilk bu güzel kentte yaşanmıştır. O nedenle de her fırsatta, “İzmir Türkiye’nin batıya açılan kapısıdırpenceresidir” diyoruz.

Devamını Oku
26.12.2025
Emekliler...

Geçim ve barınma kaygısıyla ucuz otel odalarına sığınmak zorunda kalan emeklilerin durumu, günlerdir yüreklerimize kor düşürdü!

Devamını Oku
23.12.2025