COVID-19 aşıları hakkında 6 soru ve yanıtları
Orhan Bursalı
Son Köşe Yazıları

COVID-19 aşıları hakkında 6 soru ve yanıtları

10.12.2020 07:00
Güncellenme:
Takip Et:

Dr. Fahrettin Koca, 100 milyon doz Çin şirketinin, ayrıca 25 milyon da Alman BioNtech şirketinin aşısının geleceğini duyurdu. Bakan Bey, önceki gün en güvenilir aşının bilinen klasik yöntemlerle yapılanlar olduğunu, BioNtech yöntemiyle ilk kez aşı üretildiğini belirtirken, bu ikincisi için adeta alt mesaj olarak “yenidir güvenilmezdir” demek istedi. Anlaşma yapılan Çin şirketinin aşısına olan güvensizliği yıkmak için söylediğini varsayabiliriz. Ama şimdi de BioNtech ile ani gelişen 25 milyon doz anlaşması gerçekleşince, biraz ayıp oldu. Böyle acele açıklamalar hiç iyi değil.

Bu notu düştükten sonra madem aşılar kapıya geldi dayandı, aşılar hakkında eldeki son bilgileri ScienceNews’tan derleyip sunayım dedim. Bu arada aşılarla ilgili en büyük bilinmeyenin, koronanın yayılmasını durdurup durdurmayacağı olduğunu da belirterek. Evet ilk soru bu. Bilim gazetecileri Tina Hesman Saey ve Jonathan Lambert’in derlemelerini kısaltarak vereceğim.

**

Soru: Aşı olursanız, yine de enfekte olabilir ve başkalarına bulaştırabilir misiniz?

Yanıt: Muhtemelen. Şimdiye kadar test edilen aşıların hiçbiri yüzde 100 etkili olmadı, bu nedenle aşılanmış bazı insanlar hâlâ koronavirüse yakalanabilir. Ayrıca Pfizer ve Moderna, aşıların insanlara virüs bulaşmasını engelleyip engellemediğini test etmediler. Esas olarak şirketler, aşıların insanları hastalık belirtilerinden koruyup korumadığını araştırdı. Yani sorunun yanıtı bilinmiyor. Aşılama yapınca sahada görülecek.

Soru: Peki, bu aşıların yararı ne?

Yanıt: Aşılar, insanlara virüs bulaşması durumunda hastalık geliştirme olasılığını ve hastalığın ciddiyetini azaltıyor. Hastanelerden uzak tutuyor, ölümleri önlüyor. Henüz bilinmiyor ama belki de COVID-19’un bazı uzun vadeli yan etkilerini azaltmada çok büyük yardımları olacak. Mesela COVID olmuş insanlarda gelişen kalp, beyin ve akciğer sorunları gibi.

İdeal bir aşı aslında bulaşma riskini azaltır. Ama her aşı için doğru değil. Mesela grip aşıları, her yıl yeni grip virüs türlerini tanımaz ve onlar karşısında etkisizdir. Bu nedenle grip aşılarının bileşenleri her yıl değişir. Değişmeyenlere karşı etkilidir. Gerçek olan, aşıların enfeksiyon olasılığını azalttığıdır.

Soru: Aşılanan insanlar yine de maske takacak ve sosyal mesafeye uyacak mı?

Yanıt: Evet. Aşıyla oluşan antikorların ve diğer bağışıklık savunmalarının oluşması birkaç haftayı alıyor. Pfizer ve Moderna’nın aşıları ilk dozdan 21 ila 28 gün sonra ikinci dozu gerektiriyor. Bu aşıların sunduğu tam korumanın gelişmesi en az bir ay alacak ve herkes maske ve mesafeye dikkat edecek..

Aşıların enfeksiyonu önleyip önlemedikleri henüz bilinmediğinden, aşılanmış bir kişinin virüsü kapıp başkalarına geçirmesi mümkün olabilir.

Aşılar, salgını kontrol altına almaya yardımcı olabilse de “insanlar bunun sihirli bir değnek olmadığını anlamalı”. Enfeksiyon oranlarını düşürmek için daha önce uygulamaları aniden terk etmek mümkün değil. Yani maske takılacak, sosyal mesafe korunacak, eller yıkanacak ve özellikle kapalı alanlarda büyük toplantılardan kaçınılacak. Ayrıca herkesi aşılamak zaman alacak.

Soru: Bu aşılar güvenli mi?

Yanıt: Şimdiye kadar güvenli görünüyor. Aşı yan etkilerinin çoğu, bir aşının alınmasından sonraki ilk haftalar ile aylar arasında oluşur. Klinik çalışmalarda toplanan veriler yan etki olarak ateş, baş ağrısı, kol ağrısı, enjeksiyon yerinde kızarıklık hissini içerdiğini gösteriyor. Bunlar beklenen sonuçlar, diğer aşılarda da söz konusudur. Aşılananlardan güvenlik verileri toplanmaya devam edecek.

