NATO Zirvesi, Türkiye ve Beklentiler - Ali ER
Olaylar Ve Görüşler
Son Köşe Yazıları

NATO Zirvesi, Türkiye ve Beklentiler - Ali ER

14.06.2021 07:00
Güncellenme:
Takip Et:

ABD Başkanı Biden, ilk yurtdışı gezisini İngiltereye yaptı. Bugünkü NATO Zirvesinde Rusyaya verilecek kritik mesajların, üye ülkelerle birlikte belirlenmesi gerekirdi. Biden ise İngilterede bir hava üssünde, ABD askerlerine yaptığı konuşmada verdi mesajını.

Mesaj, Rusyadan çok, Brükseldeki zirvede Rusyaya karşı alınacak kararlarda, engel çıkarmaya hazırlanan üyeleriydi. Kızım sana söylüyorum, gelinim sen anla” der gibiydi.

VERİLERİN SÖYLEDİĞİ

G-7 Zirvesinin, bugünkü NATO Zirvesi arifesinde İngilterede düzenlenmesi tesadüf değil. G-7nin gündeminde salgın, ticaret, altyapı gibi konular olsa da asıl sorun küresel ısınmanın sonuçları, bunun küresel ticaret denizyolları ve jeopolitik neticeleri. Kutuplardaki buzulların erimesi, G-7 ve NATOdaki stratejik karar alıcılar için ciddi sonuçların habercisi. G-7nin Japonya dışındaki altı üyesinin NATO üyesi olduğu dikkate alınırsa bu kez G-7de, NATOnun zengin abileri” zirve öncesi stratejik ortak tutum belirlediler, ön istişare toplantısı yaptılar.

Bunun nedenini sayılar açıklıyor. Arktik Okyanusu bölgesinde, dünyada keşfedilmiş doğalgazın yüzde 13’ü kadar doğalgaz ve 90 milyar varil petrol olduğu hesaplanıyor. Küresel ticaretin yüzde 88ini yapan Asya, Avrupa, Amerika arasındaki ticaretin, yakın gelecekte Arktik Okyanusunda kuzeybatı kanalında ortaya çıkacak yeni deniz ticaret yolları üzerinden yapılması olası. Asyadan Avrupaya Panama Kanalı üzerinden yapılan deniz ticareti yolu yüzde 40 kısalacak. Kuzey Kutbundaki erimeyle yeni erişilebilir kaynaklar ve deniz ticaret yolları üzerinde hak iddia eden süper güçler arasında mücadele kaçınılmaz olacak.

RUSYA VE KUZEY KUTBU

Rusya kendisini ev sahibi görüyor. Kuzey Kutbuna en kısa mesafesi 1500 km olan Çin, kendini Kuzey Kutbu'na komşu devlet ilan etti. Bu, bölgedeki mücadelenin ne denli çetin geçeceğinin göstergesi. Kuşak ve Yol Projesiyle NATO ve AB içinde yeterince kafa karıştıran Çin, Arktik bölgede de kendine rol biçiyor. Bu da Çinin, NATOnun risk ve tehdit tanımında önlerde yer alması anlamına geliyor. Kuzey Kutbundaki erime, yeni jeostratejik bölgenin nasıl kontrol edileceği sorusunu öne çıkarıyor. Grönland, Trump’ın satın almaya çalıştığı ada, kontrol edilebilecek konumda. Dolayısıyla Danimarkanın özerk Grönland adası, yükselen küresel jeostratejik değer olabilir. Danimarka da ABD ve NATO için transatlantik bağın harcı olmaya, NATO üyeleri arasında vazgeçilmezler listesine girmeye aday.

Bu tabloda ABD için bugünkü zirvede stratejik öncelik, Trump döneminde dibe vuran NATO ve ABD arasındaki güveni, transatlantik bağı tazelemektir. ABD boşuna geri dönmüyor". Biden’ın İngilteredeki acelesine bakılırsa kimseyi dinlemeyecektir. Soğuk Savaş’tan bu yana transatlantik bağı, Avrupa isterdi. Artık ABD de bu bağa aynı önemi verecektir.

1991deki Roma Zirvesinde NATO, stratejik güvenlik konseptiyle Soğuk Savaş sonrasında kendini yeniden tanımlamaya başlamıştı. Bu zirve de NATOnun 21. yüzyılda kendini yeniden tanımlayacağı bir zirvedir. Küresel ısınma sonucu, Arktik Okyanusunda ortaya çıkan risk, tehdit ve yeni kaynaklar bugünkü zirvede NATO için yeni stratejik görev ve yapılanmaların gerekçesi olacak, ABD ve NATOnun 2030 ve sonrasındaki stratejik duruşunu belirleyecektir.

