Dünya şairlerinden şiir ve şair üzerine
Ataol Behramoğlu
Son Köşe Yazıları

Dünya şairlerinden şiir ve şair üzerine

11.11.2017 06:00
Güncellenme:
Takip Et:

Bu hafta Rusya, Küba ve Macaristan’dan, ikisi 19. yüzyıl, üçüncüsü çağdaşımız üç büyük dünya şairini, dilimize çevirdiğim ve “Kardeş Türküler” adlı kitabımda yer alan şiir ve şair üzerine şiirleriyle anmak istedim. Üçü de genç yaşlarda, Lermontov bir komplo düelloda, Marti savaş alanında, Attila nice anlayışsızlıklar sonucu bir intiharla, geride büyük bir şiir ve insanlık mirası bırakarak yaşamdan ayrıldılar.

Şair
Mihail Lermontov / Rusya (1814 - 1841)
Parlıyor altın işlemesi hançerimin. / Gövdesi kusursuz ve sağlamdır. / Gizemli direnci çeliğinin / Doğunun savaşçılığındandır./ ... / Dağlarda bir dağlıya çalıştı yıllarca / Hizmetine karşılık ücret beklemedi. / Açtı birçok göğüste birçok korkunç yara / Deldi birçok çelik giysiyi./ ... / Eğlenirken bir köleden de uysaldı, ama / Çınlardı bir söz kırdı mı onurunu. / O günler, oymalı, zengin bir süs ona / Yabancı, utanç verici bir giysi olurdu./ ... /Onu, yiğit bir Kazak, Terek nehri ötesinde / Soğumuş ölüsünden almıştı sahibinin. / Sonra, fırlatılmış, yatıp durdu uzun süre / Gezici dükkânında Ermeninin./ ... /Şimdi öz kınlardan, savaşta hırpalanmış, / Yoksundur zavallı yoldaşı kahramanın. / Altın bir oyuncak halinde, şerefsiz ve zararsız / Parlayıp duruyor üstünde duvarın./ ... / Artık özenli, alışkın bir elle / Onu silen, okşayan kalmadı. / Ve dua ederek şafaktan önce / Okumuyor kimse üstündeki yazıtı. /.../ Şair! İşte bu gevşek çağda sen de / Böylesin! Yitirdin önemini! / O altınla değiştirdiğin kudrete ... /

Dünya saygıyla kulak verirdi./ ... / Güçlü sözcüklerin ölçülü sesiyle / Savaşçı ateşlenirdi savaşa. / Tütsü dua saatine nasıl gerekliyse / Kadeh şölene nasıl, gerekliydin halka./ ... / Şiirin tanrısal bir ruh gibi, kalabalığın üzerinde - / Uçup dururdu ve soylu düşünceler, yankılanan - / Çınlardı o çan gibi, halkın bayram ve yıkım günlerinde - / Kurultay kulesi üstünde çalan./ ... / Şimdi yalın ve onurlu bir dil sıkıyor bizi, yalnız; / Eğleniyoruz parlak pullar ve aldatılarla. / Yıpranmış bir güzellik gibi, ki yıpranmış dünyamız / Alışkındır kırışıklıklarını gizlemeye allıklar altında. / . / Ey alay edilmiş peygamber, yeniden uyanacak mısın? / Ya da intikam çağrısına hiçbir zaman - / Altın kınlardan çıkarmayacak mısın / Kılıcını, hakaret pasıyla kaplanan?...

Kabaran Bir Dalga Gördüğünde Sen
Jose Marti / Küba (1853 - 1895) Kabaran bir dalga gördüğünde sen / Şiirimi görüyorsun demektir / Yükselir göğe, fakat bazen / O hafif ve uykulu bir yelpazedir / ... / Öyle bir hançerdir ki şiirim / Çiçeklenir elde kabzesi / Şiirim bir çağlayandır / Suyu berrak, kristal gibi / ... / O fışkıran bir yeşilliktir / Pırıl pırıl; ve alev kızıllığında. / Şiirim yaralı bir geyiktir / Bir sığınak arayan ormanda / ... Şiirim kardeştir cesarete / Yalın, içten ve özlüdür / O, kendisinden kılıç yapılan / Çelikle aynı örste döğülmüştür.

