“Hey bana gün ışığı gibi görünen karanlık”
Sophokles/Aias
Gözlerindeki dalgın bakışı çekelemişti beni. Yokuşun başına varmıştım. Durup nefeslenirken onu gördüm. Sessiz bir telaş içindeydi. İkide bir gökyüzüne bakıp bakıp duruyordu.
Yüzünü bana döndüğünde, telaşını yere indirip:
“Kuşlar,” demişti. Anlamamıştım. “Beyazımı kaybettim de; onun gelişini bekliyorum.”
Onun baktığı yöne ben de bakmaya başlamıştım.
İki karartı vardı göğün engininde. Alçalarak bulunduğumuz yere yaklaşıyorlardı.
“Bak, bak, kendilerini gösterecekler takla atarak. Canlarım benim. En gözde kuşlarımdır onlar. Ama beyazım bir başkaydı. İhtimal, o it soylu çaldı onu! Üç yavru büyütüp verdim, doymadı. Göğümün sevincini aldı elimden.”
Bana bakmıyordu. Bir derviş gibi kafesteki kuşlarıyla konuşmaya başlamıştı.
Kederi, o an sanki yüzüne değil de göğe çevirdiği bakışına yerleşmişti.
“Kuşbaz mısınız? Ben de bir zamanlar kuşbazdım,” diyerek kafeslerin bulunduğu açık balkona çıkmıştım. (*)
Kuşlarla ilgilenmeme sevinmiş, gözlerindeki keder bir anda kaybolmuştu. Kafeslerin kapıları açıktı. Kuşların biri iniyor, biri kalkıyordu. Çatıya tüneyenleri tek tek saymaya başlamıştı.
“Peki her birine bir ad mı verdiniz?” demiştim.
“Kuşlara ad verilmez; nereden çıkardınız? Onlar atlar gibidir, cinsleriyle anılırlar. Bak, şu Araptır, şu Paçalı, şu da Mor Külahi...”
Araya girip sözünü kesmesem, hepsini saymaya devam edecekti.
İri, damarlı ve kıllı ellerini ot, güvercin tüyü ve dışkı karışımı küçük bir kafese uzattı; iki yavru güvercini avuçlarına alarak: “Bunların palazlanmasını bekliyorum. Bak, şu köşedeki sırtı kınalı, bunların anneleri... Kuşlar annelerini tanır, babalarındansa uzak durur. Ama insanlardan iyidirler; doğruyu, güzeli, merhametliyi iyi tanırlar.”
Bu söz üzerine bir an insanın, kendisini büyüten merhameti ne çabuk unuttuğunu düşündüm.
“Peki, hiç kaybolmazlar mı? Yollarını, yönlerini şaşıran olmaz mı bu heyula kentte?” “Dedim ya, insanlardan daha iyi ve sadıktırlar. Hem kendilerine hem de yerlerine. Kendi kokularını, onlara iyi davrananları, şefkatle yuva açanları bulup gelirler ve hiç unutmazlar.”
Dayanamadım, adını sordum. “Harun,” dedi. Mesleğini hatırlatan ellerine baktım. “Geçici işçiydim ben; geçen yaz emekli oldum. Şimdi keyfime göre işler yapıyorum. Kuşlar benim tutkum. Doğma büyüme Sarıyerliyim. Kuşçuluğum bana abimden miras kaldı. Sizin deyiminizle kendime asla ‘kuşbaz’ demiyorum ama onların kuşbazıyım.”
Nefes aldığında araya girdim. “Bir zamanlar Eminönü’nde kuş pazarı vardı bilir misiniz?”
“Evet evet, vardı biliyorum ama artık yok; her şeyi yok ettiler. Şimdi Edirnekapı’da, sur diplerinde olduklarını söylüyorlar. Ama gitmedim; hiç içim el vermiyor. Yabani insanlar girdi işin içine, piyasa yaptılar; kuştan anlamayanların eline kaldı her şey.”
