Atatürk'ün en yakın silah ve dava arkadaşı, Kurtuluş Savaşının Batı Cephesi Komutanı, Lozan Barış Antlaşmasının usta diplomatı, Cumhuriyetimizin kurucularından, İkinci Cumhurbaşkanımız İsmet İnönü'yü, ülkemizi ve dünyayı sarsan COVİD-19 nedeniyle bu yıl farklı anacağız.
SALGINDA İNÖNÜ’YÜ ANMAK
Anıtkabir’deki devlet
töreni, sosyal mesafe
kuralları gereği kısıtlı
katılımla yapılacak.
Biz, yüzyılımızın en korkunç salgınını yaşarken, Miralay İsmet
Bey bu tehlike ile Birinci Dünya Savaşı’nın bitiminde, mütareke sonrası işgal altındaki İstanbul’da
karşılaşmıştı. Avrupa’da, “İspanyol
Nezlesi” denilen bir hastalık yayılmış, her geçtiği yerde kurbanlar alarak ilerliyordu.
Çok geçmeden Osmanlı başkentinde de görülmeye başlandı. Bir akşam, Harbiye Nezaretindeki görevinden Süleymaniye semtindeki evine dönen İsmet Bey, genç eşi Mevhibe Hanım’ı hasta görünce deliye döndü.
Bütün gece başında bekleyip, sabah erkenden çıkıp, yanında kumral, ince yapılı
bir askeri doktorla geri geldi. Miralay, hastanın yattığı pirinç karyolaya
yaklaştı:
“Hanımcığım, arkadaşım Doktor Refik Bey geldi, sana bakacak” dedi.
Genç doktor hastayı dikkatle inceledi ve teşhisini koydu.
“Şiddetli bir grip geçiriyor. Vereceğim tedavi ile kısa sürede iyileşir.”
Bu genç doktor, Refik Saydam, kısa bir süre sonra yeni kurulacak Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk sağlık bakanı olacak ve ülkede mucizeler yaratarak bütün bir ulusun hastalarını iyileştirecekti.
Daha Kurtuluş Savaşı sırasında kurulan Sağlık Bakanlığı, cephedeki askerlere kolera aşısı yapmaya başlamış, Cumhuriyetin ilanından bir yıl sonra kurulan Hıfzısıhha Enstitüsü yerli aşı üretimine geçmiş, Salgın Hastalıklar Daire Başkanlıkları ülkeden tifüs, kolera, çiçek, verem, trahoma gibi hastalıkları silebilmişti.
Hıfzısıhha Enstitüsü 2011 yılında kapatıldı.
MÜZİKLE ANMAK
İsmet İnönü’nün ölüm yıldönümlerinde CSO ve diğer Senfoni Orkestraları tarafından yurtiçinde gerçekleştirilen “İnönü Konserleri” de bu yıl pandemi nedeniyle yapılamayacak. Ünlü devlet sanatçımız Gülsün Onay, müzik hayranı ve koruyucusu İkinci Cumhurbaşkanımızı anma görevini çevrimiçi üstlendi ve 25 Aralık akşamı anlamlı bir piyano resitali sunacak.
1916 yılında evlenen Miralay İsmet Bey’le Mevhibe Hanım’ın birliktelikleri 21 gün sürmüştü. Diyarbakır Cephesi’ne tayin edilen İsmet Bey giderken genç eşine alışılmadık bir hediye almıştı, 30 altına bir piyano! Savaş günlerinde hasret, Mevhibe Hanım’ın piyano günleri ile hafifleyecek, yeni evliler müzik sevgisini birlikte keşfedeceklerdi. İsmet Bey, iyi çalamayacağından endişe eden eşini mektuplarında teselli ediyordu:
“Piyano dersleri alaturka ve alafranga diye üzülüp duruyorsun. Nasıl kolayına gelirse öyle öğren! Fakat sık değiştirme ki vakit beyhude geçmesin. Ben alafranga öğrenesin fikrindeyim. Ama nasıl devam ediyorsa öyle kalsın. İnşallah hepsini öğrenirsin!”
