Cumhuriyet
Sürgüne giden kanepe Sürgüne giden kanepe Freud Londra’ya kaçarken yanında yalnızca kitaplarını değil, kanepesini de götürdü. Çünkü bazı nesneler kullanım değerlerini aşar; anıların, fikirlerin ve bir dönemin hafızasına dönüşür. Londra’daki müzede sergilenen kanepe, yalnızca psikanalizin değil; sürgünün, belleğin ve düşüncelerin tarihinin de bir parçası.
Kalbin duygusal hafızası Kalbin duygusal hafızası Büyük sevinçler, ağır kayıplar ve ani stresler yalnızca zihinde kalmaz; bedende, özellikle de kalpte iz bırakır. Bilim, “kalbim kırıldı” sözünün fizyolojik karşılığını giderek daha açık biçimde gösteriyor.
Unutmayın o doktor değil! Unutmayın o doktor değil! Yapay zekâ gündelik yaşamımıza girdiğinden beri en sık kullandığımız alanın başında sağlık sorunlarımız için öneri almak ve teşhiste bulunmasını istemek geliyor. Ancak güncel araştırmalara göre yapay zekânın sağlık alanındaki yanıtlarının anlamlı bir bölümü yalnızca eksik değil, klinik açıdan riskli yönlendirmeler içeriyor.
Elisabeth’in yolculuğu Elisabeth’in yolculuğu Geçen aylarda New York’ta müzayedeye çıkan bir Klimt tablosu II. Dünya Savaşı’nın acı gerçeklerinden birisini ortaya çıkardı. Viyanalı bir Yahudi olan Elisabeth Lederer’in portresi, kadının savaş yıllarında hayatta kalmak için gösterdiği çabanın belgesi niteliğindeydi.
Güzelliğin matematiği Güzelliğin matematiği Altın oran efsanesi kadar konuşulmasa da, yaşamın içinde sürekli karşımıza çıkan başka bir denge var: 2/3. Estetik dediğimiz şey, çoğu zaman fark etmeden takip ettiğimiz bu matematiksel uyumdan doğuyor.
Rüya fabrikası: Bilincin eşiğinde bir deney Rüya fabrikası: Bilincin eşiğinde bir deney Gün boyu bizi izleyen algoritmalar artık uykularımıza mı göz dikti? MIT’nin yürüttüğü rüya yönlendirme çalışmaları, belleğin ve çağrışımların uyku sırasında manipüle edilebileceğini gösteriyor. Peki travma tedavisinden öğrenme tekniklerine kadar umut vadeden bu teknoloji, ticari bir silaha dönüşebilir mi?
Uzayı dinleyen evler Uzayı dinleyen evler Dünya çapında 5 milyondan fazla gönüllünün bilgisayarını birer radyo teleskobuna dönüştüren SETI@home projesi, "Evrende yalnız mıyız" sorusunu laboratuvarlardan çıkarıp kamusal bir deneye dönüştürdü. Carl Sagan’ın entelektüel mimarlığında şekillenen bu devasa arayışın serüvenini ve bilimsel sonuçlarını mercek altına alıyoruz.
Kırılan yerden güçlenmek Kırılan yerden güçlenmek Bir yara izi, sahibinin yaşamını yeniden kurduğu bir sınır çizgisi olabilir. Bedenin dokusuna işlenen hikâyelerin ruhu dönüştürme süreci, esin verici bir beden arkeolojisi yolculuğuna dönüşebilir.
Galapagos’ta sınanan insan doğası Galapagos’ta sınanan insan doğası İki savaş arası Avrupa’nın bunaltıcı ortamından kaçıp kendini Galapagos Takımadaları’na atan Avusturyalı Doktor Friedrich Ritter burada “ideal insan” fikrinden yola çıkan bir ütopya oluşturmayı amaçlıyordu. Ancak işler beklediği gibi gitmeyecek, insanlığın doğası zorlu bir sınavla baş başa kalacaktı.
Zihnin haritası: Teknoloji ile kaybolan yön duygusu Zihnin haritası: Teknoloji ile kaybolan yön duygusu Teknolojiyle ilgili en büyük sorunlardan birisi işleri bizim yerimize yapan sistemler olduğunda yıllarca süren deneyim yoluyla edinilen bilişsel işlevlere ne olacağı. Aslında bu sorunun yanıtını gelecekte aramaya gerek yok. Navigasyon çalışmadığında yönünüzü bulmakta sorun yaşıyorsanız beyninizin yön bulma becerisinde bir körelme olduğunu görebilirsiniz.
Kaosun içinde düzen aramak Kaosun içinde düzen aramak Entropi yalnızca fiziğin değil, yaşamın da yasası. Düzen kurulmaya çalıştıkça kaos büyür, ama tam da o karmaşanın içinden yeni biçimler doğar.