Şiir Sanatı
Attila Jozsef / Macaristan (1905 -1937)
Şairim ben; ama şiiri / Kendisi olarak umursamam bile. / Gece ırmağının taşıdığı yıldız / Çirkinleşir göğe tırmanmak isterse. / ... / Zaman damla damla eriyip gitmede / Karnım tok sütüne masalların / Ben gerçek ve elle tutulan bir dünyayla beslenmekteyim / Göğün köpükleridir yükselen üstünde o dünyanın / ... / Girip yıkanasın diyedir kaynak / Orada ürpertili ya da dingin sular / Birbirlerine karışıp sarmaşırlar / Sevimli, akıllı şeyler konuşarak / ... / Bir takım şairler -ırak olsunlar benden- / Tepeden tırnağa çamur içinde / Yalandan bir sarhoşluğun imgelerini kusarak / Yolculuk etmedeler birinci mevki bir esrimede / ... / Meyhaneler de ırak olsun benden / Ben akla giderim ve daha öteye… / Hiçbir şey ruhumu alçaltamaz / Dalkavukluğa, ikiyüzlülüğe… / ... / Sev, ye, uyu, iç; kendine / Ölçü olarak evreni almalısın. / Bizi yoksul ve tutsak kılanlara / Bir zerresini bağışlamam yaşama hakkımın. / ... / Hiçbir uzlaşmaya yanaşmadan / Mutlu olma hakkımı haykırırım / Kızarır yanaklarım tutkudan / Tutuşur ateşler içinde kanım. / ... / Hiç kimse beni susmaya zorlayamaz / Bilimdir bana omuz veren çünkü. / Çağ beni koruyor, onun oğluyum ben / Beni düşünüyor sürerken sabanını köylü / ... / İşçinin içine doğan şey benim / Mekanik iki hareket arasında. / Şu hırpani kılıklı delikanlı / Beni bekliyor sinema kapılarında. / ... / Ve benim yakıcı dizelerimi / Vurmaya kalkıştığında alçaklar / Yola çıkar kardeş tanklar / Gümbürdeyerek şiirlerimi / ... / İnsan çocuk daha, bunu biliyorum / Ama büyümek istiyor, işte bu onun deliliği. / Anne-babası sevgi ve akıl / Ona göz kulak olsalar bari.  

Yazarın Son Yazıları

Zulüm devri

Ülkelerin yaşamında çeşitli sıfatlarla nitelelenen dönemler, eski adıyla devirler vardır.

Devamını Oku
14.01.2026
Venezüella’da olan

Venezüella’da olan, uluslararası hukukun, Maduro’ya bir insan olarak yapılanlar bakımından insan haklarının hiçe sayılmasıdır.

Devamını Oku
07.01.2026
Yeni bir yıla doğru

İnsanlık iki hafta sonra yeni bir yıla giriyor.

Devamını Oku
17.12.2025
Barbarlar

İzlenebilecek bir film arayışında TV kanallarında gezinirken Güney Afrikalı-Avusturyalı romancı John Maxwell Coetzee’nin aynı adlı romanından sinemaya aktarılmış “Barbarları Beklerken”e rastladım.

Devamını Oku
10.12.2025
Ümmet

Haftada bir kez yazmanın “trajedi”si, sizin yazmayı tasarladığınız güncel bir konunun sizden önce başka yazarlarca yazılması oluyor.

Devamını Oku
03.12.2025
İmralı

Başka ülkelerde de öyle midir bilmem ama bizde siyasal örgütler arasında bir konu tartışılırken sanki irdeleyici-çözümleyici akıldan çok duygular-suçlamalar egemen oluyor.

Devamını Oku
26.11.2025
İddianame

Türkiye’de bugün hukukla ilgili kurumların en az güven duyulan kamusal kurumlar arasında en ön sırada yer aldığını, bu kurumların giderek siyasal erkin hukuk bürolarına dönüşmekte olduğunu iddia ediyorum.