İsmet Paşa çoksesli Batı müziğine bir Osmanlı subayı olarak görev aldığı Yemen çöllerinde alışmıştı. Demiryolu yapmak için orada bulunan Fransız şirketinde çalışanların ayrılırken bıraktığı taş plakları dinleye dinleye sevmişti:
“Yemen’de müzik ihtiyacına karşı derin bir hasret içindeydik. Gramofon bize bulunmaz bir nimet gibi geldi. Akşam üzeri karargâhtan yattığımız eve geldiğimiz vakit hep beraber gramofon başına koşardık. Plakları tecrübe ederdik. Senfoni, arkasından opera parçası, serenat... Yavaş yavaş alışkanlık hasıl oldu.”
İnönü,
Atatürk’ün önderliğinde yeni bir devlet kurma çabaları içinde Batı müziğinin yaygınlaşması,
öğrenilip sevilmesi, Türkiye’ye nitelikli, ünlü solist ve orkestraların,
şeflerin gelmesi için elinden
geleni yaptı. Yeni kurulan Konservatuvarın, Devlet Opera ve Balesi’nin konser
ve temsillerini kaçırmadan izledi. Kendisi de viyolonsel dersleri aldı.
Üstün yetenekli çocukların yurtdışında eğitim görmesini sağlayan Harika Çocuklar
yasasını çıkardı. Hayatının sonuna kadar Cumhurbaşkanlığı Senfoni
Orkestrası’nın konserlerini izledi. İsmet Paşa ile Mevhibe Hanım hem Beethoven hem de Münir Nurettin Selçuk hayranı oldular.
Geçenlerde 24 yıldır yapımı süren yeni CSO Salonu açıldı.
6660 Sayılı yasa yürürlükte olmasına rağmen son 18 yılda hiçbir harika çocuk destek görmedi.
DUALARLA ANMAK
İsmet İnönü geleneksel olarak her ölüm yıldönümünde, evinde okutulan dua ve düzenlenen Mevlid-i- Şerif’le anılırdı. 25 Aralık günü, Anıtkabir’deki resmi törenden sonra İsmet Paşa’yı sevenler, aile dostları, Türk Silahlı Kuvvetleri’ni temsilen Kuvvet Komutanları eşleri Pembe Köşk’te bir araya gelirdi. Koronavirüs nedeniyle yapılamayacak bu toplantı yerine bu yıl, İnönü’nün başbakanlığı sırasında eşi Mevhibe İnönü’nün katkıları ile yapılan Çankaya Merkez Camii’nde Yasin-i Şerif okutulacak.
DEĞİŞMEYENLER
Değişmeyen alışkanlıklara gelince... İnönü’nün “bu bir yenilgi değil, benim en büyük zaferimdir” dediği 1950 seçimlerinden sonra başlayan ve her
birine hayattayken cevap verdiği saldırılar, asılsız iddialar, tarih
saptırmaları, vicdansız iftiralar devam ediyor. Hayatının son dönemlerinde, yine karşı karşıya kaldığı bu tip sataşmalardan birine,
dayanamamış, “Hadi canım sen de!” demişti.
Ölümünün 47. yılında, eskisi kadar
yenilemez İsmet İnönü’yü en iyi yine bir sağlık emekçisi, halen bu zor pandemi
koşullarında aktif çalışan çocuk doktoru Burhan Topal anlatmış:
“Aramızdan ayrılışının yıldönümünde nasıl anlatılabilir? Hangi birini anlatabilirsin, anlatabiliriz?
Muharebe meydanlarını, yazdığı defterlerini, çektiği acı ve ıstırapları, isyan edenlere isyanlarını; entrikacılara karşı savaşlarını; demokratik rejim diye tükettiği ömrünü, kendi arkadaşları tarafından yaralandığını; ayağa kalkıp tekrar savaşa devam ettiğini; bindiği atları, yaptığı çivilemeleri, kurtardığı Topkapı hazinesini, takip ettiği klasik müzik konserlerini, savaşta teslim aldığı düşman kumandanlarını; barışta tuş ettiği İngiliz, Amerikan ve Rus devlet başkanlarını, Türkiye’ye çarpmak üzere olan Almanya’nın yönünü değiştirebilmesini... Daha neler neler.
Işıklar içinde
yatsın. Seni anlayan, anlayabilenlere selam olsun.”
GÜLSÜN BİLGEHAN
İNÖNÜ VAKFI
BAŞKAN YARDIMCISI
22-24-25-26. DÖNEM
ANKARA MİLLETVEKİLİ
AVRUPA KONSEYİ PARLAMENTER MECLİSİ ONUR ÜYESİ
