Uyuyordu, uydurduk...
Sevgi Özel
Son Köşe Yazıları

Uyuyordu, uydurduk...

19.02.2026 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Bu aralar Harf ve Dil Devrimlerine salvolar sıklaştı. Ortam, koşullar uygun... Akademisyenler, köşe yazarları, TV tartışmacıları mangalda kül bırakmıyor. Bu iki devrim üzerinden Atatürk’e saldırıyorlar.

Bir şair, “Gazi ...ölümüne on gün kala, dili saplandığı çıkmazdan kurtarmak peşinde idi (...) dil çalışmaları hastalık buhranlarına rastladı” diye saçmalamıştı. Bu saygısızlık ilk değildi, son da olmadı. Mesleği askerlik olan, “lisan mütehassısı olmayan” Atatürk, “hastalığının” içkisinin etkisiyle dil işlerine de karışmış... “Türkçe’ye din yoluyla” giren Arapça Farsça sözcükler Türkçeyken hepsini attırmış... Türkçeye aykırı eklerle “uydurukça” bir dil yaratmış. 94 yıldır farklı tümcelerle aynı yalanı yazar... Yeni sözcükleri, “mektep kitapları baştanbaşa piç kelimelerle doldu” diye aşağılar, “bir bahçeye atılmış leş gibi herkesi tiksindirdiği”ni ileri sürerler.

1950’lerden bu yana orun çıkar, ün san için Türkçenin tarihsel akışını bilen bilmeyen... Cumhuriyeti, devrimleri, laikliği yadsıyan, çoğu sözde milliyetçi dış kapının mandalı zırcahiller... Arapça Farsça, ses+biçim+anlam özellikleri Türkçeye benzemeyen dillerdir. Dinsel itkilerle gelen Arapça Farsça sözcüklerde Türkçenin ses uyumları etkili olmuştur, çoğunu hâlâ kullanıyoruz.

Harf Devrimiyle “Bir gecede cahilleştik” mavalına sarılan akademisyen, “Ben bile dedemin mezar taşını okuyamıyorum” diye bir fotoyla dersimi vermişti. O kente gittiğimde bir Osmanlı paşasının o gömütünü ziyaret ettim.

Dil Devrimi geçmişimizle bağları koparmış... “Matbaa”yla 200 yıl sonra tanışan, kapağında Türkçe Sözlük yazan tek yapıtı olmayan... Türkçeyi 1876’da “resmi dil” yapabilen, hangi dilde eğitim yapacağını bilemeden tıp fakültesi açan, Türkçeyle ders kitapları yazamayan... Aydınları dergiler derneklerde “Yeni Lisan” arayan... Bütün toplumun okuryazar oranı sıfıra yakın altı yüzyıllık geçmişimiz, pamuk ipliğine mi bağlıymış?

Divanü Lûgat-it Türk’ten bu yana akan, halk ağzında eski kaynaklardaki tutsak sözcükleri canlandırdık, Türkçenin yapısına uyan sözcükler terimler uydurduk. “Anayasa, anayasal, aşama, bakan, basın yayın, başarı, çözüm, dayanışma, süreç...” gibi onlarca uydurukçayı tepeden tırnağa herkes kullanmıyor mu?

9-10. yüzyıllardan bu yana Türkçenin öyküsü hüzünlüdür. Türkler, Müslüman olduktan sonra Araplara İranlılara yakın yaşarken... Bugün olduğu gibi yönetenlerle yönetenin gölgesi aydınlar eliyle ses+biçim+anlam özellikleri unutulur Türkçe, yüzyıllarca tanınmaz olur.

Bugün de sakızlaşmış savlarla... Onlar bunlar şunlar...

Dilde devrimini bilimsellikten uzak dinci çıkışlarla, “İslam medeniyetinden kopmak... manevi soykırım... kadim dilimize suikast” sayanlar... “Bir kültür devrimi olarak cumhuriyet bizim lügatimizi, alfabemizi, dilimizi, hasılı bütün düşünmemizi yok etmiştir” diyenler... Dünden bugüne MEB, TRT, valiler iktidar rüzgârlarıyla sözcük yasaklarken... Kaşgarlı Mahmut’a, Ali Şir Nevaî’ye, Karamanoğlu Mehmet’e, Yunus’a, Pir Sultan’a, Nesimi’ye; Tevfik Fikret’e, Ömer Seyfettin’e, Ziya Gökalp’a, Ahmet Vefik Paşa’ya, Mehmet Âkif’e... Onlarca yazara, ozana, Osmanlı aydınına... Yüzyıllardır türküsünü ağıdını Türkçe söyleyen halka da saygısızlık yapıyorlar.

Atatürk’e, cumhuriyete, devrimlere saydıranlar milliyetçi...

Dille inancı siyasallaştırarak kendi diline düşmanlık... Arapça hayranlığı “kısmet kapısı...” Laik cumhuriyete inanmak, devrimleri savunmak solculuk, komünistlik...

Ey Atatürk’e, laik eğitime, devrimlere düşman bilisizler...

Türkler kaya kovuğundan mı çıktı?

Müslüman olmadan önce kuşdiliyle mi anlaşıyorlardı?

Yazarın Son Yazıları

Uyuyordu, uydurduk...

Bu aralar Harf ve Dil Devrimlerine salvolar sıklaştı.

Devamını Oku
19.02.2026
Biz ne yaşıyoruz?

Eleştirmek ya da öfkesini paylaşmak için ayda yılda bir arayan eski dostla markette karşılaştım.