Devamını Oku
19.11.2025
İki şiir

Gazetemiz Cumhuriyet ve Kadıköy Belediyesi’nce 7-9 Kasım günlerinde Kadıköy’de düzenlenen şiir günlerinde...

Devamını Oku
12.11.2025
Seraf Özer’in konuşması

Esenyurt’un tutuklu belediye başkanı Prof. Dr. ve yazar sayın Ahmet Özer’in kızı ve avukatı sayın Seraf Özer’in 31.10.2025 tarihindeki Aile Dayanışma Ağı’ndaki konuşmasında söylediklerini bir ölçüde özetleyerek de olsa okurlarımla paylaşmak istedim...

Devamını Oku
05.11.2025
Zulümle imtihan

Yazımın adı ne olmalı diye pazar gecesinden beri, şu sözcükleri yazmakta olduğum pazartesi öğleye kadar düşündüm.

Devamını Oku
29.10.2025
Hayâsız

İkinci a harfi üzerinde düzeltme (ya da inceltme, şapka vb.) işareti ile hayâ, utanma, utanç duygusu anlamına gelen bir sözcük.

Devamını Oku
22.10.2025
Sosyal demokrat bir lider nasıl olmalıdır?

Genç arkadaşım, değerli dostum ve düşündaşım profesör Okan Toygar’ın benimle yaptığı söyleşiler toplamı bir iki hafta önce bir nehir söyleşi olarak “Hayatımız Güzeldir” başlığı ve “Ataol Behramoğlu’nun Siyasal Kimliği” alt başlığı ile yayımlandı.

Devamını Oku
15.10.2025
Grup Yorum 40 yaşında

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi ve Yıldız Üniversitesi Şehir Planlama öğrencisi dört arkadaşın (Ayşegül Yordam, Metin Kahraman, Tuncay Akdoğan, Kemal Sahir Gürel) birlikte 1985 yılında kurdukları Grup Yorum, içinde bulunduğumuz 2025 yılında kırk yaşına basmış oluyor...

Devamını Oku
08.10.2025
Kara mizah

Zihnimde beliren kavramın karşılığını ve açıklamasını bulmak için internete baktığımda kara komedi de denen kara mizah kavramının en yakın açıklamasını TDK sitesinde buldum...

Devamını Oku
01.10.2025
Kara Bir Rüzgâr

Kara bir rüzgârdı üstünde bir yurdun...

Devamını Oku
24.09.2025
Erdem ve Erdemsizlik Üzerine

Utanç insana özgü bir duygu sanılır...

Devamını Oku
17.09.2025
Türk Türkçe Türkiye

Türkler Türkiye’yi oluşturan etnik unsurlardan sadece biri mi; yoksa öncü-kurucu etnik grup olarak aynı zamanda ülkeye adını veren topluluk mudur?

Devamını Oku
10.09.2025
30 Ağustos ruhu ve karşıtlığı

30 Ağustos ruhu; akıl, öngörü ve cesaret demektir.

Devamını Oku
03.09.2025
Felsefenin tesellisi

Geçen yaz okumayı tamamlayamadığım başucu kitaplarımdan biri de Roger Scruton adlı yazarın Modern Felsefenin Kısa Tarihi adlı yapıtıydı.

Devamını Oku
27.08.2025
Bir günün sonunda can sıkıntısı

Sonu gelmezce üst üste yığılan sıkıntılara Aydın’daki inanılması güç olay eklendi.

Devamını Oku
20.08.2025
Bir ahlak dersi

Tasarladığım yazının adını “Bir dilbilgisi dersi” olarak duyurmuştum. Sonradan yukarıdaki başlığı daha uygun gördüm.

Devamını Oku
13.08.2025
Etnik aidiyet ve ulus devlet

Prof. Dr. Hikmet Sami Türk’ün 28 Temmuz tarihli Cumhuriyet’te “Devlet yöneticilerinde ırk ve din farkı aramak” başlıklı bir yazısı yayımlandı.

