Her şey o kadar şaka gibi ki ciddi bir yazı yazmak zor.
UKRAYNA DERSLERİ
AB ve ABD, Rusya’ya tuzak (!) hazırladılar. Ukrayna’yı Rusya ile çatıştırdılar. Zelenski’yi, galip geleceğine inandırdılar.
Rusya, Ukrayna’nın yüzde 20’sini işgal etti. Binlerce Ukraynalı yaşamını yitirdi. Milyonlar ülkeyi terk etti. ABD, Rusya’nın toprak kazanımlarını tanıdı. Ukrayna’nın değerli madenlerine el koydu. Trump, “Ben yoksam, Putin İstanbul’a neden gelsin?” diyerek, Ukrayna sorununun iki lider arasında, en azından ilkeler temelinde çözüldüğünü, varılan anlaşmanın, günü gelince Ukrayna’ya tebliğ edileceğini ima etti. Ukrayna derslerle doludur. Türkiye ABD-Rusya yakınlaşmasını dikkatle izlemelidir.
AB'NİN AYMAZLIĞI
AB, Ukrayna’yı ateşe atmakla kalmadı, Trump’ın gelişiyle, kendi güvenliği de tehlikeye düştü. ABD, “Güvenlik istiyorsanız, savunma harcamalarınızı ulusal gelirinizin yüzde 5’ine çıkarın” dedi. Ekonomisi sallantıda olan AB, bir de bu yükün altına girmek zorunda kaldı. NATO Antalya toplantısında bu yönde karar aldıkları açıklandı.
Bu yetmedi, Avrupa bölündü. İngiltere, Almanya, Fransa ve Polonya, Zelenski ile buluşmalarına Meloni’yi almadılar. Neyse ki koşu ayakkabılı Arnavutluk Başbakanı Rama, Meloni’nin önünde diz çöktü de gönlünü aldı!
BİZİ KORUYUN AMA BİR BEKLENTİNİZ OLMASIN
AB, II. Dünya Savaşı’ndan kalan Rusya korkusu nedeniyle, İngiltere ve AB üyesi olmayan ancak AB’ye karşılıksız hizmet edeceğini düşündüğü Türkiye gibi ülkeleri, Avrupa Siyasi Topluluğu girişimi etrafında toplamaya çalışıyor. Yüzüne karşı açıkça, “Askerine ihtiyacımız var ama AB tam üyeliğini düşünme!” denen Türkiye, Arnavutluk’taki toplantıda ancak, “Vize kurallarını gevşetin!” diyebiliyor.
ALİ KIRAN, BAŞ KESEN TRUMP
Trump, Suudi Arabistan’a gidiyor. Şara’yı da “Sen de gel. Sana diyeceklerim var” diye ayağına çağırıyor. Riyad’da, SA ve Körfez ülkeleri ile trilyonlarca dolarlık iş bağlıyor! Şara’ya, “İsrail’le anlaş. Suriye’nin kuzeydoğusunda, YPG/PYD (SDG) denetimindeki IŞİD tutukevlerinin sorumluluğunu üstlen. Dediklerimi yaparsan, yaptırımları kaldırırım” diyor. O arada telefonla, dostu Erdoğan’ı arayıp “Bak PKK silah bırakıyor. Sen de SDG’yi rahat bırak!” dediği söyleniyor. Son nokta bir yana, IŞİD tutuklularının sorumluluğunu Şara’nın alması, SDG’nin ABD’ye karşı elindeki bir kozu yitirmesi anlamına geliyorsa Türkiye’nin lehinedir.
ABD-İRAN NÜKLEER ANLAŞMASI
ABD ile İran’ın, İran’ın nükleer silah yapacak düzeyde uranyum zenginleştirmekten vazgeçmesi koşuluyla, anlaşmaya yakın oldukları söyleniyor. Netanyahu, Trump’ın onu sattığını düşünüyor. Haksız sayılmaz. Öyle bir anlaşma, İsrail’e, İran’a saldırmak veya ABD’yi buna zorlamakta kullanacağı en önemli kozunu kaybettirir. Türkiye, Mısır ve İran’ın tarih boyunca Ortadoğu liderliği için rakip oldukları ve bugünkü rejimi ile İran’ın Türkiye için bir tehdit olduğu dikkate alındığında, böyle bir anlaşma, Türkiye’nin çıkarlarına uygundur. 1+5 anlaşması öncesinde Türkiye’nin, İran’a zaman kazandıracak biçimde, İran’ın uranyumunu Türkiye’ye getirme planını duyduğumda endişelenmiştim. Neyse ki ABD, biz uranyumu almadan anlaşmaya karşı çıktı da büyük bir badireden, kıl payı kurtulduk. Bu Amerikalılar bazen istemeden de olsa bize büyük iyilik yaparlar!
Bu arada Trump, Netanyahu’ya haber vermeden Husiler’le anlaştı. Netanyahu hırsından tırnaklarını yemiştir.
“Teşbihte hata olmaz!” demişler. Trump, nerede, ne zaman, kime patlayacağı belli olmayan bir serseri mayın gibi. Tam bir bezirgân. İran’la anlaşabilir. Ortadoğu’da herkesin herkese, hep yaptığı gibi o da her an İsrail’i bile satabilir. Diplomatça olsun, “İsrail’i yola getirebilir” diyeyim. Trump’ın, heybesi dolu döndüğü Riyad ziyareti İsrail için tehlike çanlarını çaldırmalıdır. Netanyahu, ilk başbakanlığında, Clinton ile yaşadıklarını unutamaz. ABD, Ortadoğu politikasını sadece İsrail üzerine kurmayacak kadar çıkarcıdır. Başta İsrail olmak üzere herkes aklını başına almalıdır.
RALLİ DİPLOMASİSİ
Bu gelişmelere ve baş aktörlere bakınca, aklıma, bütün pilotların, hep limitte araç sürdükleri rallicilik yıllarım geliyor. O berbat yollarda yarışırken bir anlık bir hatada kendinizi “yeşil çayırlarda” bulursunuz. Bugün uluslararası ilişkiler ralliyi andırıyor. Her an bir pilot bir hata yapabilir ve “hep beraber Mathilda”!
Rallilerde meraklının aymazı, araçların en kolay yoldan çıktığı virajda toplanır. Ve bir ralli arabası üzerlerine devrilir. Umarım Türkiye duracağı yeri doğru seçer.
