Birçok okurumdan doğum borçlanmasına ilişkin sorular almaktayım. Bu sorulara aşağıda özetlediğim soru başlıkları altında cevaplar oluşturarak bilgilendirme yapmak istedim.
2008/Ekim ayında yürürlüğe giren 5510 sayılı kanunun 41. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yapılan düzenleme ile kadın sigortalılara ilk defa çalışmaya başladıkları tarihten sonra üç defaya mahsus olmak üzerene doğum borçlanması hakkı verilmiştir.
KİMLER DOĞUM BORÇLANMASI YAPABİLİR?
- 4/a ve 4/b kapsamında sigortalılar ile ilk defa 2008/Ekim sonrası 4/c kapsamında sigortalı olanlar,
- 5510/5. maddesi kapsamında haklarında bazı sigorta kolları uygulananlar,
- İsteğe bağlı sigortalılar,
- 2925 sayılı kanun kapsamında sigortalılar,
- 506 sayılı kanunun geçici 20. maddesi kapsamındaki sandıklar,
İle bunların hak sahipleri doğum borçlanması yapabilmektedir.
BORÇLANMA ŞARTLARI NELERDİR?
Doğum borçlanması yapılabilmesi için doğumdan önce;
- 4/a kapsamında sigortalıların tescil edilmiş kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kollarına tabi prim bildirilmiş/ tahakkuk etmiş, 4/b kapsamındakilerin tescil edilmiş ve talep tarihi itibarıyla ödenmiş/ tahakkuk etmiş süresi olması,
- (c) bendi kapsamında tescil edilmiş olması,
olması gerekmektedir.
Yaşlılık ve evlenme toptan ödemesi alanlar da ihya işlemi yapmadan borçlanma talebinde bulunabilmektedirler.
Doğum borçlanması talebinde bulunan kadın sigortalılar için TC vatandaşı olma şartı aranmamaktadır.
HANGİ SÜRELER BORÇLANDIRMA KAPSAMINDADIR?
Kadın sigortalıların ilk defa çalışmaya başladıkları tarihten sonra üç defaya mahsus olmak üzere her doğum için doğum tarihinden itibaren geçen en fazla iki yıllık süreleri borçlandırılmaktadır. Ancak bu iki yıllık sürelerde kadın sigortalıların çalışmaması ve çocukların yaşaması şartlarıyla borçlandırma işlemi yapılmaktadır.
Birden fazla çocuğu için borçlanma talebinde bulunan sigortalıların tercih ettikleri doğumları ya da yine tercihleri doğrultusunda en fazla borçlanılacak süreye imkân veren doğumları borçlandırılmaktadır.
Doğum yapan kadın sigortalıların, iki yıllık süre içerisinde tekrar doğum yapmaları halinde bu doğuma kadar geçen süre kadar borçlanma hakkı bulunmaktadır. İki yıllık süre içerisinde tekrar doğum yapanların çakışan doğumlardan birini borçlanmak istemeleri halinde iki yıllık süre borçlandırılabilmektedir.
Doğum yapan kadın sigortalıların iki yıllık süre içerisinde çalışmaya başlamaları halinde bu süreler düşüldükten sonra kalan süre kadar borçlanma hakkı bulunmaktadır.
Doğum yapan kadın sigortalıların çocuğunun iki yıllık süre içerisinde vefat etmesi halinde vefat tarihine kadarki süreyi borçlanma hakkı bulunmaktadır.
İkiz veya üçüz çocuklar için yapılacak borçlanma işlemi tek çocuk gibi kabul edilmektedir.
Kadın sigortalının 2 yaşını doldurmamış herhangi bir çocuğu (en fazla üç çocuk) eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinmesi halinde, evlat edinilen çocuklar için de doğum borçlanması yapılabilmektedir.
DOĞUM BORÇLANMA SÜRELERİ HANGİ KAPSAMDA HİZMET OLARAK KABUL EDİLİR?
Borçlanılan süreler, sigortalının borçlanma müracaat tarihinde tabi olduğu sigortalılık hali, müracaat ettiği tarihte herhangi bir çalışması olmayan sigortalıların ise, en son sigortalılık statüsü esas alınarak belirlenmektedir.
BORÇLANMA TUTARI NASIL HESAPLANIR? ÖDENME SÜRESİ NEDİR?
Doğum borçlanmasına ilişkin prim tutarı, sigortalıların veya hak sahiplerinin talepte bulundukları tarihte kanunun 82. maddesine göre prime esas kazancın alt ve üst sınırları arasında olmak üzere kendilerince belirlenen günlük kazancın yüzde 32’si oranında hesaplanmaktadır. Formüle edilecek olursa; Borç tutarı=Belirlenen günlük kazanç x yüzde 32 x Borçlanılacak gün sayısı şeklindedir.
31/12/2026 tarihine kadar borçlanma talebinde bulunanlar için;
Asgari kazanç üzerinden 1 günlük borçlanma bedeli: 352,32 TL
Azami kazanç üzerinden 1 günlük borçlanma bedeli: 3.170,88 TL’dir.
Hesaplanan borcun, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde sigortalı veya hak sahipleri tarafından ödenmesi gerekmektedir. Bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar geçerli sayılmamaktadır. Borcun bir ay içinde tamamının ödenmemesi halinde, ödenen miktara karşılık gelen süre sigortalılık süresi olarak değerlendirilmektedir.
DOĞUM BORÇLANMALARI SİGORTALILIK BAŞLANGIÇ TARİHİNİ DEĞİŞTİRİR Mİ?
Sigortalıların sigortalı oldukları tarihten sonra yaptıkları doğumları borçlanma hakkı bulunduğundan, doğum borçlanması sigortalılık başlangıcını değiştirmemektedir. Bunun tek istisnası sigortalılığı ilk defa kısa vade sigorta kollarına tabi prim bildirilerek başlayan (çırak, stajyer vb) kadın sigortalıların bu tarihten sonra doğum borçlanması yapması halinde sigortalılık başlangıç tarihi uzun vade primi bildirilen tarihten geriye doğru gidilerek tespit edilmektedir.
SORULARINIZ İÇİN
nergis.simsek@cumhuriyet.com.tr adresine e-posta yollayabilirsiniz.