Devamını Oku
05.02.2026
Ah basın, vah TV’ler...

Altı yedi ortaokulludan biri, mahallenin ağasıymış...

Devamını Oku
22.01.2026
‘Dijital vicdan’

2025’i uğurlayacağımız günlerde “Türk Dil Kurumu 2025 yılının kelimesi/ kavramı”nı açıkladı.

Devamını Oku
08.01.2026
Hangi yerli malı...

Bizim kuşak cumhuriyet devrimlerinin ışığında ulusal bayramları coşkuyla yerli malı haftalarını olanaksızı olanaklı kılarak kutlayan Atatürk Türkiyesine doğmuştu

Devamını Oku
25.12.2025
‘Basmak’tan basın...

Bilgisayarlı, cepli bu yüzyılda...

Devamını Oku
11.12.2025
Gözlüye gizli yoktur...

Cumhuriyetin 102’nci yaşını, “Atatürk ilke inkılapları”nı yaşamıyla özdeşleştiren on binler kutladı.

Devamını Oku
27.11.2025
Atatürksüz olmaz!

Ulusun, çocuklarımızın Atatürk’ü sevmesini...

Devamını Oku
13.11.2025
Harf Devrimi 97 yaşında...

Ortak dilimiz Türkçe siyasal tartışmaların öznesi...

Devamını Oku
30.10.2025
Gerilim, gerginlik...

Kim gerilim içinde olmak, gerginlik yaratmak ister?

Devamını Oku
16.10.2025
Dünya bir, işin bin...

26 Eylül 1972’deki Dil Bayramını, Divanü Lûgatit-Türk’ün yazılışının 900. yıldönümünü dünyaca tanınmış 45 Türkbilimciyle kutlamıştık.

Devamını Oku
02.10.2025
MEB, 105 yaşında...

Bilip de bilmezden gelenlere...

Devamını Oku
18.09.2025
Eğitmeme sistemi...

Okulların açılacağı bugünlerde her alan savruluyor.

Devamını Oku
04.09.2025
Karanlıkta boy veren, karanlıkta kalır...

Yakın geçmişte Atatürk’e sözle saldıran, baltayla anıtlarını kırmaya kalkışanlara...

Devamını Oku
21.08.2025
Hangi düşünce özgürlüğü?

Bu başlığı 2010’da kullanmış, birkaç ay önce benzer başlıkla ve kimbilir kaçıncı kez sormuştum.

Devamını Oku
07.08.2025
Ah kitap, vah eğitim...

Ay, kim bunlar, nerenin yandaşları... Niçin bas bas bağırıyorlar...

Devamını Oku
24.07.2025
Okuryazarlık...

Yazar kim, okur kim? “Okur” da “yazar” da aydınlanmaya ışık tutandır...

Devamını Oku
10.07.2025
Kitapsız dinlenceler

Yaz geldi. Dinlenmek, çalışanın çalışmayanın en temel hakkı...

Devamını Oku
26.06.2025
Yanaşma yandaş...

Elli yıldır siyasetçilerin, toplumun gözü önündekilerin kullandığı dili izliyorum.

Devamını Oku
12.06.2025
İktidar yenir mi, giyilir mi?

Öteden beri toplumbilimciler, aydınlar bilimsel yazıları söyleşileriyle özgür kürsülerde... Akla, bilime tutunanlar için belge bilgi kitaplar çuvallar dolusu...

Devamını Oku
29.05.2025
Canım öğretmenim...

Yetmişi yarıladım, onları hiç unutmadım.

Devamını Oku
15.05.2025
Dil kiri...

Dil kiri...

Devamını Oku
01.05.2025
Çocuklarımız...

Çocuklarımız...

Devamını Oku
17.04.2025
Bu bahar, başka bahar...

Bu bahar, başka bahar...

Devamını Oku
03.04.2025
Delikanlıyız!

Delikanlıyız!

Devamını Oku
20.03.2025
Kalem oynatmak...

Kalem oynatmak...

Devamını Oku
06.03.2025
Düşünce özgürlüğü mü?

Düşünce özgürlüğü mü?

Devamını Oku
20.02.2025
Dilim seni...

Dilim seni...

Devamını Oku
06.02.2025
Uğur Mumcu’yu dinleyelim...

Devlet çökertilince!

Devamını Oku
23.01.2025
Nâzım Hikmet 123 yaşında

Nâzım Hikmet 123 yaşında

Devamını Oku
09.01.2025
Bu yıl yenisi gelir mi?

Bu yıl yenisi gelir mi?

Devamını Oku
26.12.2024
Bağışlayabilir miyiz?

Bağışlayabilir miyiz?

Devamını Oku
12.12.2024
‘Kadim yalanlar...’

‘Kadim yalanlar...’

Devamını Oku
28.11.2024
Kötünün kötüsü...

Kötünün kötüsü...

Devamını Oku
14.11.2024
Cumhuriyet sonsuza dek yaşayacak!

Cumhuriyet sonsuza dek yaşayacak!

Devamını Oku
31.10.2024
İş işten geçmeden

İş işten geçmeden

Devamını Oku
17.10.2024
Dil Devrimi 92 yaşında

Dil Devrimi 92 yaşında

Devamını Oku
03.10.2024
Narinler, Sılalar...

Narinler, Sılalar...

Devamını Oku
19.09.2024
Bir kendimiz sevemedik

Bir kendimiz sevemedik

Devamını Oku
05.09.2024
Konuşmalıyız!

Konuşmalıyız!

Devamını Oku
22.08.2024