5 Aralık 1934’ten bugüne kadın hakları!
Zülal Kalkandelen
Son Köşe Yazıları

5 Aralık 1934’ten bugüne kadın hakları!

05.12.2025 04:00
Güncellenme:
Takip Et:

Yıl 1934. Tam 91 yıl önce bugün Türkiye’de Cumhuriyet Devrimi’nin en büyük adımlarından biri atıldı; laik Cumhuriyet sayesinde kadınlara ulusal ölçekte seçme ve seçilme hakkı verildi. Kadınlar, 7 Aralık’ta İstanbul’da büyük bir yürüyüş düzenleyerek bu hakkı sahiplendiklerini en güçlü şekilde ortaya koydu.

AKP iktidarının 23 yıldır yönettiği ülkemizde kadın hakları gerici siyasal İslamcı ideolojinin topyekûn saldırısı altında. Ne hazindir ki günümüz Türkiye’sinde kadınlara sokak ortasında tecavüz girişiminde bulunanlar ve şiddet uygulayanlar, kadınları katledenler serbest bırakılırken, kadınlar bir doğum makinesi yerine konulup eve hapsedilmek istenirken, Medeni Yasa’daki hakları hedef alınırken genç Cumhuriyet kadınlara laf atanlar hakkında derhal soruşturma başlatıp 3 aydan 6 aya kadar hapis cezası almalarını sağlıyor, kadınları sosyal hayatta öne çıkaran yasaları ardı ardına yürürlüğe sokuyordu.

AKP döneminde, ilerlemesi gereken hemen her konuda olduğu gibi kadın haklarında da son hızla gerileyen Türkiye’de yaşanan bir olaydan söz edeceğim. Bu olay, nereden nereye geldiğimizi göstermesi açısından son derece çarpıcı.

GERİCİLİK VE RANTA KURBAN EDİLEN ‘ATATÜRK VE KADIN ANITI’ 

41 yıl önce, 1984 yılında, yine bir 5 Aralık günü, heykeltıraş Prof. Dr. Hüseyin Gezer imzalı “Atatürk ve Kadın Anıtı”, Kadıköy Söğütlüçeşme’deki istasyonun dinlenme yeri olan TCDD’ye ait alana yerleştirildi. Eşitlik ve özgürlüğü sembolize eden anıt, üzerinde kadınların seçme ve seçilme hakkını kazanımının 50. yıldönümünü işaret eden 5 Aralık 1984 tarihi yazan bir kaide ile bir Atatürk rölyefi ve başörtüsünü çıkaran bir kadın heykelinden oluşuyordu.

Bu anlamlı anıt, 4 Temmuz 2016’da saldırıya uğradı; başörtüsünü çıkaran kadın heykeli yere yıkılmış olarak bulundu, Atatürk rölyefi de yok olmuştu. Kaide ise 2022’de Söğütlüçeşme istasyonunun altında çevre katliamına yol açarak inşa edilen AVM projesi sırasında kepçelerin altında kaldı.

Heykel, büyük bir rastlantı sonucunda, 2024 yazında bir Kadıköylü tarafından, Kadıköy Belediyesi İçerenköy deprem enkaz eğitimi alanındaki eğitimlere katıldığı sırada, kaidesiz olarak bulundu. Ancak o günden beri yerine tekrar konulmadı.

“Atatürk ve Kadın Anıtı”nın başına gelenlerin, kadın haklarını simgeleyen bir yapıtın parçalanıp ortadan kaldırılmasından öte bir anlamı var; yaşananlar, kadın haklarının kol kola ilerleyen gericilik ile sermaye rantına nasıl kurban edildiğini gösteriyor!

Image

CUMHURİYET DEVRİMİ’NİN KAZANIMLARINA SAHİP ÇIKMALI!

Bu nedenle Türkiye Halk Temsilcileri Meclisi’nin Kadıköy temsilciliği, 7 Aralık Pazar günü saat 15.00’te Söğütlüçeşme Marmaray çıkışında kadınlara yönelik bu saldırıya karşı buluşuyor. Türkiye Komünist Partisi’nin semt evleri bünyesinde bir araya gelen kadınların oluşturduğu Kadın Dayanışma Komiteleri de anıta sahip çıkmak için sesini yükseltiyor.

Diyorlar ki: “Osmanlı sevdalıları, Cumhuriyet’in tüm değerlerine saldırırken onun kadınlar için sağladığı hakları hedef almadan yapamazdı. Bu ülkede Cumhuriyet kazanımları bir bir yitip giderken kadına yönelik şiddetin doruğa çıkması ne kadar gerçekse kadın cinayetlerinin rekor oranlara ulaştığı bir dönemde kadın eşitliği ve özgürlüğünü sembolize eden bir anıtın aynı saldırganlık ve yıkıcılıktan payını alması şaşırtıcı değil.”

Başta Kadıköylüler olmak üzere, kadın eşitliği, kadın hakları, özgürlük ve laiklik için mücadele eden tüm ilerici cumhuriyetçiler ve devrimci yurtseverler bu heykele sahip çıkmalı!

Yazarın Son Yazıları

İlkesiz siyaset 7 - AKP’ye jet hızında geçiş!

Sabah CHP’den istifa etti, yalnızca birkaç saat sonra AKP’ye katıldı.

Devamını Oku
24.06.2026
Kılıçdaroğlu yayını ve hatalar

Kurultayda kaybettiği CHP genel başkanlığı koltuğuna mahkemenin mutlak butlan kararından sonra tekrar oturan Kemal Kılıçdaroğlu, cuma akşamı Sözcü TV’ye çıktı ve partisinin seçmen kitlesinin en çok izlediği kanallardan birinde yaklaşık iki saat boyunca iddialarını yayma fırsatı buldu.

Devamını Oku
21.06.2026
Medrese, molla, Hizbullah!

Geçen hafta Batman’da Âlimler ve Medreseler Birliği (İttihadul Ulema) bünyesindeki medreselerde Arapça medrese eğitimi alan 62 kız çocuğu için icazet ve mezuniyet programı düzenlenmiş.

Devamını Oku
19.06.2026
Kimin kürsüsü?

Günlerdir siyaset gündemini işgal eden kürsü, sıradan bir kürsü değildir; egemenliğin kayıtsız şartsız ait olduğu milletin meclisinde yer alan bir kürsüdür.

Devamını Oku
17.06.2026
Çin Halk Cumhuriyeti İzlenimleri - 4: Köyleri kalkındırma hamlesi

Son yıllardaki hızlı kentleşme süreciyle birlikte (Çin Ulusal İstatistik Bürosu verilerine göre ülkenin kentleşme oranı yüzde 67.89), Çin’de kentsel nüfus kırsal nüfusu geride bırakmış olsa da bugün 1.4 milyarlık toplam nüfusun yaklaşık yüzde 35-40’ı hâlâ köylerde yaşıyor.

Devamını Oku
14.06.2026
Çin Halk Cumhuriyeti izlenimleri - 3: Çin devrimi ve Mao’nun Uzun Yürüyüşü

20. yüzyılın ilk yarısında Çin yabancılar tarafından sömürülerek her yerine girilirken iktidarda olan Çing (Qing) Hanedanlığı, Çin’in demokratik hareketinin öncüsü tıp doktoru Sun Yatsen tarafından devrildi.

Devamını Oku
13.06.2026