Soru: Çocuklar veya hamile kadınlar ne zaman aşılanabilir?

Yanıt: Aşıların hiçbiri henüz 12 yaşın altındaki çocuklarda veya hamile kadınlarda test edilmedi. Bunlar yeni testleri bekleyecek. Pfizer, aşısını 12 yaş ve üstü ergenlerde test ediyor ve Moderna bunu yakında yapmayı planlıyor.

Soru: Bu aşılar sürü bağışıklığına ulaşmamıza yardımcı olabilir mi?

Yanıt: Bilim adamları, virüsün artık yayılamama durumuna ulaşması için nüfusun yüzde 60-80 kadarının aşılanması gerektiği düşüncesindeler. Ancak bu noktaya ulaşmak için kaç kişinin aşılanması gerekeceği hâlâ belirsizdir ve bu, aşının etkinliğine bağlı olacak.

Genel olarak, bazı aşılar, hastalığın şiddetini azaltmada daha etkilidir, bulaşmayı engellemekte daha az etkilidir. Pfizer ve Moderna’dan gelenler gibi aşıların bulaşmayı nasıl etkilediği hâlâ belirsiz. Bu aşılar bulaşmayı hiç engellemezse, aşılama yoluyla sürü bağışıklığının sağlanması imkânsız hale gelir. Ancak böyle bir senaryo çok düşük bir olasılık: Aşılar, örneğin hastalığın şiddetini düşürerek bir kişinin bulaşıcı virüsü tuttuğu gün sayısını azaltarak bulaşmayı azaltabilir.

Yazarın Son Yazıları

Mutlak butlan yapmazlar, halüsinasyonlara esir olmayacağım

Bardağın dolu tarafına bakıyorum olmuyor, boş tarafı tutmuyor.

Devamını Oku
21.05.2026
Yeter ki başarılacağına inanılsın, ülke kuruluşuna dönecektir

Bugün 19 Mayıs 1919’un yıldönümü.

Devamını Oku
19.05.2026
Çin’in egemen güce barışçıl geçiş politikası: Tayvan örneği

Eşyanın doğasına uygun bir politika izliyor Çin.

Devamını Oku
18.05.2026
Egemen güç-yükselen güç ilişkisi ve büyük dönüşüm

Güç ilişkilerinde ve belki de dünyanın düzeninde başka ilişkilerin örüleceğinin işaretlerinin net olarak ortaya çıktığı ve belki de resmileştiği bir olay yaşandı Pekin’de.

Devamını Oku
17.05.2026
Yargıdaki siyasi depremsel kontroller: Bugüne nasıl gelindi?

Son yazımda yargının siyasi kontrolü ile ilgili üç döneme işaret etmiştim.

Devamını Oku
14.05.2026
Üç dönemde yargının total siyasi durumları üzerine

Dünyada benzeri var mı bilemiyorum, iddianame adı altında hazırlanan ve üstelik mahkeme tarafından da kabul edilen ipe sapa gelmez casusluk suçlamalarını içeren dava için İmamoğlu kapağını bile açmadım demiş.

Devamını Oku
12.05.2026
Ekonomik güç zayıfsa askeri güç kazandırmaz...

ABD’nin neden İran karşısında eli kolu epey bağlı olduğu konusunda çok sayıda yorum var.

Devamını Oku
11.05.2026
Hamamböceğine dönüşmek

İnsanoğlunun normal hayatta pek dışa vurmaya çalışmadığı bir karakteri yanardöner halidir.

Devamını Oku
10.05.2026
Anayasal düzen içinde yaşadığımızı mı sanıyoruz...

Merdan Yanardağ’ın Tele1’i el konacak ve ortadan kaldırılacak.

Devamını Oku
04.05.2026
Dehşet verici gelişmeler, yaşanmaz dünyaya doğru

Yapay zekâ sohbet robotlarıyla masum masum konuşuyorsunuz, istediğiniz bilgileri en geniş web sitelerini tarayarak önünüze getiriyor, yorum ve değerlendirme konusunda uç kaynaklardan derlediklerini cömertçe paylaşıyor; kendi yorumunu soruyorsunuz, ortalama şeyler söylüyor, tabii sorularla sıkıştırıyorsunuz, başka açılımlara işaret ediyorsunuz hemen konu değiştiriyor vb. sağlık tavsiyeleri veriyor.

Devamını Oku
03.05.2026
İki önemli konuda bazı saptamalar: CHP ve MHP

CHP iktidarın hukuk şiddetinden bunalınca...

