Müzik ve beden dili
Evin İlyasoğlu
Son Köşe Yazıları

Müzik ve beden dili

06.07.2022 05:00
Güncellenme:
Takip Et:

Gözünü kapatmış, derin derin nefesler alıyor ama kesinlikle uyumuyor. Müziğin tümünü kendi dünyasıyla örtüştürmüş. Belki de kim çalıyor, ne çalıyor, nasıl çalıyor, eserin temposu doğru mu, nüansları yerinde mi, onu hiç ilgilendirmiyor. Belli ki müziğin götürdüğü yere gidiyor.

Hemen onun yanındaki hanım bir yandan sürekli çantasını karıştırıyor, bir yandan yere döktüklerini topluyor. Etrafındakilerin kızgın tepkilerine aldırmıyor. O hep bir şeyler arıyor. Senfoni’nin girişteki canlı Allegro bölümü böylece geçiyor, ikinci bölümdeki ağırca, andantede çantayı bırakmış, o da bir süre müziğin derin düşüncesine kapılmış galiba. Ama bir sonraki scherzo gelince çantayı var kuvvetle boşaltmaya başlıyor. Sağdan soldan bu devinime karşı kızgın uyarılar artınca, elleri çantasının içinde kalakalıyor. Taa ki alkışlaması gereken dördüncü bölüm, prestonun sonuna gelene kadar.

Bir arkadaki bey ise kravat ve takım elbiseyle konser salonuna geldiğine göre, uzun yıllardır konser dinlemeye saygı gösteren, hatta bu etkinliği bir tören gibi kabul edenlerden. Oturur oturmaz konser programını (basılmışsa) incelemeye koyuluyor. Yorum bitince de hemen alkışlamaya davranmıyor, bir nefes aralığı veriyor. 

Bir sıra önümüzdeki iki delikanlı doğal ki bluejean’le gelmişler. Eh, gelsinler de nasıl rahat ediyorlarsa öyle. Ellerindeki telefonla yazışmaları konser sonuna kadar devam ediyor. Bir yandan da son bölümün presto temposundaki devinime beden dilleriyle katılıyorlar. Bu yeni kuşakların marifeti: Hem yazışıp, hem de müziği dinleyebilmek. 

Daha küçük yaştakiler de getiriliyor konserlere artık. İşte 13 yaşlarında bir oğlan, yanında ise 10 yaşında bir kız. Oğlan cin gibi sahneye odaklanmış. Kız ise elindeki Barbie bebeğin uzun saçlarını tarıyor, ama müzik yine de kulağından içeri giriyor. (Ben bir kez kızım ve yeğenimi, 5 ve 6 yaşlarındayken Sihirli Flüt operasına götürmüştüm, onlara tek koltuk almıştım. Bir de baktım 15 dakika sonra ikisi de birbirine dayanıp uyuyakalmış! Çocukların da ilgi yaşını ölçmek gerek.

Birkaç koltuk yanımızda elinde partitür ile eseri izleyen bey sahnedeki müziğin dışındaki hareketlere çok sert tepki veriyor. Bırakın zamansız alkışı veya dinleyicilerin rahatsız eden davranışını, o müziğin içine girmiş; besteciyle, şefle, sahnedeki yorumcularla haşır neşir olmuşken çevresindeki her müzik dışı hareketten rahatsız oluyor. Bu bey aklıma Bülent Tarcan’ı getirdi: “Bir Hekimin Senfonik Öyküsü” başlıklı kitabımı yazarken onun yaşlı günlerine yetişmiştim. Kitaplığında cilt cilt partitür vardı. Bunca yapıt bestelemiş, uzun yıllar hocalık yapmış; tıp dalında ise ünlü bir nöroşirürji uzmanı. Hocaların hocası Prof. Dr. Bülent Tarcan. O da konserlere gelirken yanına çalınacak yapıtın partitürünü alırdı. 

Sahnedeki yorumcular ise izleyicinin kendi arasında fark etmediği nice devinimi duyarlar. Ama onlar için izleyicisiz stüdyo kaydı mı, yoksa salondaki canlı kayıt mı diye sorarsanız, çoğu zaman izleyicinin varlığındaki canlı kayıt yeğdir.

Nice insan bilirim ki evde müzik dinlerken kendini orkestra şefinin yerine koyup o icrayı yönetmeye kalkışır. Tempo, nüans, ifade her şeyi verir. Defalarca yineler durur. Amaç müzikten zevk almak; müziği duyumsamak, o anı yaşamaktır. İster salonda olsun, ister evinde, ister aynı anda başka bir şeyle meşgul olsun! Müziğe yoğunlaşmak, bestecinin ve yorumcunun soluğunu duymaktır.

