TİP’in ve DİSK’in tarihi önemi
Mehmet Şakir Örs
Son Köşe Yazıları

TİP’in ve DİSK’in tarihi önemi

13.02.2026 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Bugün 13 Şubat, Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) ve Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (DİSK) kuruluş yıldönümüdür. 13 Şubat 1961’de birinci TİP, 13 Şubat 1967’de de DİSK kurulmuştu. Her iki kuruluşun da, hem TİP’in hem de DİSK’in ülkemizin emek ve toplumsal-siyasal mücadeleler tarihinde çok anlamlı ve önemli yerleri vardır. Onların tarihsel emekleri ve mücadeleleri, hiçbir zaman unutulmaz, unutulmamalıdır. 

Image

TİP’İN İLK KURULUŞU 

TİP, 1961 yılının 13 Şubat’ında tamamı işçi olan 12 kurucu üye tarafından kurulur. Genel başkanlığa Avni Erakalın getirilir. İkinci başkan Kemal Türkler, genel sekreter ise Şaban Yıldız olur. Kuruluş günü yapılan ilk basın toplantısında; TİP’in, Türkiye’de ezilen işçi sınıfının haklarını korumak için kurulduğu ve TİP mensuplarının aydınlarla birlikte sosyal güvenliğin tesisi için çalışacakları ifade edilir. TİP’in örgütlenmesinin güçlenmesi ve yaygınlaşması, 1962’de Mehmet Ali Aybar’ın genel başkanlığa gelişiyle birlikte olur. Sonraki yıllarda partiye katılan Behice Boran, Sadun Aren, Yaşar Kemal, Samim Kocagöz gibi önemli aydınlar, TİP’in bayrağını ülke ölçeğinde yükseltirler. 

İZMİR’DEKİ TİP’LİLER 

İzmir ve Ege Bölgesi de o yıllarda TİP için önemli bir örgütlenme ve etkinleşme alanı olur. Sonraki yıllarda toplumsal mücadeleler içinde tanışıp dost olacağımız DİSK’in eski Ege bölge temsilcilerinden Cemal Kral, İzmir Barosu’nun eski başkanlarından Av. Güney Dinç, Dr. Alparslan Berktay gibi isimler; birinci TİP’in İzmir’deki simge isimleridir. Toplumsal mücadelenin eski tüfeklerinden olan rahmetli kayınpederim gazeteci-yazar Burhan Esen, vefatından önce beni eski arkadaşlarıyla tanıştırmıştı. TİP’in İzmir’deki kurucu il başkanı Av. Nuran Yuluğ, aynı zamanda bir şairdi. 1962’de yayımlanmış şiir kitabını imzalayarak armağan etmişti. Bir başka isim, o yıllarda Barış Derneği davasında yargılanan İzmirlilerin “Foto Balım” olarak tanıdıkları Esat Balım’dı. Artık hiçbiri aramızda olmayan bütün bu isimleri saygıyla anıyoruz. 

DİSK VE EMEK TARİHİ 

1970’li yıllar, Türkiye’de emek ve demokrasi mücadelesinin yükseldiği yıllar oldu. Bu mücadelede işçi sınıfının ve onun sendikal örgütü DİSK’in çok önemli bir rolü vardı. 15-16 Haziran büyük işçi direnişi, DGM direnişi, Tariş işçi direnişi gibi kitlesel direnişler ve pek çok yığınsal grev, bu mücadele tarihinde önemli bir yer tutar. Biz de eski bir DİSK üyesi olarak bu toplumsal ve emek mücadeleleri içinde yer almaktan hep onur duyduk. DİSK’in öncülüğündeki ilk 1 Mayıs kitlesel kutlamalarını coşkuyla yaşadık. Grevci DİSK üyeleri olarak 12 Eylül darbesini grev çadırlarında karşıladık.

