Geçen haftaki yazımda, İran’daki savaşın RusyaUkrayna savaşını da çıkmaza sürükleyeceğini söylüyordum. Son bir haftaki gelişmeler bunu doğruladı.
Ukrayna yönetimi daha en başından, İran konusunda ABD ve İsrail’in yanında yer aldı. Bunun nedenlerinden biri, İran’ın Rusya’ya üç yıldan fazla süredir silah desteği vermesiydi. Özellikle kamikaze İHA’lar konusunda İran’ın desteği, Rusya’ya Ukrayna savaşında epey yardımcı oldu. Sonuçta Ukrayna yönetimi, İran yönetimini de düşman ülke olarak algıladı. Öte yandan Ukrayna yönetiminin bu politikası, Batı dışı ülkelerde, Zelenski’nin 2023’te Gazze savaşının patlak verdiği günlerde İsrail’e destek açıklaması kadar tepki çekmedi. Zira, birincisi Ortadoğu ülkelerinin de pek çoğu ABD ve İsrail’in yanında saf tutmuş durumda, ikincisiyse Ukrayna yönetimi, Müslüman ülkelerle diyaloğuna -özellikle son birkaç yıldır- özel önem veriyor.
Ne var ki Ukrayna yönetimi savaşın ilk günlerinde İran’da hızlı bir yönetim değişikliğinin gerçekleşeceğini düşünüp olumlu açıklamalar yaparken savaşın uzamaya başlaması nedeniyle karamsarlığa düştü. Geçen hafta düzenlediği iftar yemeğinde Zelenski’ye, İran savaşının Ukrayna savaşına etkilerini sorduğumda verdiği yanıtlar iyimserlikten uzaktı. Bana, savaşın uzamasının Rus hava saldırılarına karşı Ukrayna’nın hava savunma sistemlerinde eksikliklerin artması anlamına geleceğini, ayrıca Körfez’deki savaşın sürmesinin Rusya’nın enerji ürünleri ihracatını artırabileceği ve Rusya’nın da kazançlı çıkabileceği yanıtını verdi. Cuma günü de Ukrayna Dışişleri Bakanlığı’nın Kırım Tatarları ve Ukrayna’daki Müslüman ülkelerin büyükelçilerine verdiği iftar yemeği öncesinde Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiga’ya, İran savaşının uzamasının Ukrayna’da hava savunma stokları konusunda sıkıntıya neden olup olmadığını sorduğumda bana, Ukrayna’da bu stokların hiçbir zaman yeterli olmadığını, hele şimdi ABD’nin bütün bu kaynakları Ortadoğu’ya aktarması nedeniyle sorunun daha da arttığı, Ukrayna’nın Batılı ortaklarla görüşerek önceki düzeydekine yakın bir destek almaya çalıştığı yanıtını verdi.
RUSYA’NIN POLİTİKASI
Rusya açısından baktığımızdaysa ABD’nin İran’da tökezlemesinin olumlu sonuçlarını almaya başladığını görüyoruz. Geçen yılın sonlarında ABD yönetimi Hindistan’a Rusya’dan petrol ithalatını durdurması için yoğun baskılar yapmış ve sonuçta Hindistan, Rusya’dan petrol ithalatını büyük ölçüde durdurmak zorunda kalmıştı. Oysa ki geçen perşembe günü ABD Maliye Bakanı Bessent, İran’ın Basra Körfezi’nin çıkış noktasındaki Hürmüz Boğazı’nı petrol tankerlerine de kapatması nedeniyle Hindistan’ın Rus tankerlerinden petrol alması konusundaki kısıtlamayı bir aylığına kaldırdıklarını açıkladı. Trump kendi koyduğu yasağı seve seve olmasa da kaldırmak zorunda kaldı. Bunu Rusya’ya yönelik başka kısıtlamaların kaldırılmasının da takip edeceği konuşuluyor.
Savaşın uzama sinyalleri vermesi, Trump’ı Batı’da giderek zorda bırakmaya başladı ve Batı’daki çatlaklar daha görünür hale geldi. Savaşın onuncu günü, genel sonuçlar yapmak için henüz erken olabilir fakat savaşın daha da sürmesinin, İran konusunda Batı’daki çatlakları artıracağını öngörmek mümkün.
Savaşın ilk günlerinde Rusya’nın İran’ı yalnız bıraktığı söyleniyordu. Bunun tam doğru olmadığını, Rusya’nın belli alanlarda İran’a destek verdiğini bizzat İran Dışişleri Bakanı Arakçi söyledi. Dolayısıyla Rusya, Batı’nın dikkatlerinin Ortadoğu’ya kaymasından ve ambargolardan kısmen de olsa kurtulmaktan memnun. Fakat İran’ın çökmesi ve ABD’nin her yönden kuşatması altında kalmak, Rusya’nın en son isteyeceği şey olur.