Yazarın Son Yazıları

İoanna Kuçuradi bir derya idi

Ben Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nin 4 yıllık lisesini bitirdikten sonra, özellikle isteyerek kazandığım İÜ Felsefe Bölümü’ne devam etmiştim.

Devamını Oku
07.10.2026
İstanbul’da eşsiz dinletiler

Geçen hafta “İstanbul Kültür Rotası” kapsamında kentimize gelen Royal Philharmonic Orkestrası’nın şefi Vasily Petrenko yönetiminde iki muhteşem konser dinledik.

Devamını Oku
30.09.2026
Sınıfım artık 80’in üstünde

Geçen hafta Arnavutköy Amerikan Kız Koleji 1966 mezunları olarak Bizimtepe’deki yerleşkede bir araya geldik.

Devamını Oku
23.09.2026
Sonbahar ve sanat dünyamız

İki hafta önce gazetemizin duayen yazarı sevgili Şükran Soner’i yitirmiştik.

Devamını Oku
16.09.2026
Nevit Kodallı’yı anmak

1 Eylül 2009’da değerli bestecimiz Nevit Kodallı’yı yitirmiştik.

Devamını Oku
02.09.2026
Yeni yaş günümde çağrışımlar

Ben Evin Sander-İlyasoğlu.

Devamını Oku
26.08.2026
Coşkun Bey ile anılarımız

Geçen hafta 95 yaşında yitirdiğimiz Prof. Dr. Coşkun Özdemir’i ilk kez Prof. Dr. Bülent Tarcan’ın (1914- 1981) “Bir Hekimin Senfonik Öyküsü” başlıklı kitabımı yazarken 2004 yılında tanımıştım.

Devamını Oku
19.08.2026
‘Boşluğa Atlayış’

Önce bu yazıyı yazdığım günlerdeki sıkıntılı havadan söz etmeliyim.

Devamını Oku
12.08.2026
Değerli Hasan Uçarsu’ya değerli bir ödül

Sevda Cenap And Vakfı tarafından geçen yılki 38. Altın Madalya Onur Ödülü’nün Hasan Uçarsu’ya verilmesi gururumuz oldu.

Devamını Oku
29.07.2026
Oya Başak’a eskimeyen bir mektup

Sevgili Oya’cığım, biliyorum, birazdan arayıp: “Bu hafta beni hangi konserlere götürüyorsun” diye soracaksın.

Devamını Oku
22.07.2026
Ayrıntıları devleştiren Metin And

Metin Bey’e telefon ediyorum.

Devamını Oku
15.07.2026
O insanları özlüyorum

Zaman içinde tanıştığım nice değerli insan ne yazık ki artık bu dünyadan göçtü.

Devamını Oku
08.07.2026
Festivalin ardından

54. İstanbul Müzik Festivali de sona erdi.

Devamını Oku
01.07.2026
Büyükbabamız ve kitapları

Büyükbabam Osmanzade Hüseyin Vassaf Bey (1872- 1929) Uşşaki şeyhi ve bir bürokratmış.

Devamını Oku
24.06.2026
‘Anın İçinde’ 54. İstanbul Müzik Festivali

54. yılına giren İstanbul Müzik Festivali yıllar geçtikçe bir yanda olgunlaşıyor öte yanda geleneklerini daha derinleştiriyor.

Devamını Oku
17.06.2026
Ayvalık’ta geçen iki günümüz

Geçen hafta iki günlüğüne kızım Ekin ile birlikte Ayvalık’taydık.

Devamını Oku
10.06.2026
Bayramda nereye kaçıyorsunuz?

Eskiden bayramlarda evden kaçılmaz, tam tersine ailece evlerde toplanılırdı.

Devamını Oku
27.05.2026
Yeni kitap, yeni çocuk

Bugüne kadar kaç kitap yazmışım, her birisi kaç baskı yapmış hesap etmeye çalıştım.

Devamını Oku
20.05.2026
Alis Manukyan’ı yitirdik

Tam da Ali Darmar’ın kitabını yeni tamamlamışken ve kitapta onun adını çok anmışken, soprano Alis Manukyan’ın ölüm haberi geldi.

Devamını Oku
13.05.2026
Prof. Dr. Kadri Özçaldıran’ın ardından

Vefat eden yakın dostların adını telefon defterimden silmek zor gelir.

Devamını Oku
06.05.2026
Karanlığın ışığında

Geçen hafta “İstanbul Filarmoni Derneği”nin düzenlediği konser, değerli müzisyen Orçun Orçunsel yönetiminde, sadece karanlığın içinden süzülen mum ışıklarının oluşturduğu bir aydınlatmanın altında yapıldı.

