Kuvayı Milliye’nin ilk zaferi Birinci İnönü Savaşı’nın 105. yıldönümünü kutluyoruz.
23 Nisan 1920’de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin muhakkak bir başarı kazanması gerekiyordu.
Meclis’in açılışından kısa bir süre sonra TBMM, İstanbul hükümeti tarafından imzalanmış bütün anlaşmaların geçersiz sayılacağına karar vermişti. (7 Haziran 1920)
İstanbul’da padişah, emperyalist İngilizler ve Yunan işgal güçleri, Kuvayı Milliye’nin başarısız olmasını ve çökmesini istiyordu.
Bu amaçla Yunan askeri güçleri harekete geçti.
Haziran 1920’de Salihli, Kırkağaç, Soma, Kula, Nazilli ve Edremit işgal edildi. Bu başarılar nedeniyle Yunan Başbakanı Venizelos yaptığı açıklamada, “Türkleri akıllandıracak en iyi yol, Mustafa Kemal’i her cephede mağlup etmektir” dedi. (7 Temmuz 1920)
Ertesi gün Mudanya ve Bursa, Yunanlar tarafından işgal edildi. (8 Temmuz 1920)
Hemen ardından bir İngiliz savaş filosunun koruma ve desteği altında Tekirdağ, Yunan askeri birlikleri tarafından işgal edildi.
Açıkçası, Meclis’in ve Kuvayı Milliye’nin güçlenmeden dağılması isteniyordu.
İZMİR’DE YUNAN İDARESİ
Yunan işgal güçlerinin bu başarılarından sonra, Yunan idaresinin İzmir’de kurulduğu ilan edildi. (9 Ağustos 1920)
Bu sırada Yunan askeri güçleriyle Batı Cephesi arasında yapılan savaşı Yunanlar kazandılar ve stratejik bir konumu olan Gediz’i işgal ettiler. (4 Eylül 1920)
İSYANLAR BAŞLIYOR
Meclis açılalı henüz dört ay dolmamıştı ve Yunan güçlerinin başarıları sürüyordu. Amaç Ankara’nın güçlenmesine fırsat vermeden Meclis’i çökertmekti.
Ekim 1920’de Konya’da Delibaş isyanı patlak verdi. Ardından o güne kadar Kuvayı Milliye için çalışan Ethem de isyan etti. (13 Kasım 1920)
Böylesi bir durumda Kuvayı Milliye’nin Batı Cephesi komutanlığına Albay İsmet İnönü atandı.
İNÖNÜ SAVAŞI
6 Ocak 1920 Yunan işgal birlikleri Eskişehir’e doğru ilerlemeye başladılar. Böylece Birinci İnönü Savaşı başlıyordu.
Yunan ilerleyişinden yararlanmak isteyen Ethem, Kuvayı Milliye birliklerine saldırdı ve Kütahya’ya yürüdü.
9 Ocak’ta Yunan birlikleri İnönü mevzileri önüne gelerek saldırıya geçti. Karşılıklı saldırılar sonunda 10 Ocak 1921’de milli ordu İnönü Savaşı’nı kazandı. TBMM’nin kuruluşunun 10. ayında milli kuvvetlerin Ankara’da güçlenmesi için böylesi bir başarıya ihtiyaçları vardı.
ATATÜRK: ÇOK ÇOK MESELE ÇÖZÜLDÜ
Atatürk bu başarının çok önemli sonuçlar yarattığını kabul etmiştir. Bu durumu, İnönü söyle anlatıyor:
“Savaştan az bir süre sonra birkaç gün için Mustafa Kemal Paşa’ya bilgi vermek için Ankara’ya geldim. Mustafa Kemal Paşa çok memnun olmuştu. Beni istasyonda karşıladı, kendisine ‘Büyük mesele halledildi’ dedim.”
“‘Hangi büyük mesele... Çok çok mesele çözüldü’ diye cevap verdi.”
Atatürk böylece İnönü Savaşı’nı yüceltmiş oluyordu. Aslında söylemek istediği şudur:
1- TBMM bu başarı ile meşruiyet kazandı.
2- Düzenli ordu görüşü ve savaş yapılarak işgallerin kaldırılacağı düşüncesi güç kazandı.
3- Bu zafer, halkın moralini güçlendirdi.
4- Batı dünyası TBMM’yi kabul etti. İstanbul’daki İngiliz yüksek komiseri Rumbold bu zaferden sonra Londra’ya gönderdiği iletide, “Mustafa Kemal’e artık çete başı gözüyle bakmak faydasızdır. Onun Anadolu’daki hükümeti etkilidir” diyordu.
TBMM’nin emperyalizme karşı savaş için önü açılıyordu.