Devamını Oku
30.04.2026
Anketlerde, sorunları kim çözer sorusuna yanıltıcı yanıtlara dikkat

Anket savaşları mı?

Devamını Oku
28.04.2026
Bu kadar mal mülk, şirket, destek ve sokaktaki işçiler Hak hukuk yiyen tüm şirketler kamulaştırılmalı mı?

Web sitesine baktım, sıradan bir holding değil, düzinelerce şirketi var, şüphesiz pek çoğu çok kazançlı.

Devamını Oku
27.04.2026
Aylardır iddianamesiz yatan Hasan Akgün’ün çığlığı

Büyükçekmece Belediye Başkanı Dr. Hasan Akgün bir mektup gönderdi.

Devamını Oku
26.04.2026
İktidar seçimler için güvenlik konusunu öne mi çıkartacak?

Özgür Özel’in ara seçimler için bastırması, muhalefetteki 12 parti ile görüşmesi, onlardan onay alması ve son olarak ara seçim konusunu, esas karar verici irade olan Meclis’in başkanı ile görüşmesi bir sonuç verir mi diye tartışılıyor.

Devamını Oku
23.04.2026
Cumhurbaşkanı adaylıktan vazgeçmez, rüya görmeyin. Peki butlan konusu?

Hâlâ tartışılıyor kulis haberlerinde ve analizlerde.

Devamını Oku
21.04.2026
Şiddetin kaynakları: Silah üretici kaynakları kurutulmadıkça...

Dün gazetemizde adli bilişim uzmanı Altun’un epey dehşet uyandıran bir açıklaması vardı

Devamını Oku
20.04.2026
Ülke atmosferi, şiddeti her yönden besliyor

İki okul saldırısının beklenmedik boyutları ülkeyi sarstı.

Devamını Oku
19.04.2026
‘Durduramayacaklar halkın coşkun akan selini’

Bu şiir veya marş aklıma geldi, Macaristan’ın tek adamı Orban’ı silip süpüren halkın sandık zaferini görünce.

Devamını Oku
16.04.2026
Netanyahu Trump’ı batırıyor... Orban’ın çöküşü

İran savaşından hemen önce Netanyahu Beyaz Saray’a gitti, özel bir toplantı salonunda Beyaz Saray’da az sayıda yöneticinin katılımıyla (Trump ve adamları tabii ki) özel bir toplantı yapıldı.

Devamını Oku
14.04.2026
Savaşa dönüş kolay olmayacak, yalnızlık çukurunda bir Trump

Vance’in “İran, Amerikan şartlarını kabul etmedi, görüşmeler bitti” sözleri bir emperyalistin burnu büyüklüğünün dile gelmesi olarak tarihe geçti.

Devamını Oku
13.04.2026
Barış masası Trump için kurtuluştur, yıkılmakta olan imparatorluk

Her şey ABD’nin İran’a saldırısından sonra dünya hegemonyasından aşağı doğru hızlı bir inişe geçtiğine işaret ediyor.

Devamını Oku
12.04.2026
Yenilikçilik-bilim ve CHP: Yalçın Karatepe’den yanıt var!

Üç yazı boyunca CHP’ye Ekonomide Yenilikçilik ve Bilim konusunda yöneltilen eleştiri ve düşüncelere, CHP Sanayi ve Teknoloji Politikaları Kurulu Başkanı Prof. Dr. Yalçın Karatepe politikalarını açıklayan uzun ama doyurucu ve bir yanıt gönderdi.

Devamını Oku
09.04.2026
Arçelik devlet-özel sektör ortaklığı ile kuruldu (CHP ve Yenilikçilik)

Bugünkü Türkiye ve dünyadaki gerilimli siyasi ortamda bu yazılar dam üstünde saksağan gibi duruyor olabilir ama ülkemizin temel sorunlarını bilen insanlar arasında ilgi yoğun.

Devamını Oku
07.04.2026
‘CHP’de bilim ve yenilik’ yazısına ciddi bir yanıt

Bu kez okurun dikkatine, ülkemiz için hayati önemdeki, Bilim ve Yenilik yazıma bir okurdan gelen ilginç yanıtı getireceğim.

Devamını Oku
06.04.2026
Kötücül yanıtlar size ait, beni bu işe bulaştırmayın!

Bursa Büyükşehir’e el koyma operasyonu yaşadık.

Devamını Oku
05.04.2026
Godot, yoksa büyük kaosun ta kendisi mi?

Hemen arkamdan biri seslendi, hey Orhan Bursalı, diye.

Devamını Oku
02.04.2026
Tek değişmeyecek savaşlardır Ortadoğu’da... Barış mı, 150 yıl önce uçtu

Petrol ve para: Ortadoğu’da yangınların ana nedeni olduğunu herkes bilir.