 TÜRKLER’İN 100’ÜNCÜ YAŞI 

Bu mücadeleler içinde, dönemin DİSK Genel Başkanı Kemal Türkler ile genel sekreteri İbrahim Güzelce’yi, ilk kez 1975 yılında İzmir Cumhuriyet Meydanı’nda DİSK’in düzenlediği mitingde görmüş ve dinlemiştik. O zaman henüz daha 19 yaşındaydım. Meğer bu aynı zamanda İbrahim Güzelce’yi son görüşümüzmüş. O büyük 1 Mayıs’ları göremeden aramızdan ayrıldı. 1 Mayıs kutlamalarının unutulmaz simge ismi Kemal Türkler’i de 1980’de faşist bir saldırıda kaybettik. Emek dünyasının sendikal önderi Kemal Türkler’in Ege’den yetiştiğini, Denizli’de doğup büyüdüğünü daha önce bu köşede yazmıştık. İçinde bulunduğumuz 2026 yılı, Kemal Türkler’in 100’üncü doğum yılıdır. Bu nedenle başta doğum yeri Denizli’de olmak üzere, 100’üncü yaşının etkinliklerle kutlanmasını öneriyoruz. Eski bir DİSK üyesi olarak bu konuya dikkat çekmeyi görev biliyoruz. Ülkemizin unutulmaz işçi önderi Kemal Türkler’in 100’üncü yaşını şimdiden kutluyoruz.

***

CHP’nin Manisa’daki zorlu sınavı

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) son 31 Mart 2024 seçimlerinde Ege’de büyük bir başarı kazandı. Bu başarının en önemli ve çarpıcı kenti de yıllar sonra ilk defa CHP’nin merkezde belediye yönetimini kazandığı Manisa oldu. Manisa’nın bu dönem bir başka önemli özelliği, CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in memleketi oluşuydu. Alınan sonuç tabii en çok Özgür Özel’i sevindirdi. Neredeyse bütün Ege CHP kırmızısına bürünmüştü. Manisa da bu zaferin başat kenti olmuştu. 

Image

BAŞARIYI SÜRDÜREBİLMEK 

Manisa’da elde edilen sonuç öylesine büyüktü ki yıllardır CHP’nin “amiral gemisi” olarak bilinen İzmir bile Manisa’nın gerisinde kalmıştı. Artık önemli olan bu başarıyı kalıcılaştırmak ve seçim başarısını sürdürülebilir kılmaktı. Manisa merkezindeki seçim başarısında; genel başkan Özel’in yanı sıra il başkanı İlksen Özalper, büyükşehir adayı Ferdi Zeyrek, ilçe adayları Gülşah Durbay ve Semih Balaban ile CHP örgütlerinin-üyelerinin önemli payı vardı.

ZEYREK VE DURBAY UNUTULMAZ 

CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve CHP örgütü, ardı ardına Manisa’da iki büyük acı yaşadı. Önce büyükşehir başkanı Ferdi Zeyrek, talihsiz bir kaza sonucu hayatını kaybetti. Sonra da amansız bir hastalıkla mücadele eden Şehzadeler Başkanı Gülşah Durbay, hastalığa yenik düştü. CHP’nin Manisa’daki başarısında önemli payları olan ve kısa sürede kendilerini tüm Manisa’ya sevdiren, kabul ettiren bu iki başkan, elbette unutulmayacak. Anıları, hizmetleri ve mücadeleleri ile hep yaşayacaklar. 

BAYRAK EMİN ELLERDE 

Şimdi onların bıraktıkları hizmet bayrağını Manisa Büyükşehir’de Besim Dutlulu, Şehzadeler’de de Hakan Şimşek başkanlar taşıyor. Daha önce Besim başkanı büyükşehirde ziyaret etmiş ve kendisine başarılar dilemiştik. Geçtiğimiz hafta da Hakan başkanı ziyaret ettik. Kendisini tanımaktan mutlu olduk. Hakan başkan daha önce CHP’nin Manisa il yönetiminde bulunmuş ve Şehzadeler’de meclis üyeliği yapmış. Gülşah başkanla da yardımcısı olarak çalışmış. Bir kez daha gördük ki Manisa’da hizmet bayrağı emin ellerde. Kaybettiğimiz başkanları sevgiyle anıyor; bu zorlu sınavda nöbeti devralan başkanlara da içtenlikle başarılar diliyoruz.