TÜRKİYENİN BEKLENTİLERİ

Türkiyenin, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Biden arasındaki görüşmeden beklentisi yüksektir. Ancak küresel stratejik sorunlar bir yana, Biden, Türkiye ve Erdoğana karşı soğuktur. Başkan olduktan sonra Türkiyeye karşı uzun süre sessiz kalmış, sonra Erdoğan’ı, sözde soykırım iddialarını tanıdığını tebliğ edercesine aramıştır. Atlantik ötesinde değişen bir şey yoktur. Ancak Türkiye cephesinde vardır. Üstelik jeostratejik bağlamda gittikçe eli zayıflamaktadır.

ABD ve Türkiye arasında son yıllarda kördüğüme dönen, giderek tırmanan sorunlara çözüm için bu görüşmede kapı aralanması Türkiyenin değersizleşmeye evrilen yalnızlığına hayat öpücüğü olabilir. Ancak yüksek beklentiler içeren görüşmenin NATO platformunda yapılması, adeta sıkıştırılması, hatadır. Çünkü NATO zirvelerinde temel öncelik ikili sorunlar değildir. Biden’ın, NATO üyeleriyle yüz yüze gelmeden, İngilterede Putine verdiği mesajlar, müzakereye açık olmadığının işaretidir. Beklentileri yüksek tutmamak, daha gerçekçidir.

ALİ ER

EMEKLİ TUĞGENERAL


Yazarın Son Yazıları

Üretim araçları sendikanın olursa - Engin Ünsal

İşçi sendikalarının temel görevi işveren karşısında güçsüz olan işçi sınıfına güvenli bir çalışma ortamı ve üretimden hakça bir pay sağlamaktır.

Devamını Oku
11.03.2026
Yapay zekâ nereye bağlanır? - Tayfun İşbilen

Bir yapay zekâ aracına “Bana bir paragraf yaz” dediğimizde ekranda beliren cümleler sanki “bulut” denen o belirsizlikten kendiliğinden süzülüp geliyormuş gibi görünüyor.

Devamını Oku
11.03.2026
Cumhuriyet’in bekası, ekonomi ve ‘kararsızlar’ - Sıtkı Ergüney

Kamuoyu araştırmaları, her üç seçmenden birinin yaklaşan genel seçimde oy vermeyi düşündüğü partiyi henüz belirleyemediğini gösteriyor.

Devamını Oku
10.03.2026
Öncelikle Mavi Vatan’da sondaj - Hikmet Sami Türk

Yeni derin deniz sondaj gemimiz Çağrı Bey, 15 Şubat’tan bu yana petrol ve doğalgaz aramak amacıyla Somali’ye gitmek için yolda.

Devamını Oku
10.03.2026
Cinsiyetçi düzen - M. Jülide Kızıltepe

Kadına yönelik şiddet, yalnızca bireysel patolojilerin değil, esasen toplumsal, kültürel ve kurumsal yapıların ürettiği ve yeniden ürettiği çok katmanlı bir sorun.

Devamını Oku
09.03.2026
Acının nesnesi değil, hayatın öznesi - Banu Tozluyurt

Dün 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’ydü.

Devamını Oku
09.03.2026
Eşitlik için mor, yeşil ve kamucu dönüşüm - Aylin Nazlıaka

8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü yalnızca bir anma günü değildir; eşitsizliğe, sömürüye, şiddete ve görünmez kılınan kadın emeğine karşı verilen tarihi direnişin adıdır.

Devamını Oku
07.03.2026
İklim değişikliği ve antimikrobiyal direnç - Prof. Dr. Bekir S. Kocazeybek

Dünyada son yıllarda insan yaşamını tehdit eden faktörlerden en önemli ikisi olarak iklim değişikliği ve antimikrobiyal direnç (AMD, bakterilerin antibiyotiklere karşı gösterdiği direnç) sayılabilir.

Devamını Oku
06.03.2026
Okulda bıçak, toplumda çöküş - Levent Nayki

İstanbul’un Çekmeköy ilçesinde bir öğrencinin bıçaklı saldırısı sonucu biyoloji öğretmeni Fatma Nur Çelik’in yaşamını yitirmesi, bir başka öğretmenin ve öğrencinin yaralanması, artık münferit bir “asayiş haberi” olarak geçiştirilemez. Bu olay, eğitim sistemimizin içine sürüklendiği büyük kırılmanın çarpıcı bir göstergesidir.

Devamını Oku
06.03.2026
Hürmüz Boğazı: Küresel enerjinin şah damarı - Can Erenoğlu

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin en hassas Stratejik Dar Geçidi-Chokepoint olarak bilinir.

Devamını Oku
05.03.2026
‘Çocuklara kıymayın efendiler’ - Ziya Yergök

Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne göre, “18 yaşına kadar her insan çocuk sayılır.

