Toplum ekonomisinin birinci maddesini asgari ücret oluşturuyor. İktidar, her yıl olduğu gibi bu yıl da sözüm ona çok uzun, ayrıntılı çalışmalardan sonra seçtiği taraflarla asgari ücreti açıklayacak. Erdoğan da bunun üstüne cebinden verir gibi birkaç kuruş ekleyecek.
Erdoğan önceki gün iki gerçeği açık mikrofonlar önünde dile getirdi:
- Refah kaybına uğrayan yurttaşlarımızı unutmadık.
- Gelir uçurumunun farkındayız, kısa zamanda çözeceğiz. Sanki iktidara dün geldiler. Bozuk bir ekonomi devraldılar, rayına oturtmaya çalışıyorlar.
Türkiye önceki yıllarda da zaman zaman ekonomik krizle karşı karşıya kaldı. Ancak o krizler genellikle çıktığı yılla birlikte anılıyor. 1994 krizi, 2001 krizi gibi. Zira hemen önlem arayışı başlıyor ve kısa sürede bir ufuk çiziliyordu. Ufuk da hep milletin biraz daha kemer sıkması üzerine oluyordu! Bu kez ucu görünmeyen bir tünelde gibiyiz. 2018’den beri krizdeyiz. Korona salgını bile geldi geçti, ekonomi krizi deldi geçmedi! Her mevsim enflasyon canavarının beli kırılıyor ama çizgisi kırılmıyor!
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu geçtiğimiz günlerde DİSK-AR’ın asgari ücretle ilgili araştırmasını kamuoyu ile paylaştı. Prof. Aziz Çelik, DİSK-AR uzmanları Deniz Beyazbulut ve Zeynep Kandaz’ın verilerle, analizlerle ve karşılaştırmalarla birlikte kaleme aldığı 114 sayfalık araştırma, çalışma yaşamındaki bozukluğu açıkça gözler önüne seriyor.
Eşit işe eşit ücret çalışma barışının temel taşıdır. Herkesin aynı ücreti alması elbette beklenemez. Bu doğaya aykırı. Ancak aynı işi yapanların kurumları, statüleri nedeniyle farklı ücret alması kabul edilemez. Kamuda en düşük memur maaşı 39 bin lira, en düşük işçi ücreti 33 bin lira. Asgari ücret 17 bin lira. Affedersiniz bir de 2 lirası var!
Araştırmaya göre asgari ücret fiilen ortalama ücret haline gelmiş durumda. Avrupa’da asgari ücret alanlar çalışanların yüzde 10-15’ini geçmez. Türkiye’de yüzde 60’ı geçti.
İktidar halktan toplayacağı vergileri, harçları gerçekleşmiş olan enflasyon oranıyla artırıyor. Asgari ücreti ise öngördüğü enflasyona göre belirliyor. Yılın başında belirlenen enflasyon hedefi yıl içinde en az üç kez revize ediliyor. Ancak asgari ücret bir kez belirleniyor.
DİSK’in raporuna göre asgari ücretin enflasyona neden olduğu, istihdamı olumsuz etkilediği gerçek dışı.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nu bu gerçekleri görmeye çağırıyoruz.
***
Bir başka gerçek daha var. Asgari ücret “baz” olarak alınıyor. Örneğin pek çok özel kuruluş çalıştırdığı mühendis, mimar, doktor gibi nitelikli elemanların maaşını şu şekilde belirliyor:
- Asgari ücretin üstüne 10 bin lira daha.
- Asgari ücretin iki katı. Bir de yarı zamanlı ya da nitelik gerektirmeyen işlerdeki ücret var.
O da şöyle:
- Asgari ücretin yarısı! Uzun zaman daha ana konumuz olacak Suriyelileri çalıştırmak da işveren için ayrıca “kârlı”. Aile boyu çalıştırma, çocuk yaşta çalıştırma, sigortasız çalıştırma gibi yöntemler son derece olağan. Konunun bu yanını ayrıca işleyeceğiz.
İktidar pek çok alanda olduğu çalışma yaşamında da dengeleri bozdu. Çalışma ahlakını bozdu.
Bunların gölgesinde asgari ücret ne kadar olur?
30 binin üstü genel beklenti.
