Türkiye de Ukrayna da geçiş yolları üzerinde, Doğu ile Batı arasında yer alıyor. Bunun sonucunda her ikisi de tarih boyunca ne Rusya ne de Batılılar tarafından rahat bırakılmamış. Türkiye’nin bu konuda avantajı, güçlü bir devlet geleneğine sahip olması. Ama diğer taraftan Ukrayna kültürel olarak hem Rusya’ya hem de Batı’ya bize kıyasla çok daha yakın.
Ne var ki Ukrayna yine de tam olarak Batı’nın parçası olarak kabul edilmiyor. Batı yanlısı kesimde (ki bu, Batı yanlısı siyasetçilerden Batı yanlısı sokaktaki vatandaşa kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor), tıpkı bizdeki Batı yanlılarında olduğu gibi, Batılılar tarafından beğenilme isteği var ve yine çeşitli dönemlerde bizde olduğu gibi AB, Ukrayna’nın belli bir kesimindeki bu beğenilme ihtiyacından sonuna kadar yararlanıyor. Zaman zaman AB yetkilileri, Ukrayna’nın AB üyeliğinin bugünden yarına gerçekleşebileceği algısını yaratıyor. Ama sonra da “Size torpil yapamayız. Mevcut kriterlere uyacaksınız” deyiveriyor. Geride bıraktığımız haftasonu Münih Güvenlik Konferansı’nda tam da bu durum yaşandı. Zelenski’nin Rusya’ya karşı en büyük güvenlik garantisinin AB’nin Ukrayna’ya 2027’de tam üyelik sözü vermesi olduğunu söylemesine karşın, AB Dış Politika Temsilcisi Kaja Kallas (ki en Rus karşıtı siyasetçilerden biridir), Ukrayna’nın bu şekilde AB üyeliğinin gerçekçi olmadığını söyledi. 2022’de yaratılan pespembe görüntü, dağılmaya başladı.
MACARİSTAN: ABD’YLE AB ARASINDA
İşte büyük güçler arasında kalan bu Avrasya coğrafyasındaki iki ülkede yapılacak seçimler kritik önemde: Birincisi, 12 Nisan’da Macaristan’da yapılacak seçimler. AB içinde Ukrayna’ya askeri desteğe ve Ukrayna’nın AB üyeliğine en fazla karşı çıkan Macaristan’da 2010’dan beri iktidarda olan Victor Orban’ın koltuğu ilk kez sallanıyor. Rusya’ya yakın ve küreselcilere karşı düşmanca tutumuyla biliniyor (Avrupa’daki renkli devrimin mimarı Soros’un ismi Macaristan’la özdeşleşmişken Orban, Soros’a savaş açtı). Orban geçenlerde, Macaristan’a asıl tehdidin Rusya’dan değil, AB’den geldiğini söyleyecek kadar ileri gitti. Ukrayna yönetimiyle Orban arasındaki söz düellosu son günlerde hakaretleşmeye döndü. Zelenski, 12 Nisan’da Macaristan’da yapılacak seçimleri muhalefetin kazanmasını istediğini saklamıyor. AB de yakın zamana kadar Orban’a karşı açıktan tavır alırken şimdi bunun seçim sürecinde ters tepeceğini düşünerek tonunu yumuşattı.
Ancak bu kritik ortamda Orban’a destek ABD’den geldi. ABD Dışişleri Bakanı Rubio dün Budapeşte’ye yaptığı ziyarette, Trump’ın Orban’a açık desteğini belirtti. Bu destek Orban’a seçim kazandırır mı, bunu kestiremesek de Macaristan’ın Trump ABD’si ile AB arasında (veya Batı’nın muhafazakâr ve liberal kanatları arasında) bir çatışma alanı olduğu, bu ziyaretle netleşmiş oldu. Dolayısıyla burada 12 Nisan’da yapılacak seçimler bölge dengeleri açısından önemli olacak.
ERMENİSTAN: ABD’YLE RUSYA ARASINDA
Ukrayna konusunda Putin’le diyalog halinde olan Trump, Güney Kafkasya’daysa Rusya’yla rekabet halinde. Geçen hafta ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Ermenistan ve Azerbaycan ziyareti, bu bölgeleri hem Rusya’nın hem de İran’ın etkisinden çıkarıp ABD kontrolüne almayı amaçlıyordu. Fakat hem İran’dan hem de Rusya’dan tepkiler gecikmedi. Rusya, Ermenistan’daki demiryolu ağının Rus demiryollarının iştirakine ait olduğunu söyleyerek ABD’nin burada kafasına estiği gibi “Trump Koridoru” oluşturamayacağını söyledi.
Trump’ın burada kurmaya çalıştığı düzende, zincirin zayıf halkasının Ermenistan olduğu görülüyor. Ermenistan Başbakanı Paşinyan, Vance’in ziyaretinde Trump’ın Nobel Ödülü’ne layık olduğunu söyledi. Fakat Paşinyan’ın desteği hızla eriyor. Paşinyan’ın Karabağ’ı Türklere hediye ettiğini söyleyen milliyetçiler güçleniyor ve Ermeni Kilisesi, bu grupların arkasında. Rusya da Ermeni Kilisesi’nin arkasında. Bu açıdan 6 Haziran’da Ermenistan’da yapılacak parlamento seçimleri, Trump’ın Kafkasya’da kurmaya çalıştığı yeni düzen açısından da yaşamsal öneme sahip olacak.