Devamını Oku
05.03.2026
Susmayanlar İçin Bir Soru: Gerçekten Nedir Bu "İç Cephe"? - Murat Emir

Türk siyasetinin diline pelesenk olan, her kriz anında can simidi gibi sarılınan sihirli bir kavram oldu “İç cephenin tahkimi.”

Devamını Oku
05.03.2026
Avrupa zor durumda - Nejat Eslen

13-15 Şubat tarihleri arasında düzenlenen Münih Güvenlik Konferansı, Avrupalılar için yeni ve zorlu bir sürecin başlangıcı oldu.

Devamını Oku
04.03.2026
Köprü geliri satışı ve Osmanlı örneği - Selim Soydemir

Son zamanlarda boğaz köprülerinin ve bazı otoyolların özelleştirilmesi (işletme hakkının devri) bir kez daha gündeme getirilmiştir.

Devamını Oku
04.03.2026
Toplumlar neden korumasız kalır? - İbrahim Çakmanus

Türkiye’de demokratik siyasal ve toplumsal muhalefet Tayyip Erdoğan iktidarı tarafından yok ediliyor.

Devamını Oku
04.03.2026
3 Mart: Güneşin Doğduğu Gün - Gülizar Biçer Karaca

3 Mart: Güneşin Doğduğu Gün - Gülizar Biçer Karaca

Devamını Oku
03.03.2026
ABD-İsrail-İran denklemi ve Türkiye - Doğu Silahçıoğlu

ABD tarafından Ortadoğu’da İran için oluşturulan İsrail destekli geniş tecrit çemberi; son saldırı ile daha da daralmıştır. Bölgede sıcak savaş ihtimali giderek artmaktadır. Türkiye’nin yakın çevresinde oluşan bu resim, onun her üç ülke ile olan ilişkilerinde özenli, dengeli ve tutarlı bir politika izlemesini gerekli kılmaktadır. Bu da ancak; Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu, büyük önder Atatürk’ün erken Cumhuriyet döneminde belirlediği “dış politika ilkeleri”ne bağlı kalmakla sağlanabilir.

Devamını Oku
02.03.2026
Savaş ve Türkiye’nin sessiz gücü - Prof. Dr. Cengiz Kuday

Türkiye bugün iki dalganın kesişiminde duruyor: Birincisi, İran–İsrail–ABD geriliminden doğan askeri ve ekonomik sarsıntı; ikincisi, bölgesel kırılganlık arttıkça daha görünür hale gelecek olan su jeopolitiği.

Devamını Oku
02.03.2026
Kabul edilmeyen 1 Mart tezkeresi - Mustafa Özyürek

Abdullah Gül başkanlığındaki AKP hükümeti tarafından, ABD’nin Irak işgalini gerçekleştirmesini garanti altına almak için 1 Mart 2003’te Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne getirilen tezkere reddedilmişti.

Devamını Oku
01.03.2026
Yitirdiğimiz yalnızca seçim mi? - Aykurt Nuhoğlu

İnşaat Mühendisleri Odası seçimlerini yitirdik.

Devamını Oku
01.03.2026
Ulus devletin vicdan anı - Enis Tütüncü

1 Mart 2003 Tezkeresi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılan sıradan bir oylama değildir.

Devamını Oku
28.02.2026
Laiklik ve dönüştürülen Türkiye - Cengiz Karahan

Milli eğitim bakanı, bütün illere gönderdiği “Maarifin Kalbinde Ramazan” genelgesiyle; anayasada yer alan laiklik ilkesine aykırı davranmıştır.

Devamını Oku
28.02.2026
1 Mart tezkeresi üzerine - Prof. Dr. Mustafa Özyurt

1 Mart 2026 pazar günü 22. dönem CHP milletvekilleri, 1 Mart 2003 gününün 23. yılını kutlamak için, Ankara’da bir araya gelecekler.

Devamını Oku
27.02.2026
Hasan Âli Yücel’in ‘arkadaşı’... - Mustafa Gazalcı

Yedi yıl, 7 ay, 7 gün Milli Eğitim Bakanlığı yapan Hasan Âli Yücel’in eğitim ve kültür yaşamımızdaki hizmetleri saymakla bitmez.

Devamını Oku
26.02.2026
Tercih değil strateji: Eğitimde süreklilik - Burcu Aybat

Anne babaların çocukları için “en iyi” okulu seçmeye çalıştığı karar süreci her zaman heyecan vericidir ancak bugün durum karmaşık.

Devamını Oku
26.02.2026
Muzaffer İlhan Erdost: Baskıya boyun eğmeden ayakta kalan aydın - Mahmut Aslan

Muzaffer İlhan Erdost'u yitirişimiz üzerinden altı yıl geçti.

Devamını Oku
25.02.2026
Anlamın gölgesinde - Ferruh Tunç

Anlamsız dediğimiz şey çoğu zaman dünyaya değil, dünyayla kurduğumuz kopukluğa aittir.