***

Körfez’i ve kıyıları korumak

Karşıyakalılar, İzmirliler yıllardır Alaybey Tersanesi’nin taşınmasını bekliyor. Körfez’in bu en güzel köşesinin yeşil bir kıyı alanı olarak düzenlenmesini ve halkın kullanımına sunulmasını istiyor. Geçmişte Karşıyaka’da, İzmir’de zaman zaman bu konunun gündeme geldiğini, ama bugüne kadar hiçbir adım atılmadığını görüyoruz. Alaybey Tersanesi bırakın taşınmayı ve küçülmeyi, son günlerde daha da yayılmaya, kapsama alanını genişletmeye başladı. Karşıyaka kıyısına yeni demir kazıklar çakılıyor. Bugünlerde Karşıyaka sahilinde bu işlemin gürültüsünden dolayı neredeyse oturulamaz durumda. Yarattığı çevresel ve görsel kirlilik de cabası. 

Image

İZMİR’İN GERDANLIĞI 

Oysa Körfez İzmir’in gerdanlığıdır. Yıllar önce bu kıyılardan denize girilirmiş. 2011’de Heyamola’dan çıkan “Sen Ne Alâsın Alaybey” kitabımızda, biz de o dönemleri ve o güzelim kıyıları anlatmıştık. Şimdi sahilde, o güzel deniz banyolarının yerinde paslı demir kazıkları gördükçe doğrusu yapılanlara kahroluyoruz. Bunlara ses çıkaran, denetleyen, engelleyen olmayacak mı diye de düşünmeden edemiyoruz. Bütün bunları düşünmemize neden, hem Karşıyaka sahilinde görüp yaşadıklarımız hem de İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın Tersane’den Körfeze yayılan atıklar konusundaki son paylaşımları oldu. 

HURDACI DÜKKÂNI DEĞİL! 

Kıyılar konusunda bir başka olumsuzluk da Urla’da yaşanıyor. Urla Belediye Başkanı Selçuk Balkan ile çevre aktivisti dostumuz Av. Şehrazat Mercan’ın da içlerinde olduğu Urlalı ve Çeşmeli çevreciler, Demircili koyunda sökümü yapılmak üzere getirilen teknenin kaldırılmasını istiyorlar. Bu konuda seslerini yükseltiyorlar. Unutulmamalıdır ki ne Karşıyaka-Alaybey ne de Urla asla hurdacı dükkanı değildir. Buraları İzmir Körfezi’nin en nadide kıyılarıdır. Herkesi İzmir Körfezi’ni ve kıyıları korumaya, bu konuda göreve ve duyarlılığa davet ediyoruz.

Yazarın Son Yazıları

Çiftçi gününde, çiftçinin durumu

Bugünlerde Ege’nin kırsalında yoğun bir devinim var. Bahar mevsimiyle birlikte toprak uyanıyor. Bağlar, bahçeler çiçeğe duruyor. Yaşanan tüm olumsuzluklara karşın toprağına sahip çıkan çiftçiler üretim alanlarına koşuyorlar.

Devamını Oku
15.05.2026
Uçurum!

Ülkemizin sosyal sorunları giderek ağırlaşıyor ve tırmanıyor.

Devamını Oku
12.05.2026
Sezon başlamadan kıyı işgali başladı!

Ege ekimizin sürekli ve dikkatli okurları ayırdındadır; deniz mevsimi yaklaştı mı kıyıların işgali konusu öne çıkar. Yaz döneminin yaklaşmasıyla birlikte Ege’de, Akdeniz’de ve daha birçok kıyı yöresinde, deniz kıyısı işgalleri başlar.

Devamını Oku
08.05.2026
Umutsuzlar...

