Çiftçi borç çıkmazında
Ürettiği ürünü değerinden satamayan çiftçi şimdi de borç çıkmazında. Bağ-Kur prim borçlarını ödeyemeyen çiftçiler Ziraat Bankası ile Tarım Kredi Koopetifleri’nden de kredi alamıyor. Çiftçi, “Borcu ödeyebilsek zaten krediye gelmezdik” diyerek tepkilerini dile getiriyor.
‘Ayrıcalıklı’ şirketler!
AKP’nin Meclis’e sunduğu “torba teklife” göre, Türkiye Varlık Fonu (TVF) veya kurmuş olduğu alt şirketler ve fonların satın aldıkları şirketler, fonlar ile bağlı ortaklıklar, kamu sermayeli şirketlere uygulanan mevzuat ve kısıtlamalara tabi olmayacak. Devlet Memurları Yasası, Kamu İhale Yasası gibi düzenlemeler bu şirketler hakkında uygulanmayacak.
Başkanlık yeni ücret, maaş ve aylıkları yayımladı
Ortalama memur emeklisi aylığı bile “açlık sınırını” geçemedi. Aylıklar arasındaki makas da iyice daraldı. Daha fazla prim gün sayısı olmasının neredeyse hiçbir anlamı kalmadı. Asgari ücret zaten açlık sınırının altında belirlenmişti. En düşük memur maaşı ile ortalama memur maaşı da “yoksulluk sınırının” yanına bile yaklaşamıyor. Cumhurbaşkanlığı SBB, yeni maaş, ücret ve aylıklara ilişkin verileri yayımladı.
İşten çıkarılanlar, dağ gibi büyüyen borçlar, icralar, eriyen gelirler...
CHP’nin hazırladığı ekonomi raporuna göre, geçen yıl en az 1.8 milyon kişi işten çıkarıldı. Yurttaşın finansal borcu 6.1 trilyon liraya ulaştı. Geçen yılın ocak-kasım döneminde 2 milyona yakın yurttaş bankalar tarafından icraya verildi. İcra dairelerine bu yılın 10 gününde 243 bin yeni dosya geldi. Karşılıksız çek ve protestolu senetlerde patlama yaşanırken, asgari ücretli ile emeklinin geliri de eridi.
Şirketlerin ‘acelesi’ var
Muğla Milas’ta Yeniköy ve Kemerköy termik santrallerinin kömür ihtiyacını karşılamak için çok sayıda arazi hakkında “acele kamulaştırma” kararı çıkarıldı. Toplam 679 noktada “acele kamulaştırma” yapıldı. Maden sahası, İkizköy Akbelen’in dışına da çıkarak çevre mahallelere de yayıldı. Zeytinlikler, tarım arazileri madencilik için açıldı.
Uzlaşma değil ‘af’
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi, CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, AKP iktidarının 2013-2024 döneminde Vergi Uzlaşma Komisyonları aracılığıyla 2 milyar 882 milyon 583 bin 737 TL vergi ve 6 milyar 27 milyon 157 bin 203 TL vergi cezasının silindiğini söyledi. Bunun “uzlaşma değil af” olduğunu belirten Akay, “Bu tutar, kamunun vazgeçtiği 8.9 milyar TL’lik bir alacak anlamına geliyor” dedi.
Emekli yasayı bekleyecek
En düşük emekli aylığına dair düzenleme perşembe günü TBMM’de komisyonda görüşülecek. TBMM Genel Kurulu’nda ele alınmasının ise bir sonraki haftaya kalması bekleniyor. Milyonlarca emekli kök aylıkları ile 20 bin lira arasındaki farkı teklif TBMM’de kabul edilip yasalaştıktan sonra alabilecek.
Sayıştay, bir projede yapılan 118 revizyona dikkat çekti!
Kuruluşu, 1934 yılına Etibank’a kadar uzanan Eti Maden’de yatırım projelerinin “dışarıya”, özel sektördeki firmalara hazırlattırıldığı ortaya çıktı. Ancak bu projelerdeki hatalar pahalıya maloldu. Proje hataları nedeniyle milyonlarca liralık ek maliyetler oluştu. Yapım işlerindeki revizyon sayılarının “tabloda yer verilemeyecek sayılara ve ayrıntılara” ulaştığına dikkat çeken Sayıştay, örnek olarak sadece bir projede 118 adet revizyon gerçekleştirildiğini vurguladı.
Emekli nöbeti büyüyor
CHP milletvekilleri, emekliler için Meclis’te “nöbete” başlarken, emeklilerden de destek geldi. DİSK’e bağlı Emekli-Sen de genel merkez binası ve şube binalarında “nöbet eylemi” başlattı.
Bakanlığın verdiği yanıt soru işareti yarattı
Isparta’da bir lisedeki taciz iddialarına Milli Eğitim Bakanlığı tarafından “tek cümle” ile yanıt verildi. Yanıttan, olayda adı geçen öğretmen hakkında hangi disiplin işleminin uygulandığı ise anlaşılamadı.