Devamını Oku
24.02.2026
Alona’dan Silivri’ye; 53 yılın muhasebesi - Yavuz Saltık

Yeşil sahalarda her İstanbul takımı; adı, sanı, oynadığı seviye, lig vs. ne olursa olsun ben aynı kefede tutarım.

Devamını Oku
24.02.2026
Eğitimdeki çöküşe ramazan perdesi! - Nazım Mutlu

Dileyenlerin 25 Temmuz 2018’de MEB Müsteşarlığı’ndan ayrılan ve 17 Ağustos 2018’den sonra yasadışı akademik unvan sıçramalarıyla nasıl profesör ve rektör olduğuna ilişkin bilgilere kolayca ulaşabileceği Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, bakanlıktaki müsteşarlık yıllarından başladığı eğitimi kendi siyasal çizgilerine göre biçimlendirme çalışmalarına yeni halkalar ekliyor.

Devamını Oku
24.02.2026
Eğitimde karşıdevrim - Cihangir Dumanlı

Büyük devrimci Atatürk Cumhuriyeti eğitim, bilim ve kültür temeli üzerine kurmuştur.

Devamını Oku
23.02.2026
Kanserden korunma ve tek sağlık - Azmi Yüksel

Kanser, yalnızca bireysel bir sağlık sorunu değil; çevresel, toplumsal ve yönetsel boyutları olan küresel bir halk sağlığı problemidir.

Devamını Oku
21.02.2026
Ne yapmalı? - Av. Dr. Başar Yaltı

Bu sütunlarda 21.01.2026 tarihinde yayımlanan “Stratejik Akıl ve Politik Alan” adlı yazıyla; siyasal iktidarın “Yeni Türkiye Yüzyılı” adı altında bir strateji izleyerek Cumhuriyet değerlerini ve anayasal ilkeleri, en hafif deyimle aşındırarak, siyasal İslama dayalı otoriter bir düzen kurma konusunda hayli yol aldığını, buna karşın muhalefetin temel bir stratejiden yoksun, dağınık ve etkisi olmayan eylemler yaptığını belirterek, stratejik akıl ve stratejik planlama ile hareket edilmesi gerektiği önerisinde bulunmuştuk. Bu anlamda muhalefete yol gösterici, bir “stratejik akıl kurulu”na ihtiyaç olduğunu da belirtmiştik.

Devamını Oku
20.02.2026
Sağlık sistemimiz hasta! - Prof. Dr. Gazi Zorer

Sağlık alanında yaşanan sorunların giderek artmasına paralel olarak halkın tepkisi de sürekli artıyor.

Devamını Oku
20.02.2026
Sosyoekonomik yapı ve şiddet - Ayşe Atalay

Şiddet bir insanın bir başkasına ya da gruba istemediği, arzu etmediği bir davranışta bulunması için uyguladığı fiziksel olduğu kadar psikolojik, kültürel ve ekonomik boyutları da içeren bir zorlamadır.

Devamını Oku
19.02.2026
Solun büyük yol ayrımı - Kaan Eroğuz

Türkiye’de sosyalist hareketin Kemalist devrime bakışı her dönem temel ayrışmaların ve tekrarlanan tartışmaların kaynağı olagelmiştir.

Devamını Oku
19.02.2026
Okullarda eğitsel kodlar - Nusret Ertürk

Öğrencilerimizden, bizi gönendirecek haberler duymak istiyorsak, okullarda eğitsel kollara önem vermeliyiz.

Devamını Oku
19.02.2026
Tarih denen büyük yargıç - Halil Sarıgöz

Geçtiğimiz günlerde Aydın’da ve Keçiören’de yaşanan istifalar yalnızca yerel siyasetin dar gündemi değildir.

Devamını Oku
18.02.2026
Parti devletinde 'hukuk' - Erol Türk

AKP genel başkanı, başta anayasa olmak üzere tüm hukuk kurallarını askıya alan ve hukuk devleti ilkesini zedeleyen, ülkenin en tartışmalı ismi olan İstanbul cumhuriyet başsavcısını bir gece yarısı adalet bakanı olarak atadı.

Devamını Oku
18.02.2026
Türkiye ağlıyor - Gani Aşık

Vatanı için cephelerde silah ve süngülerle aslanlar gibi vuruşup kaplanlar gibi kükreyen Türkler aslında naif, ince kalpli ve tepeden tırnağa duygu yüklü insanlardır.

Devamını Oku
18.02.2026
İzmir İktisat Kongresi'nin 103. yıldönümü - Hüner Tuncer

Cumhuriyetin ilanından önce 17 Şubat 1923’te İzmir’de, “Türkiye İktisat Kongresi” toplanmıştı.

Devamını Oku
17.02.2026