Eğer belleğimiz bizi yanıltmıyorsa ilk gençlik yıllarımızda, ünlü sinema sanatçımız Yılmaz Güney’in yazı başlığımızla örtüşen bir filmi vardı.

Devamını Oku
05.05.2026
Emeğin bayramı, emekçinin mücadele günü

İnsan yaratıcıdır, üretkendir; emek anlamlıdır, kutsaldır. İnsan ve insan emeği/üretkenliği/yaratıcılığı; hayatın olduğu gibi ekonominin de temelidir, olmazsa olmazıdır. Bilişimde ve teknolojide yaşanan onca gelişmeye ve yeniliğe karşın, işlevini ve önemini korumaktadır.

Devamını Oku
01.05.2026
Mutsuzlar ülkesi

Mutluluk konusunu önemseyenler tarafından her yıl ilgiyle karşılanan “mutluluk sıralaması”, bizi mutsuzlar ülkesi olduğumuz gerçeği ile yüz yüze getirdi.

Devamını Oku
28.04.2026
Çocuk bayramı ve çocuk yoksulluğu

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde önemli bir yeri olan meclisin açılış günü 23 Nisan 2020 tarihi, sonraki yıllarda bayram olarak kutlandı.

Devamını Oku
24.04.2026
İlerici seferberlik

Sosyalist Enternasyonal, Avrupa Sosyalist Partisi ve İlerici İttifak’ın işbirliğiyle İspanya’da düzenlenen toplantı; dünyanın ilerici güçlerini bir araya getirdi.

Devamını Oku
21.04.2026
Anadolu Aydınlanması ve Köy Enstitüleri

17 Nisan, Köy Enstitülerinin kuruluş yıldönümüdür. Bu yıl, Köy Enstitüleri’nin 86’ncı yaşını kutluyoruz. Hasan Âli Yücel’in Milli Eğitim Bakanlığı döneminde, 17 Nisan 1940 tarihinde, 3808 Sayılı Köy Enstitüleri Yasası’nın çıkarılmasıyla başlayan enstitülerin tarihçesi; tam anlamıyla tarihsel bir Aydınlanma seferberliğidir.

Devamını Oku
17.04.2026
Otokrasi yenildi

Hafta sonu bütün dünyanın gözü kulağı Macaristan’a çevriliydi.

Devamını Oku
14.04.2026
Akbelen dersleri

Uzun süredir Muğla yöresinde örnek bir yurttaş duyarlılığı sergileniyor. Akbelenli köylüler doğayı, toprağı, ağacı; kısacası evlerini, köylerini, üretim alanlarını, yurtlarını aktif biçimde savunuyorlar. Ayrıca bu uğurda ağır bedeller de ödüyorlar.

Devamını Oku
10.04.2026
İzmir'in çiçeklerini soldurmayın!

İzmir, kurtuluşun ve kuruluşun kentidir.

Devamını Oku
07.04.2026
31 Mart’ın 2. yılı ve Ege’de CHP kırmızısı

31 Mart 2024 yerel seçimleri sonrası oluşan yeni dönem, ikinci yılı da tamamladı. Bugünlerde yerel yönetimlerde bir durum değerlendirmesi yapılıyor. Belediye başkanları-meclisleri, yerel siyasetçiler; iki yıllık dönemin muhasebesini yapıyorlar.

Devamını Oku
03.04.2026
Otoriterlikle mücadele

Otoriter yönetimlerin ve liderlerin yarattığı heyula, giderek bütün toplumları girdabına almaya başladı.

Devamını Oku
31.03.2026
Meslek Fabrikası’nın unutulmaz tarihçesi

Siyasi iktidarın muhalif kentleri ve belediyeleri siyaseten kuşatma - kıskaca alma hamleleri devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi (İzBB), yıllardır mülkiyetinde olan binalardan çıkarılmak isteniyor. O binalar ki her birinin oldukça köklü tarihçesi var. İşte bu nedenle, söz konusu binaları sıradan hizmet binaları olarak görmemek gerekiyor.