Kent büyüdükçe kuşların yerinin daraldığını, hatta gökyüzünün bile alınıp satılan bir mala dönüştüğünü düşünüyor gibiydi.
Tam da damarına basmıştım. Ondan dolayı sanıyorum, Yaşar Kemal’in Kuşlar da Gitti’sinden, benim de kuşları yazdığımdan söz ettiğimde; pek aldırmadı.
Sonra beyaz güvercinini anlatmaya başladı. Sanki bir rüyasından söz ediyor gibiydi.
“Kuşların da zamanı vardır bilirsiniz. Kendilerini hak terazisinden geçirirler her gün. Gökyüzü onlar için arınma yeridir. O nedenle, gördüğünüz gibi, buradaki hiçbir kafesimde kapı yoktur. Kimse kimseyi bir yerde tutulu kılamaz, kılmamalıdır çünkü. Nefes onlarındır, gökyüzü de. Siz sanırsınız ki suyunu, aşını biz veriyoruz; ah bu ne büyük gaflettir! Halbuki kuşlar nasiplerini kendileri getirirler. Nuh Nebi’den beri böyledir, azizim.”
İşte o an, onun dünyasında özgürlüğün, kapısı açık bir kafesten göğe yükselen kanat sesiyle ölçüldüğünü anlamıştım.
Tam o sırada bir an durdu Harun. Ben de gözlerini alamadığı yere baktım hemen. Bir çift ak güvercin Sarıyer sırtlarında döneduruyordu.
“Bunlar denizle gelenlerdir. Bir zaman öyle takla atıp dururlar, sonra kanat çırpa çırpa yuvalarına dönerler. Göğün rengi onlarla güzel. Bak şu benim kınalıya; nasıl da yumurtalarına sarınmış yuvasında. Ben de çoğalacaklar diye meraktayım.”
Ardından nefesini tutarak mırıldanmaya başlamıştı. Anlamadığım sözler dökülüyordu dudaklarından. Merakla baktığımı görünce:
“Size kuşların pirinden söz etmeliyim, efendi! Hazreti Süleyman’dan, Hüthüt kuşundan... Beni bunlara bağlayan hikâyeden...”
Kentin zaman telaşından arınarak geldiğim bu yeri bir Kafdağı gibi görmüştüm bir anda. Yaşadığımız şehrin dilini unutmuş, çocukken bana anlatılan masallara uzanmıştım.
“Onlar uçar, biz ölürüz. Onlar birbirlerine kanat verir; biz ise yaklaştıkça, yan yana durdukça yabanlaşırız. Ben onlardan çok şey öğrendim, efendi. Siz bakmayın buradaki sıvasız evimin duvarlarına, kafeslerimin alametifarikam gibi görünmesine; her biri ne çok şey anlatır, bir bilseniz... Burada benimle bir süre bekleyin, göğün renginde onları gözleyin; bakın, size de neler neler anlatırlar.”
Rüyası bitmiş gibi değildi. Sözünü sükûta indirip “Size bir demli çay sunmalıyım; bunun da tiryakisiyim,” diyerek yel gibi kaybolmuştu.
Balkonun kıyısındaki merdivene bir kuş gibi tünemiş, kuşların cıvıldaşmasına vermiştim kendimi. Bir kanat çırpmasıyla daldığım hayallerden kopmuş, göğün bize uzanan ferahlığına dönmüştüm.
“Bu o olmalı,” diyerek Kuşçu Harun’a seslenmiştim:
“Beklediğin beyaz güvercin geldi Harun koş, kuşların efendisi döndü!”
O an düşündüm: Belki “kuşlar insanlardan iyi” demek afaki olabilirdi ama onların insanın unuttuğu sadakati ve göğe bakma cesaretini hâlâ taşıdıkları kesindi.
---
(*) “Kuşbazdım Bir Zamanlar”, Hassas Kalp Hikâyeleri; Feridun Andaç, Eksik Parça Yay., 2017, 141 s.
