7 Mayıs 1924 tarihinde yayın yaşamına başlayan Cumhuriyet gazetesi, kuruluşunun 101. yılına ulaştı. Ben de 1974 yılından bu yana, 14 yaşımdan beri Cumhuriyet gazetesi okuyorum. Er olarak askerlik yaptığım 1981- 1983 yılları arasında bulunduğumuz askeri birliğin kantininde günlük gazeteler satılıyordu. Cumhuriyet gazetesi de iki tane geliyordu. Gazetenin bir tanesini spor subayı alıyormuş, diğerini de ben alıyordum.
Acemilik döneminde parkanın içinde gazeteyi bir çavuş gördü ve bana gizlice “Sen Cumhuriyet gazetesi mi okuyorsun” diye bir tokat vurdu. Acemilik dönemim bittikten sonra gündüz askeri birliğin içinde bulunan futbol sahasında nöbet tutarken Cumhuriyet gazetesi okuyordum. O sırada bir teğmen komutanımız gazete okuduğumu görünce yanıma geldi, elimden gazeteyi aldı baktı, sonra geri verdi ve savunmamı aldı; bir hafta hapis yattım.
Yıllardır Cumhuriyet gazetesi okuyorum. Siyasi ortamlarda Cumhuriyet gazetesinin düşüncelerini paylaşmayanlar dahi çoğu zaman bu gazeteyi okurlar. Cumhuriyet bir kültür hazinesidir. Gazeteye bağlı olanlar her gün bu gazeteyi alırlar. İzmir, İstanbul ve Ankara’ya gittiğim zamanlar kütüphanelere gider Cumhuriyet gazetesi arşivlerine bakarım.
FETHİYELİ YUNUS NADİ
Yunus Nadi, Cumhuriyet gazetesinin kurucusu ve Milli Mücadele yıllarında Mustafa Kemal’in yanından hiç ayrılmayan Fethiyeli bir gazetecidir.
Kurtuluş Savaşı yıllarında ve Türkiye Cumhuriyeti’nin temelleri atılırken Atatürk’ün yanında tüm karargâhlarda çalışan Fethiyeli Yunus Nadi, Fethiye, Muğla ve Türkiye’nin bir değeridir. Kendisini özlemle, gurur duyarak anıyoruz.
Gerçekten Yunus Nadi, Milli Mücadele kahramanı olarak basın camiasında tarihe geçmiş bir gazetecidir. Birçok genç gazeteci Yunus Nadi’yi belki yakından tanımaz. Ama Muğla Gazeteciler Cemiyeti başkanı rahmetli Ünal Türkeş, Muğla ve ilçelerinde her 24 Temmuz Basın Bayramlarında ve diğer basın etkinliklerinde günün anlam ve önemi hakkında konuşurken Yunus Nadi hakkında önemli konuşmalar yaptığını hiç unutmam.
BASKILARA DİRENİŞ
Rahmetli Ünal Türkeş, 2005 yılında yayımladığı “Atatürk’ün Etrafındaki Muğlalılar” adlı kitabında Yunus Nadi’den şöyle söz eder:
“Yunus Nadi, 1879 yılında Muğla’nın Fethiye ilçesine bağlı Kemer beldesinin Seydiler köyünde dünyaya geldi. İlkokulu Fethiye’de bitirdikten sonra Rodos’ta Süleymaniye Ortaokulu’nu tamamlayıp arkasından İstanbul’da Galatasaray Lisesi’ni bitiriyor ve oradan da hukuk fakültesinden mezun olduktan sonra 1900 yılında Malumat gazetesinde gazeteciliğe başlıyor. Burada yazılarını yazmaya devam ederken 1901 yılında Abdülhamit’e karşı gizli örgüt üyesi olduğu gerekçesiyle 22 yaşında bir genç olarak Midilli kalesine üç yıl hapse ve oradan da sürgün cezasına çarptırılıyor. Ama Yunus Nadi bu baskılara direniyor.
1908 yılında İkinci Meşrutiyet’in ilan edilmesinden sonra İstanbul’a dönerek İlk Adım ve Tasviri Efkâr gazetelerinde tekrar yazmaya başlıyor. Daha sonra 1910 yılında İttihat ve Terakki tarafından yayımlanan Rumeli gazetesinde başyazarlık yapıyor. 1912 yılında Muğla o yıllarda il olmadığı için Osmanlı Mebusan Meclisi’nde Aydın milletvekili olarak bulunuyor. 1918 yılında İstanbul’da kendine ait Yeni Gün gazetesini çıkarmaya başlayarak 19 Mayıs 1919 tarihinden sonra Yeni Gün gazetesinde Mustafa Kemal ve arkadaşlarını destekliyor.
FETHİYE İLE BÜTÜNLEŞTİ
Yunus Nadi, 23 Nisan 1920 tarihinden sonra Mustafa Kemal ve arkadaşlarına Milli Mücadele’de destek olmak için matbaasını parçalara ayırıp gizlice Ankara’ya taşıyarak Yeni Gün gazetesini Ankara’da yayımlamaya devam ediyor. 23 Nisan 1920 meclisinde Yunus Nadi İzmir milletvekili olarak görev yapıyor. Daha sonra Yunus Nadi 7 Mayıs 1924 tarihinde Yeni Gün gazetesi yerine bugünkü adını Atatürk’ün isteği üzerine Cumhuriyet gazetesini yayımlamaya başlıyor. Cumhuriyet gazetesinin ismini de Atatürk veriyor. Kendisi de Cumhuriyet döneminden başlamak üzere 1945 yılında vefatına kadar Muğla milletvekilliği yapmıştır.”
Cumhuriyet gazetesinin kurucusu Yunus Nadi’nin 6 Ekim 2024 tarihinde Fethiye’nin merkezine anıtı dikildi ve Yunus Nadi ismi Fethiye ile bütünleşmiş oldu.
EROL DOLU
ARAŞTIRMACI, YAZAR