Devamını Oku
27.03.2026
Eşitsizliğin dayanılmaz ağırlığı!

İki hafta önceki “Ekonomi-Politik”te enflasyonun ve hayat pahalılığının günlük hayatımızla etkileşimlerini irdelemiştik.

Devamını Oku
24.03.2026
Elektrik Fabrikası ‘Sanayi Müzesi’ olmalı

İ zmir-Alsancak’ta bulunan asırlık Elektrik Fabrikası, bu kadim kentin önemli kalıtlarındandır. Hem tarihi açıdan hem de endüstriyel açıdan İzmir için büyük önem taşımaktadır. Bu alanın çok katlı yapılaşmaya açılacağı haberleri üstüne; 8 Kasım 2024 ve 9 Mayıs 2025 tarihlerinde bu köşede konuyu ele almış ve yapılaşmaya tepki göstermiştik.

Devamını Oku
20.03.2026
‘Bayram benim neyime’

‘Bayram benim neyime’

Devamını Oku
17.03.2026
Tarımda ve gıdada tehlike çanları!

Tarım sektörü, son 24 yılın en sert düşüşünü ve daralmasını yaşadı. Geçtiğimiz 2025 yılında Türkiye ekonomisi yüzde 3.6 oranında büyürken, tarımda yüzde 8.8 oranında küçüldü. Buna karşın gıda enflasyonu da Avrupa’nın zirvesine çıktı. Gıda enflasyonundaki tırmanış halen devam ediyor. Gıda enflasyonu, geçtiğimiz şubat ayında aylık bazda yüzde 6.9 oranında yükseldi.

Devamını Oku
13.03.2026
En büyük banknotun dayanılmaz hafifliği!

Uluslararası siyasetin gündemi Ortadoğu’da yaşanan savaşa, iç siyasetin gündemi de siyasi davalara kilitlenmiş görünüyor.

Devamını Oku
10.03.2026
İzmir’e siyasi abluka!

İktidar çevrelerinin İzmir’i siyaseten kuşatması tüm hızıyla devam ediyor. Bu kuşatmadan en çok da yerel yönetimler ve yerel hizmetler olumsuz etkileniyor. Çünkü öncelikle yerel yönetimlerin hareket ve etkinlik alanı daraltılıyor.

Devamını Oku
06.03.2026
CHP’nin umut programı

Talihsiz biçimde savaş gündeminin gölgesinde kalsa da CHP’nin dünkü sunumu büyük önem taşıyordu.

Devamını Oku
03.03.2026
Geleceği satmayın!

Finansman sıkıntısı yaşayan siyasi iktidar, köprülerin ve otoyolların işletme hakkını özelleştirip yabancılara satmaya hazırlanıyor. Üstelik bu konuda yeterince şeffaf da davranılmıyor. Konu tüm yönleriyle kamuoyunun gündeminde olduğu ve birçok çevre tarafından tartışıldığı halde, ilgililerden ve yetkililerden kamuoyuna yönelik yeterli bilgilendirme yapılmıyor

Devamını Oku
27.02.2026
Abluka

Son günlerde “abluka” sözcüğü siyasette çok sık kullanılır oldu.

Devamını Oku
24.02.2026
Kurtuluşun ve kuruluşun ‘İktisat Kongresi’

17 Şubat tarihi ve içinde bulunduğumuz hafta; “Medeni Yasa”nın 100. “İktisat Kongresi”nin de 103. yılını simgeler. Ulusal kurtuluş ateşinin daha dumanı tüterken İzmir’de toplanan kongre, kurtuluştan kuruluşa uzanan sürecin çok önemli bir dönemecidir.

Devamını Oku
20.02.2026
Prekaryalar...

Son dönemde, büyük alışveriş merkezlerinde çalışan ya da oralara hizmet üreten depo işçisi, kurye ve benzeri kesimlerin hareketlenmesi dikkatinizi çekiyor mu?

