Yeri geldikçe vurguluyoruz, Türkiye dünya ile komşu!
Gözünüzün önüne Türkiye haritasını getirin. Etrafında dolaşın. Kuzeyde, Karadeniz komşularımız Ukrayna ile Rusya arasındaki savaşın önümüzdeki ay dördüncü yılı dolacak. Savaş Karadeniz’deki sivil gemileri de kapsamaya başladı.
Batıda Yunanistan arkasını AB’ye yaslayıp İsrail’le Güney Kıbrıs merkezli Doğu Akdeniz planları yapıyor. Doğu Akdeniz’in güvenliği, aynı zamanda dünya deniz ticaretinin üçte birine karşılık gelen Süveyş Kanalı demek.
Güneyde Suriye, 8 Aralık 2024’te Esad’ın devrilmesinden sonra nereye evrileceği belirsiz, dalgalanmada. ABD, Şara’yı ayakta tutarken ona karşı SDG’yi diri tutuyor! İsrail, Suriye’yi Ürdünleştirmek için her şeyi yapıyor. Irak üç parçalı bütün olarak Suriye öksürdükçe zatürree oluyor. Bölgedeki terör örgütleri küresel aktörlerin yerel piyonu olarak kim kime çorap örerse onu namlunun ucuna koyuyor.
İran’a ayrıntılı gireceğiz. Azerbaycan-Ermenistan arasında ABD destekli barışın ucu Zengezur (Trump) koridorundan Orta Asya’ya, oradan Çin Seddi’ne kadar uzanıyor!
***
Yukarıda özetlediğimiz tüm parçaların bir ucu Türkiye’ye dayanıyor. 2026’ya girerken Suriye’nin öncelikli olması söz konusuydu ama İran sürprizleri seviyor.
Geçtiğimiz haziran ayındaki İran-İsrail 12 gün savaşından sonra yeniden benzer bir gerilim gündemde. Ancak bu gerilimden önce İran’ın içi yine, yeniden karıştı! 2019’daki ülkenin her yerini saran gösterilerden sonra daha farklı bir dalgalanma söz konusu.
İran’da bu kez çarşı karıştı!
Tahran Kapalı Çarşısı kepenk indirdi!
İran’da kadınların ve gençlerin protestoları giderek olağanlaşıyor. Ancak çarşının karışması fena. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan hemen maliye bakanını görevden aldı. “Halkı dinlemek gerek” gibi sakinleştirici sözler söylemeye çalıştı ama bunlar İran para birimi riyalin dolar karşısında erimesini durduramıyor.
İran’da kadınlar başörtüsü dayatmasına karşı direnişi kazandı. Gençler özgürlüklerini sokağa taşıdı. Artık meydanlarda müzikli buluşmalar yapıyor. Bunların üzerine esnafın, “Böyle gitmez” çıkışı toplumsal muhalefetin boyutlarını değiştirdi.
Hazirandaki İsrail saldırılarında pek çok üst düzey komutanın nokta atışıyla öldürülmesinin rejimde yarattığı travma devam ediyor. Gerçi İsrail’e atılan füzelerin tümünün yerine konduğu söyleniyor ama bu yeterli bir “hazırlık” değil.
***
ABD ile İsrail arasında İran’a karşı şöyle bir çatallaşma olduğu söylenebilir:
Hedef ortak, yöntem farklı!
İsrail, İran’da rejimi devirip kontrol edebileceği, İbrahim Anlaşmalarına evet diyecek bir yönetim oluşturmaktan yana.
ABD ise rejimi devirmek yerine ehlileştirmekten yana.
Bir yandan da 1979’da devrilen Şah Rıza Pehlevi’nin oğlu Rıza Pehlevi, “Bana rol düşer mi” arayışında. Bu uğurda Netanyahu ile görüştü.
Bütün bunların ortasında 2026’ya, İran-İsrail savaşının yeniden çıkacağı tartışmalarıyla girdik. Bu, ABD’nin sonuç olarak savaşa katılması demek. Trump’ın paldır küldür açıklamalarına bakılırsa mecbur kalırsa fena yapacak!
İran köklü gelenekleri, derin kültürü olan bir devlet. İskender’den Cengiz Han’a büyük işgaller gördü. Sonrasında hep toparlandı. Bu anlamda devlet kültürü şu andaki molla rejiminden daha büyük!
Dışarıdan müdahale ile değişim ters tepebilir. Hatta bu, rejime can suyu bile olur.
Rejimde ise kokusu atmosfere yayılan bir çürüme var. Rejim, ihraç hedefiyle başladı, şimdi kendini koruma çabasına düştü.
Bir kez daha yaşayarak görüyoruz, kapalı rejim çürür!
İran bu kez daha farklı bir devrime gebe!