En düşük emekli aylığı için yeni yasa hazırlanıyor
Hükümet, şu anda yaklaşık 4 milyon emeklinin aldığı 16 bin 881 lira olan en düşük aylıkta artış için yasa değişikliğine hazırlanıyor. Ancak yine yüzdelik zam oranları üzerinde duruluyor. Emekliler ise seyyanen zam yapılmasını istiyor. En düşük aylığın mutlaka asgari ücret seviyesine çıkarılmasını isteyen emekliler, açlık sınırının altındaki asgari ücretin de artırılması gerektiğini vurguluyor.
Sayıştay’ı bile şaşırtan ‘sistem’
TCDD’nin bağlı ortaklıkları olan TÜLOMSAŞ, TÜDEMSAŞ ve TÜVASAŞ’ın birleştirilmesi ile kurulan iktisadi devlet teşekkülü konumundaki Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayi AŞ’de (TÜRASAŞ) kullanılmayan pirinç malzemelerin Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ’ye verilmesi gerekirken, özel bir şirkete satıldığı ortaya çıktı. Sistemin işleyişi denetim yapan Sayıştay tarafından da “dikkat çekici” bulundu. Özel şirketin, pirinç malzeme ihtiyaçlarını belirtirken, idaredeki “tasnif koduna” kadar bildiği tespit edildi.
Emekçi de emekli de perişan!
TÜİK’in enflasyon verilerini açıklamasıyla birlikte milyonlarca çalışan ve emeklinin alacakları artışlar da belli oldu. Emekli aylıklarının büyük bir bölümü yine açlık sınırının altında kaldı. Asgari ücretteki kayıp ise 7 bin liraya dayandı. Ocak itibariyle asgari ücrete gelen zam gecen yılın kaybını karşılamaya bile yetmedi. Çalışanlar da emekliler de ek zam istiyor.
Kurumsal iletişime ‘türbe, yatır’ şartı!
Kilis 7 Aralık Üniversitesi, Rektörlük Kurumsal İletişim Koordinatörlüğü’ne öğretim görevlisi alımı için yayınladığı ilanda, “Türk halk inançları, türbe, yatır ve ziyaret yerleriyle ilişkili kültürel pratikler üzerinde çalışmaları bulunmak” şartına da yer verdi. İlanın “kişiye özel kadro” olduğu eleştirileri üzerine ise geri adım attı. İlan dün iptal edildi.
Devletin malını çürütmüşler!
TCDD’de yaklaşık 26 yıldır kullanılmayan vagonlar olduğu tespit edildi. Revizyonu yapılmadığı için faaliyette olmayan 2 bin 263 vagonun bir kısmının kullanılamaz hale geldiği, çürümeye terkedildikleri belirlendi. Bu arada TCDD’de 250 kadar makinistin lokomotif üzerinde görev yapmadığı, bunun da diğer makinistlerin görev sürelerinin artmasına neden olduğu ortaya çıktı. Bazı kazalarda makinistlerin çalışma süresinin 11 saat ve üzerinde olduğu tespit edildi.
‘Sır’ları da götürdüler!
İktidarın 2021’de Anonim Şirket haline getirdiği Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ’de skandal ortaya çıktı. Kurumdan çeşitli nedenlerle ayrılan personelin şirket ile imzaladıkları gizlilik, rekabet ve sır saklama taahhütnamesine aykırı olarak rakip şirketlere gidip çalışmaya başladıkları belirlendi. Bu kişilere imzaladıkları taahhütname gereği verilmesi gereken para cezaları da uygulanmadı.
Keyiflerine göre takılmışlar!
Türkiye Denizcilik İşletmeleri (TDİ) AŞ mülkiyetinde bulunan ve özelleştirme ile işletme hakları devredilen limanlarda skandal ortaya çıktı. Bu limanları işleten şirketlerin yönetim kurullarına TDİ’yi temsilen atanan üyelerin, görevleri olmasına karşın, yıl içerisindeki faliyetlere ilişkin rapor hazırlayıp kuruma sunmadıkları belirlendi. Bu üyelerin yönetim kurulu toplantılarına katılıp katılmadıkları bile tespit edilemedi.
Emekçiyi düşünen yok!
Sayıştay, yıllardır Türkiye Taşkömürü Kurumu’nda (TTK) işçi sayısının yeterli olmadığını, bu durumun “iş güvenliğini tehdit edecek boyutlara ulaştığını” vurguluyor. Ancak bu kritik uyarıya karşın yeterli sayıda işçi alınmıyor. Kömür var ancak işçi sayısı az olduğu için yeterli miktarda çıkarılamıyor. Bölgedeki kaçak ocakların ise önüne geçilemiyor. Kaçak ocak tespit edilip kapatılıyor. Ancak bir süre sonra yine kaçak olarak açılıp, yeniden faaliyete geçiyor. Sayıştay’ın, rödövans firmalarının bu durumu “engellemedikleri veya engelleyemediklerine” işaret etmesi de dikkat çekti.