Nobel değil ama nobellik işler! Nobel değil ama nobellik işler! Nobel Ödülleri bu yıl yine tartışma yaratırken bilim insanlarının ilginç ve akla gelmeyecek meraklarının sonucu olan araştırmalara verilen Ig Nobel Ödülleri de sahiplerini buldu. Ödülü kazananlar belki tartışma yaratmadı ama araştırmaları yüzlerde tebessüm oluşturdu.
Fikir ayrılığı bir sanattır Fikir ayrılığı bir sanattır Fikir tartışmasını kişisel öfkeden, hakaretlerden ve hırslardan arındırmak bir bahçıvanın ayrık otlarını bahçeden ayıklamasına benzer.
Çehremizden okunan karakter Çehremizden okunan karakter Nötr bir bakış, sakin bir ifade… Yüzlerimiz aslında kişiliğimizin en sessiz anlatıcıları. İçe ve dışa dönüklük yalnızca ruh halimize değil, yüz hatlarımıza da yansıyor.
Zihnin uzaklara gitmesine izin verin Zihnin uzaklara gitmesine izin verin Dalgınlık bir dikkatsizlik değil zihnin iç dünyasında yaptığı derin bir yolculuktur. Araştırmalar gösteriyor ki zihnin serbest dolaşımı öğrenmeyi hızlandırıyor, içsel bağlar kuruyor, yeni fikirleri mümkün kılıyor.
Ekrandan zihne uzanan yeni bir yol Ekrandan zihne uzanan yeni bir yol Pandemide yaygınlaşan çevrimiçi terapi seansları giderek yüzyüze terapiden daha çok tercih edilir duruma geliyor.
Kültürün görünmez merceği: Dünyayı nasıl görüyoruz? Kültürün görünmez merceği: Dünyayı nasıl görüyoruz? Doğru bildiğiniz gerçekler, sadece kültürünüzün bir yansıması olabilir. Bilim, aynı resme bakan insanların neden bambaşka şeyler gördüğünü açıklıyor.
Bilimin ışığında yeniden doğuş ve etik sorular Bilimin ışığında yeniden doğuş ve etik sorular 1984’te bir babun kalbiyle yaşatılmaya çalışılan bebek Fae’den, bugün domuz embriyolarında atmaya başlayan minik insan kalplerine uzanan bu yolculuk, insanlığın hem tıbbi hem etik sınırlarını yeniden tanımlıyor.
En pahalı mektubun hatırlattıkları En pahalı mektubun hatırlattıkları Bilim dünyasını değiştiren keşiflerin ardında her zaman büyük laboratuvarlar yoktur. Bazen yedi sayfalık bir mektup, insanlığın genetik mirasını çözebilir. İşte Francis Crick’in oğluna yazdığı ve 6 milyon dolara satılan mektubun öyküsü…


Hezârfen'den günümüze bilgeliğin kanatları Hezârfen'den günümüze bilgeliğin kanatları Disiplinlerarası düşünce yani polimatlık sırf akademik bir kavram değil geçmişin ve geleceğin büyük atılımlarını mümkün kılan bir bakış açısı. Hezârfen’in kanatlarında başlayan bu yolculuk, bugünün eğitim sistemine kadar uzanıyor.
Cicero’dan günümüze yaşlılık Cicero’dan günümüze yaşlılık İnsanlık varoluşsal yazına karşı çıkmak için çabasını sürdürüyor.
Terapistime bayılıyorum Terapistime bayılıyorum Yapay zekâ uygulamalarının önerileri terapistlerinkileri aratmıyor.
Düşüncenin gücü Düşüncenin gücü Parapsikoloji başlığı altında yapılan gösterilerin bilimsel dayanağı ortaya konulamadı.
Bir telkin sanatı: Hipnoz Bir telkin sanatı: Hipnoz Bir sahne gösterisi olarak oldukça ilgi çekici olan hipnoz, günümüzde tamamlayıcı tıp uygulaması olarak da kullanılıyor.
Alışmak sevmekten daha zor geliyor Alışmak sevmekten daha zor geliyor Karar almak kolay. Peki bu kararı uygulayıp alışkanlık haline getirmek... İşte orası biraz karmaşık.
Bir tenis maçının anlattıkları Bir tenis maçının anlattıkları İnsanların çoğu umudunu yitirdiğinde çabalamayı bırakır ve konfor alanına dönmeyi ister. Oysa başarmak tam da o anda verilecek “pes etmeme” kararında gizlidir.
Ne umdum ne buldum? Ne umdum ne buldum? Kimi buluşlar ilk başta devrim niteliğinde olsa da zaman içinde mucitlerine, insanlara ve dünyaya zarar verici etkileri ortaya çıkıyor.
Rüyalarda buluşuruz Rüyalarda buluşuruz Berrak rüya (lucid dream) kavramı gençlerin ilgisini çekse de konu çok uzun yıllardır bilim dünyasının merceği altında.
Kusursuz günah öjeni Kusursuz günah öjeni Öjeni fikri, 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında oldukça yaygındı. Ancak kusursuz insan kitleleri yaratma çabası sonunda cadı avına dönüşecekti.