Devamını Oku
06.08.2025
Kuraklık

Ülkemizin (bu demektir ki insanlığın) sorunlarına duyarlı bir arkadaşımdan aldığım mesajda Birleşmiş Milletler’e bağlı bazı kuruluşlarca hazırlanan raporlarda Türkiye’nin 2030 yılında su fakiri ülkeler statüsüne gireceğinin bildirildiğini öğrendim.

Devamını Oku
30.07.2025
Vatan

Yazmayı tasarladığım yazının başlığı olarak günlerdir zihnimde “vatan” sözcüğünü dolaştırıyorum.

Devamını Oku
23.07.2025
Türkiye düşünüyor

“PKK Öcalan’ın çağrısına uymuş. Öcalan da Bahçeli’nin çağrısına uymuş görünüyor. Peki, ya Bahçeli? Ona çağrıyı yaptıran kim? Vahiy mi geldi? Rüyasında mı gördü? Yoksa... Asıl soru budur... Çocuk mu kandırıyorsunuz?”

Devamını Oku
16.07.2025
Denklem çözülürken

Bu kadar kötülük tek bir kişinin ya da bir grup insanın eseri mi, yoksa daha geniş çevrelerce hazırlanan bir planın uygulanması mıdır?

Devamını Oku
09.07.2025
Kalbinde dünyayı taşımak

“O sözler ki bir kere çıkmıştır ağzımızdan... Uğrunda asılırız...

Devamını Oku
02.07.2025
Yeni Türkiye?(2)

Geçen haftaki yazıma “Türkiye eskidi mi ki yenisini konuşuyoruz” sorusuyla başlamış...

Devamını Oku
25.06.2025
Yeni Türkiye?

Epey zamandır iktidar çevreleri bu sözü ağızlarında geveleyip duruyor: Yeni Türkiye! Türkiye eskidi mi ki yenisini konuşuyoruz?

Devamını Oku
18.06.2025
Nekâhet

Birinci a harfinin inceltme işaretiyle yazıldığı bu Arapça sözcük, bir hastalık sonrasında sağlık ve güç kazanıncaya kadar geçen zayıflık dönemi demekmiş.

Devamını Oku
11.06.2025
Modern edebiyatımız konulu kitaplar (3)

Doğu Batı Yayınları’nın üç kitapta yayımlanan “Modern Türk Şiirinin Doğuşu” dizininin ilk kitabı üzerine yazmayı sürdürüyorum.

Devamını Oku
04.06.2025
Modern edebiyatımız konulu kitaplar (2)

İlki 30.10.24’te bu sütunda yayımlanan yazı dizisinin ikincisiyle, Doğu Batı Yayınları ürünü “Modern Türk Şiiri” kitapları üzerine düşünmeyi sürdürüyorum.

Devamını Oku
28.05.2025
Ahtapot

Ahtapot şirin bir varlıktır.

Devamını Oku
21.05.2025
Tersinden bakmak

Az sonra üzerinde duracağım bir olguyla ilgili olarak “tersinden bakmak” kavramı üzerine düşünürken aklıma bu kavramı metafor olarak en iyi anlatabilecek “dürbünün tersinden bakmak” gibi bir söz düştü. Öyle ya, işlevi uzaktaki canlı ya da cansız bir nesneyi yakınlaştırmak olan dürbünle yapılabilecek en ters şey ona (onunla) tersinden bakmaktır.

Devamını Oku
14.05.2025
Başarısız bir saldırının analizi

Başarısız bir saldırının analizi

Devamını Oku
07.05.2025
Ahmet Özer’in mesajı

Ahmet Özer’in mesajı

Devamını Oku
30.04.2025
‘Yapay zekâ’ hakkında

‘Yapay zekâ’ hakkında

Devamını Oku
23.04.2025
Yapay zekâ

Yapay zekâ

Devamını Oku
16.04.2025
Engizisyon

Engizisyon

Devamını Oku
09.04.2025
Yunus Gibi

Yunus Gibi

Devamını Oku
02.04.2025