Devamını Oku
17.02.2026
TİP’in ve DİSK’in tarihi önemi

Bugün 13 Şubat, Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) ve Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’nun (DİSK) kuruluş yıldönümüdür. 13 Şubat 1961’de birinci TİP, 13 Şubat 1967’de de DİSK kurulmuştu.

Devamını Oku
13.02.2026
Elveda liberalizm!

Dünya önemli bir altüst oluşu yaşıyor.

Devamını Oku
10.02.2026
Tarımı bitirmeye kararlı mısınız?

İçinde bulunduğumuz hafta Ege’de tarımla ilgili önemli etkinlikler vardı. İzmir’de “Tarım ve Hayvancılık Fuarı”, Ödemiş’te ise “Küçük Menderes Çiftçi Buluşması” yapıldı. Kısacası, tarım ve gıda konuları gündemdeydi.

Devamını Oku
06.02.2026
Deprem gerçeği

İçinde bulunduğumuz hafta, 2023’te Hatay yöresinde ve Güneydoğu’da yaşanan 6 Şubat depreminin üçüncü yıldönümüdür.

Devamını Oku
03.02.2026
Tariş direnişi unutulmaz

İçinde bulunduğumuz günler tarihi Tariş işçi direnişinin 46. yıldönümüdür. Bundan tam 46 yıl önce bugünlerde, Tariş çalışanları iş ve can güvenliği için direnişe geçmişti. Biz de o yıllarda hem üniversitede okuyan ve hem de fabrikada çalışan DİSK üyesi genç bir emekçi olarak, direnişin içinde aktif olarak yer almıştık.

Devamını Oku
30.01.2026
Silivrizedeler

Silivri denince artık ister istemez akla öncelikle cezaevi geliyor.

Devamını Oku
27.01.2026
İzmir; ‘üvey’ mi, yoksa ‘hasım’ mı?

2026 yılı merkezi idare yatırım programı açıklandı. Bu yıl da yatırım programından İzmir’in payına sembolik rakamlar düştü. Kısacası, İzmir altyapı yatırımları ile ilgili makus talihini yine değiştiremedi. Hele son olarak İzmir belediyesine ait tarihi binalara vakıflar eliyle el konmak istenmesi de doğrusu işin tuzu biberi oldu.

Devamını Oku
23.01.2026
Çürümüşlük ve tükenmişlik

Günümüzde nereye el atılsa hemen her yerden ortalığa olumsuzluk saçılıyor.

Devamını Oku
20.01.2026
Ege’nin toplumcu ve muhalif damarı

Anadolu coğrafyasında yüzyıllar önce yaşanmış önemli bir toplumsal hareket var. Osmanlı’nın baskısına, zulmüne karşı eşitliğin, kardeşliğin ve dayanışmanın türküsünü söyleyenlerin öğretisi, geçmişten günümüze kadar ulaşıyor. Biz de onları ve mücadelelerini tüm yönleriyle kavramaya çalışıyoruz.

Devamını Oku
16.01.2026
Toplumsal mücadele

Hayatın o durdurulamaz akışında bir yılı daha geride bıraktık

Devamını Oku
13.01.2026
Ege’de muhalefet arayı açıyor

PİAR Araştırma, bölgelerde yaptığı siyasi parti oy tercihi anketinin sonuçlarını kamuoyu ile paylaştı. Buna göre Ege Bölgesi’nde iktidar partisi ile ana muhalefet CHP arasındaki oy farkı oranı yüzde 17.7 olarak belirlendi.

Devamını Oku
09.01.2026
Emperyalizm...

Son dönemlerde birçok siyasal çevre “emperyalizm” tanımını artık kullanmaz olmuştu.

Devamını Oku
06.01.2026
Bir Ege güzellemesi

Bir Ege güzellemesi

Devamını Oku
02.01.2026
Zor ve zorlu yıl

Her yılın sonunda yeni bir yıla girerken geçmiş yılın toplu bir değerlendirmesini yapmak gelenektendir.

Devamını Oku
30.12.2025