Acıları tarihe yazan 'son şair'

12 Ağustos 2009 Çarşamba

1999’un o Kirli Ağustosunda önce güneş tutuldu, sonra Can Yücel sonsuzluğa göçtü, ardından da deprem oldu. Şiir bir umutsuzluktur diyen adam Ben haberciyimdemişti bir de deprem habercisiyim.” Hangi depremin diye sormayın, akıl tutulması mı, fikir unutulması mı, neyse, zaten başlamıştı, bir daha da geçmedi, gözümüze, kalbimize de karanlığın perdesi indi. Eskiden beri tek tip toplum rüyası görenler kılık değiştirdi, maske değiştirdi ama tek tipleştirme çabaları hiç değişmedi. Faşizmin, ırkçılığın halkları halklara kırdırma, aydınları, yazarları susturma makinesi ise hiç susmadı. Gazi Mahallesinin kurbanlarının kanı hâlâ kurumadı, Sıvas’ın külleri gözümüze dolmaya, kalbimizi yakmaya devam ediyor hâlâ...

Aziz Nesini yitirmemizden birkaç yıl sonra bir yazı yazmıştım: Çok yalnızız Aziz Bey, sizin kıymetinizi bilenler, bilmeyenler, size eskiden Aziz Nesin sen nesin?diye bağırmayı marifet bilenler, hepimiz çok yalnızız. Sizin ‘gülmece yazarıoluşunuzda gayri ciddi bir yan bulup dalga geçen ve ‘aydın’ olarak nitelenmenize tahammül edemeyen ‘aydınlarımız’ da sizin yokluğunuzu hissediyor olmalılar, hele son yıllarda, hele bu düşünce yoksulluğunda, bu kavurucu ortamda.../... Sahiden Aziz Nesin sen nesin?Doğru bildiğini hangi ortamda hangi koşullarda olursa olsun seslendirmekten çekinmeyen ve artık Türkiye’de gölgesi bile kalmayan cesur bir aydın mı, bu ikiyüzlü toplumun maskesini indirmek için durmadan yazan ve eleştiri oklarını baskının, eşitsizliğin üzerine korkmadan yollayan bir gülmece ustası mı, aydınlık, açık, özgür fikirli çocuklar yetiştirmek için tüm varlığını ortaya koyan Aziz dede mi?

Can Yücel şiirine dair esaslı yazılar var, Cemal Süreyanın Can Yücelin Şiirindeki İroni, Selahattin Hilavın Can Yücel Üzerineve Mahmut Temizyürekin Can Yücel Şiiri: Ses ve Söz Tiyatrosu yazıları bunlardan bazıları. Üç ayrı yazının da Can Yücele ve şiirine yaklaşımı bütünsel, özellikle Temizyürekin yazısı, kavramlaştırması, saptamaları, bulgularıyla kapsamlı bir çalışmanın yetkin bir özeti gibi. Bu yazılara ekleyecek fazla bir şey yok, ama onlardan aldığım esinle şunu söyleyebilirim, hem yazının girişini de hatırlayarak:

 

90 şair yazar ama biri dinletir, işte o Can Yücel'dir

 

Can Yücelin şiiri, güncel olanın tarihsel de olabileceğinin hem lirik, hem ironik, hem de diyalektik bir göstergesi, örneğidir. Can Yücel, ironik olarak Metin Eloğlu’nun yanında, politik olarak Nâzım Hikmetin safındadır, ama güncelin tarihsel önemini kavrayışı ve şiirleştirmesi bakımından Nâzım Hikmet’e en yakın isimdir. Yukarıdaki yazıda Aziz Nesin’in yerine Can Yücelin adını koyun ve öyle okuyun, her ikisi de sonsuzluğa göçünce, hayatta, siyasette ve şiirde nelerin eksik olduğunu, nelerden mahrum kaldığımızı derin bir kederle anlayacaksınız.

Biri yazının, biri şiirin yüzünü güldürmüştür ama, içleri kan ağlaya ağlaya yapmışlardır bunu. Aziz Nesin eylemci son aydınsa, Can Yücel de hem şair, hem de bir bakıma devrimin vakanüvisi olarak yitiklerimizi, uğradığımız katliamları, acılarımızı tarihe yazan son şairdir. Son kitabıMekânım Datça Olsuna (1999) bakmak bile yeter, kontrgerillanın ve faşist çetelerin Gazi Mahallesine saldırısını yazmıştı: Bu Datça’da/Bu uzak zürafasında Anadolu’nun/Filizkıran fırtınası esiyor/Eşzamanda İstanbul’da, Gaziosmanpaşa’da/Dal gibi Aleviler kırılıyor/İşte bu Vatanla Milletin/Bölünmez Bütünlüğüdür”.

Can Yücelden sonra 70 şair, 90 şair birer ikişer dizeyle Hrant için, Gazze için, Seyfi Turan için ortak şiirler yazdık, beğenildi beğenilmedi orası ayrı, ama Can Baba olsaydı şimdi, hem hepimizden evvel hem de hepimizden cesur biçimde, işkencede katledilen Engin Çeberin, taş attığı için 15 sene yiyen çocukların, ölüme terk edilen kanser hastası Güler Zerenin ve işin içinde şarap da var, hem olmasa ne olur, konseri basılan İdil Biretin şiirini yazıp bir de söylemez miydi? 90 şair yazar ama biri dinletir, işte o Can Yüceldir.


Yazarın Son Yazıları

Üvey Sayfa 14 Ocak 2013
Cemali Mektup 7 Ocak 2013
ODTÜ ‘Üniversite’dir! 31 Aralık 2012
Dünya Cemevi 17 Aralık 2012
Tarzan Zor Durumda 10 Aralık 2012
Kibir Korosu 3 Aralık 2012
Cumartesi Annem 19 Kasım 2012
Düşyazdım... 22 Ekim 2012
Köşeden Köşeye... 15 Ekim 2012