Bir avukat arkadaşım aradı. “Sen sürekli hafızamızı diri tutmanın öneminden bahsediyorsun. Hazırlanan raporlar depremden dolayı yeteri kadar gündeme gelemedi. İncelemeni öneririm” dedi. Bahsettiği raporlar İstanbul Barosu tarafından hazırlandı ve İBB operasyonu protestolarında yaşanan hak ihlallerini anlatıyordu.
Hazırlanan dört ayrı rapordan biri de o süreçte çocukların yani 18 yaşın altındakilerin yaşadıklarına eğiliyordu. Rapora veri toplama sürecinde; çocukları temsil eden avukatların gözlemleri, çocukların bireysel anlatımları, kolluk kuvvetlerine ait resmi kayıtlar, varsa doktor raporları ve fotoğraf gibi görsel materyaller birlikte değerlendirilmişti. Nihayetinde...
Baronun tespitine göre İstanbul’daki 26 çocuk, 19 Mart süreci olarak da anılan toplumsal tepkinin bir parçası olarak toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını kullanırken gözaltına alınmıştı.
Bu çocukların yaş dağılımı şöyleydi:
12-15 yaş aralığındaki çocuklar: 3
16-18 yaş aralığındaki çocuklar: 22
Yaşı bilinmeyen çocuk: 1
Bilmeyenler için söyleyeyim; çocuklara kelepçe takılması, hem ulusal hem de uluslararası hukukta açıkça yasak. Buna rağmen gözaltına alınan 20 çocuğa kelepçe takıldığı tespit edildi. İstanbul Barosu’nun raporuna göre gözaltına alınanlar arasındaki 12 çocuk da şiddete maruz kaldığını bildirdi.
Baro hatırlatıyor; Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve ulusal mevzuat, çocukların özgürlüklerinden yoksun bırakılmaları durumunda yaşlarına uygun, güvenli ve ayrıştırılmış ortamlarda tutulmaları gerekiyor. Buna rağmen, gözaltındaki çocukların büyük bir kısmının yetişkinlerle birlikte araç içinde, Emniyet binasında veya otoparkta uzun süre bekletildiği tespit edilmiş. Bu hak ihlaline uğrayan çocuk sayısı ise 18.
Öğreniyoruz ki gözaltı sürecinde çocukların beslenme ihtiyaçları büyük ölçüde aile bireyleri veya İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi üyeleri tarafından giderilmiş. Halbuki gözaltı süresince sağlıklı ve yeterli gıdaya erişiminin kamu otoriteleri tarafından güvence altına alınması gerekiyordu. Gelin görün ki baronun tespitine göre gözaltındayken yiyecek ve içecek sağlanmayan çocuk sayısı 15.
Dediğim gibi bu tespitler sadece 18 yaşın altındakileri kapsıyor. Yetişkinlere dair raporlar incelendiğinde hukuksuzluğun boyutunun da büyüdüğü gözlemleniyor.
Pulitzer ödüllü yazar Alice Walker ne güzel demiş.
Dünyanın en önemli sorusu şudur: “Çocuk neden ağlıyor?”
