O bilinen “Basra harap olduktan sonra” deyişi ne yazık ki Gazze’ye de uyuyor. Yüzde 85’i harap olmuş, her 20 kişinden biri ölmüş ya da kaybolmuş, bebekleri ölüme doğmuş Gazze’de barışa giden yola ilişkin bir iyi niyet anlaşması yapıldı.
Anlaşmanın adı ne?
Trump.
Anlaşmanın tarafları kim?
İsrail’le Hamas.
Anlaşmaya onlar imza koydu mu?
Hayır.
Anlaşmanın tam adı ne?
“Kalıcı Barış ve Refah için Trump Anlaşması!”
Anlaşmanın bir paragraflık metnini uçakta gazetecilere okuyan Erdoğan bunun başarılı olması için her türlü çabayı harcayacaklarını vurguladı. Zaten Trump da kimden ne isteyeceğini açık açık söyledi. Kimine sende para çok dedi, kimine senin ordun güçlü dedi.
Barış elbette çok güzel ama taraflarının olmadığı, sadece şahitlerin olduğu bir düğüne gerçek anlamda düğün denir mi?
***
7 Ekim 2023’ten bu yana devam eden, adım adım soykırıma varan dehşet ve yıkımın şu aşamada durması elbette hepimizi, tüm dünyayı sevindirdi. Ne var ki bunun güven verici bir barış ortamını sağlamayacağına ilişkin soru işaretleri güçlü.
Trump’ın dediği gibi 3 bin yıllık savaşın bitmesi için Filistin devletinin İsrail tarafından da tanınması gerekiyor.
Böyle bir madde var mı?
Olmadığı gibi tablo tam tersi. İsrail, asla bir Filistin devleti olmayacağını vurguladı.
Bu olmayınca kalıcı barışın öteki şartlarını konuşmak ne kadar anlamlı?
Gerçek şu:
İsrail kendini anlatamayacak noktaya geldi. Giderek yalnızlaştığını gördü. Trump, Gazze’de şu aşamada turizm tesisleri kuramayacağını anladı. O zaman savaş naraları yerine barış şarkıları söyleyeyim dedi. Sözlerini kendisi yazmış. Bestesi yok. Nasıl denk gelirse öyle okuyor!
Trump İsrail parlamentosunda Netanyahu’ya övgüler yağdırdı. Bundan sonrasını iyi yönet dedi.
Gerçeğin öteki yüzü de şu:
Trump’ın bu frensiz gidişi karşısında seçenek üretebilecek tek yapı yok.
Bütün dünya sadece şu sorunun yanıtını arıyor:
Trump bundan sonra ne yapar? Çünkü bir şey yapacak başka ülke, kurum, lider yok!
***
Erdoğan da bu yapının bir parçası olmayı övünçle kabul etti. Trump’tan övgü almak, “Benim sözümü dinler, her dediğimi yapar” gibi sözler işitmek ne kadar onur verir ya da alır elbette muhatabının bileceği iş!
İsrail-ABD açısından Gazze sonrası başlıca iki hesap noktası İran ve Suriye olmalı!
İran, Mısır zirvesine katılmadı. Tahran’ın böylesi uluslararası zirvelere katılmama gibi bir geleneği var.
İsrail’in de İran’ı en azından güçsüzleştirmek gibi asla vazgeçmediği bir hedefi var.
Suriye’den karışık haberler geliyor. ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack taraflarla mevcutlu görüşüp ortak nokta arayışını sürdürüyor. 8 Aralık 2024’te Suriye’de Esad rejimi devrildiğinde bunun nasıl bir sürece dönüşeceğinin net olmadığına dikkat çekmiş, “Her şey tamam, devrim gerçekleşti” demek için erken demiştik. Bu yaklaşım o gün, AKP’nin başarısını kıskanma olarak yorumlanmıştı.
Bir yıla yakın süre geçti, tablo ortada.
Bu bağlamda Gazze için de barış geldi demek erken. Bunun yerine Trump başka bir telden çalarsa ne olur sorusuna yanıt aramak, bölgesel birliktelikleri artırmak gerekiyor.