Müdürler ‘limiti’ aştı!
Sayıştay, 2024 yılını 44.9 milyar lira zararla kapatan BOTAŞ’ta müdür ve üzeri kadrolarda bulunan personele Cumhurbaşkanı Kararı’nda belirtilen limitin üzerinde nöbet ücreti ödendiğini tespit etti. Toplu sözleşmeye tabi olmayan personele de mevzuatta yer almadığı halde“ ilave ödeme” yapıldığını belirleyen Sayıştay, bütçeden mevzuata aykırı olarak çıkan bu ödemenin ilgililerden tahsil edilmesini önerdi.
Ata mirası ‘çiftliğe’ dönmüş!
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu, Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün Hazine’ye bağışladığı Atatürk Orman Çiftliği’nin (AOÇ) bugünkü hali Sayıştay raporuna yansıdı. Sayıştay, kira bedellerinin güncellenmesine yönelik çalışma yapılmadığını, tutarların çok düşük kaldığını tespit etti. Marka hakkı kiralanan su, mantar ve sirke ürün gruplarının hiç denetlenmediği belirlendi. Dondurma ve domates suyu dışındaki bütün ürün gruplarında ise zarar edildi.
Emekçinin yemeğine zam!
Memurlar ocak ayında alacakları maaş artışları için 5 Ocak’ta enflasyon verilerinin açıklanmasını beklerken, yemeklerine yüzde 50 zam yapıldı. Zam 1 Ocak’tan itibaren geçerli olacak.
TCDD’de ihalesiz işler!
Sayıştay, TCDD’ye ait taşınmazların uzun yıllar boyunca ihalesiz kullandırıldığını tespit etti. Bazı yapım işlerinde ise sözleşmede belirtilen sayıda teknik personel çalıştırılmadığı, buna karşın ceza verilmediği de belirlendi. TCDD’nin devrettiği bazı limanlarda ise rayların söküldüğü ortaya çıktı.
Yılların PTT’sini ne hale getirdiler!
Sayıştay, PTT’de finansal dengenin bozulduğuna dikkat çekerek uyarılarda bulundu. Şirketin borç ve ödeme yükümlülüklerinin mevcut hazır değerlerle karşılanamayacak düzeyde olduğuna dikkat çeken Sayıştay, “Şirketin cari oranının düşük olması şirket açısından olumsuz bir durumdur. Çünkü bu oran, şirketin borçlarını ödeyememe ihtimali olduğunu ortaya koyar ki bu husus, şirketin imajını zedeleyecektir” tespitinde bulundu.
Yeni yıl zamlarla geliyor!
Yeni yıl ile birlikte vergi ve harçlar da artacak. Hükümetin yüzde 25.49 olan yeniden değerleme oranında mı artış yapacağı yoksa artışı daha düşük mu tutacağı bugün ya da yarın tebliğler çıktığında anlaşılacak. ÖTV artışı birlikte benzin ve motorine de zam gelmesi bekleniyor. Köprü ve otoyol geçiş ücretleri pahalanacak. Gelir vergisi tarifesi de belli olacak.
Şimdi al ‘rahat rahat’ öde
İktidar, santral ve liman özelleştirmelerine tam gaz devam ediyor. İki santral ve bir liman taşınmazları ile birlikte özelleştiriliyor. İhaleyi alacak şirketlere “rahat” ödeme olanağı da sunuluyor. Santralleri alan şirketler isterlerse 4 yılda ödeme yapabilecek. Limanı alan şirket ya da şirketler de yıllık işletme hakkı bedellerini 22 yılda ödeyebilecek.
Bakan Güler'den dikkat çeken değerlendirme!
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, 10 Kasım 2023’teki Atatürk’ü Anma Programı’nda Atatürk fotoğrafı takmayan teğmene tepki gösteren teğmenlerin ihracı olayını, “münferit bir olay” şeklinde değerlendirdi.
Geçim şartlarına bakıp, açlık sınırının altında belirlemişler!
Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun kararı Resmi Gazete’de yayınlandı. Asgari ücreti hükümet ve işveren tarafı oybirliği ile belirledi. Komisyona katılan 10 üyenin tamamı 28 bin 75 liraya “evet” dedi. Ayrıca asgari ücret 1 yıllık olarak belirlendi. Yeni asgari ücret daha açıklandığı anda açlık sınırının altında kalırken, komisyon kararında rakam belirlenirken, “işçilerin geçim şartlarının” da dikkate alındığının belirtilmesi ise dikkat çekti.
Mücadele bütçesi kullanılmıyor
Uyuşturucu kullanımı artarken, mücadele için ayrılan kaynağın az bir bölümünün kullanılması dikkat çekti. Bütçe verilerine göre, 2024’te uyuşturucu ile mücadele için 9.3 milyar lira kaynak ayrılmıştı. Emniyet ile Sağlık Bakanlığı’nın harcaması ise 2.8 milyar lirada kaldı.