Devamını Oku
22.04.2026
Maestro Gürer Aykal: Ben sadece müziğin gereklerini yerine getiriyorum

Geçen haftaki BORUSAN konserinde değerli şefimiz Gürer Aykal artık kendini aşmıştı!

Devamını Oku
15.04.2026
İDSO, şef Axelrod ve Bülent Evcil

İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası üyeleri geçen haftaki konseri yöneten John Axelrod için, “Son zamanlarda orkestramıza gelen en yetkin konuk şefti” dediler.

Devamını Oku
08.04.2026
‘O konserde ben de vardım’

Yıllar önceydi.

Devamını Oku
01.04.2026
Yalnız Kovboy: Dağhan Baydur

İzzeddin Çalışlar’ın Oya Başak biyografisi “Kahkahanın Derinliği” kitabını okurken renkli anlatımına hayran kalmıştım.

Devamını Oku
25.03.2026
İlber Ortaylı

Onunla yıllar önce Bodrum’daki bir kalede art arda konuşma yapmıştık.

Devamını Oku
18.03.2026
54. İstanbul Müzik Festivali sınırların ötesinde

Her festival mevsimi yaklaştığında aynı öyküyü anlatırım.

Devamını Oku
11.03.2026
Tematik dinletiler

Her zaman belli bir tema içinde düzenlenmiş konserleri çok eğitici bulurum.

Devamını Oku
04.03.2026
Mitoloji ve müzik

“Müzik” sözcüğü baş tanrı Zeus’un kızları “Musalar”dan türemiştir.

Devamını Oku
25.02.2026
Memet Fuat, İDSO ve Don Giovanni

Cumhuriyet Kitap Dergisi’nde Gamze Akdemir geçen hafta Memet Fuat’ı (1926-2002) kapak yapmış.

Devamını Oku
18.02.2026
Ah o alkışlar, ne kadar acımasız!

Geçen haftaki yazımda AKM’deki bir önceki İDSO dinletisinin salondaki konser dinleyicisini kutlamıştım.

Devamını Oku
11.02.2026
Babacan, Mengoli, İDSO ve dinleyici

Kimi konser vardır, daha salondan çıkmadan etkisi geçmiştir; kiminin de uzun zaman etkisi altında kalırsınız.

Devamını Oku
04.02.2026
Usmanbaş’ı anarken

İlhan Usmanbaş, eşi Ankara operasının ünlü sopranosu Atifet Hanım Covid19’dan vefat ettiğinde konuk oldukları huzurevinin banyosundaki aynanın önüne gitmiş ve: “Aticim (Atifet’in kısaltılmışı) merak etme, ben de çok yakında senin yanına geliyorum” demiş

Devamını Oku
28.01.2026
Tan Sağtürk’e yeni görev

Geniş bir vizyona sahip, bilgili, görgülü, Devlet Opera ve Bale Kurumu’nu Anadolu’nun dört bir yanına yayan, çok iyi İngilizce ve Fransızca bilen, yakışıklı dansçımız Tan Sağtürk’ün Kültür Bakanlığı Sanat Danışmanlığı’na atanmasını kendisi “büyük bir onur” olarak yorumlamış.

Devamını Oku
21.01.2026
Ayla Erduran’ın ardından

Tam geçen haftaki Ayla Erduran’ı anma etkinliği üstüne yazımı hazırlarken sevgili Yeşim Gürer Oymak’ın İKSV Genel Müdürlüğü’ne atandığını duydum.

Devamını Oku
14.01.2026
Mesut İktu’nun ardından

Geçen hafta 3 Ocak’ta çok değerli bir opera sanatçımızı, bariton Prof. Dr. Mesut İktu’yu yitirdik.

Devamını Oku
07.01.2026
Yalçın Tura’ya büyük ödül

Yalçın Tura’ya (d.1934) 2025 yılı Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında “müzik özel ödülü” verildi.

Devamını Oku
31.12.2025
İnönü’nün anısına bir konser

İDSO’nun her yıl Erdal İnönü’nün anısına bir konser adaması ne kadar anlamlıdır.

Devamını Oku
24.12.2025
‘İnsan sesi’

Soprano ve şef Barbara Hannigan’ı 2023’te İstanbul Müzik Festivali çerçevesinde ve BİFO eşliğinde dinlemiştik.

Devamını Oku
17.12.2025
Selim İleri ve Leyla Gencer

Bir zamanlar Boğaziçi Üniversitesi’ndeki akademisyenlerin ürettikleri çalışmaları kamusal alana taşımak ve üniversitenin entelektüel canlılığını toplumla buluşturmak amacıyla rektörlüğün üst katındaki kütüphanede “Kitaplar Arasında Buluşmalar” düzenlenirdi.

Devamını Oku
10.12.2025