Devamını Oku
31.03.2026
CHP’de bilim ve yenilik yok mu?

Herkese Bilim Teknoloji dergisinde, bilim ve teknoloji politikaları köşesinde yıllarca yurtsever yazılar yazan, şüphesiz bilim ve yenilikçilik (inovasyon) olmadan Türkiye ekonomisinin bağımlılıktan, borç almaktan, faiz ödemekten, cari açık vermekten kurtulma şansının olmadığı konusunda fikir birliği içinde olduğumuz teknoloji danışmanı Müfit Akyos bir not gönderdi, geçen ay açıklanan CHP’nin çalışma kurulları üzerine.

Devamını Oku
30.03.2026
‘Yargı silahı’nı kullanmada uluslararası başarı

Özgür Özel bir konuşmasında Brezilya’da Lula’nın rakiplerince siyaseten mahkûm edildiğini ve sonraki seçimlerde yeniden başkan seçildiğini anımsattı, ayrıntıya girmedi.

Devamını Oku
29.03.2026
Hürmüz’ü İran kapatmadı! Petrol krizi dünyayı dağıttı...

Petrolün dünya ekonomisi ve ülkeler için ne kadar önemli olduğu, Hürmüz Boğazı’nı İran’ın güvenlik alanı olarak ilan etmesiyle yeniden ortaya çıktı.

Devamını Oku
26.03.2026
Mahkemelerden ellerinizi çekin...

Mahkemelerden ellerinizi çekin...

Devamını Oku
22.03.2026
Tapu meselesi ve adalet bakanı

HP başkanının 11 tapu artı kanıtlanmamış bir duyum, 2 mülk satımı ve toplamda 452 milyon liralık bir varlıkla ilgili açıklamalarını dinleyince tabii ki insanın bu kadar mal mülk iddiaları karşısında dudakları uçuklar dedim. Büyüklüğü tartışılır ama bir siyasi kıyamet kopartacak bir durumla karşı karşıya olduğumuz açık seçik.

Devamını Oku
19.03.2026
Yargıyı silah olarak kullanmanın büyük ekonomik kayıpları

Biz bunu resmen derinlemesine yaşıyoruz ama yargıyı siyasi rakiplerine karşı yok edici bir silah olarak kullanan örneğin Brezilya’da bu sonuçları görünce (*) gözlerimiz yine İBB operasyonlarının, Ekrem İmamoğlu ve arkadaşlarının tutuklanmasının ve CHP’ye açılan kapatma davalarının Türkiye ekonomisini nasıl vurduğunu ve halkı yoksullaştırdığını biliyoruz.

Devamını Oku
17.03.2026
‘Yargı Silahı’: Mehmet Pehlivan hücresinden yazıyor...

Dünkü yazımı tamamlayıcı olarak masumiyeti çiğnenmiş, görev alanı yüksek güvenlikli bir hücre içine hapsedilmiş İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan’ın kitabı, Tunç Soyer ile birlikte geldi.

Devamını Oku
16.03.2026
‘Gelecek Olsun’: Tunç Soyer cezaevi penceresinden dünyaya ve ülkeye bakıyor

İntikamcı veya bertaraf edici ruh, şüphesiz ne hukuk ve yasa tanır ne ahlaki siyaset ne gelenek ne ülke geleceği ve demokratik toplum arzusu ne de yargının hukukun doğal işleyişine saygı...

Devamını Oku
15.03.2026
Savaşın sürmesi İran’ı molla rejimine mahkûm eder

İran’ı yöneten demir eldivenli molla rejiminin, Humeyni devrimini garanti altına almak ve artık geri döndürülemez bir karaktere büründürmek için kurdukları askeri, ekonomik, siyasi ve toplumsal karakterli İslam Devrim Muhafızları’nın, İran’da mahallelere kadar inen çok köklü bir örgütlenmeye sahip olduğunu okuyoruz.

Devamını Oku
12.03.2026
Kumpaslarla geçen 23 yıllık AKP dönemi

Türkiye’nin resmen açıklanmış 1 no’lu cumhurbaşkanı adayını “çıkar amaçlı suç örgütü lideri” yaptıkları davanın tam bir sıkıyönetim koşullarında başlatılması bu davanın normal koşullarda geçmeyeceğinin başlı başına işaretidir.

Devamını Oku
10.03.2026
MHP’nin içi boş söylemleri ve İBB duruşmaları

MHP sözcüleri, başta Devlet Bahçeli ve Feti Yıldız arada sırada AKP’den farklı veya daha ileri iddialarla öne çıkıyor.

Devamını Oku
09.03.2026
‘İran, onu yöneten herhangi bir rejimden daha eskidir’

İran, dünyanın neredeyse kesintisiz en eski uygarlıklarından biri.

Devamını Oku
08.03.2026