Ankara Tiyatro Yapımcıları Derneği’nin düzenlediği Ankara Özel Tiyatrolar Festivali (AnTiYapFest) bu yıl 5-15 Şubat tarihleri arasında yapılıyor. Şenlik, yalnızca Ankara’da üretilen özel tiyatro yapımlarını ve atölye çalışmalarını içermesi açısından başkentte düzenlenen öteki tiyatro festivallerinden ayrılıyor.
Bir önceki -ilk- festivalden alınan sonuçlara göre etkinliklere 180 bini çocuk olan 1 milyona yakın seyirci katılmış. Bu yılki düzenleme daha nitelikli yapımlarla daha çok seyirciye ulaşmayı, özellikle de daha çok çocuk seyirciyle kucaklaşmayı hedefliyor. Çankaya Belediyesi’nin işbirliğiyle yaşama geçirilecek olan AnTiYapFest 2, belediyenin sahnelerinde (Atatürk Sanat Merkezi, Doğan Taşdelen Çağdaş Sanatlar Merkezi, Yılmaz Güney Sahnesi) ve başka yedi salonda sunulacak. Şenlik izlencesinde yedi yetişkin, dört çocuk oyunu ile üç atölye çalışması yer alıyor.
Yetişkinlere yönelen oyunlardan birini festival öncesinde izleyebildim. Sedat Demirsoy’un, büyük ney ustası Neyzen Tevfik Kolaylı’nın yaşamöyküsünden, şiirlerinden, deyişlerinden ve fıkralaşmış yaşantılarından derleyerek “meddah gösterisi” biçiminde yazdığı, tek kişilik oyunu “Neyzen” (bir başka adıyla “Hiç”), yıllar önce Kavaklıdere’deki Mavi Sahne’nin “kafe” ortamında Ziver Armağan Açıl’ın yorumuyla sahnelenmişti. Geçen hafta izlediğim yeni “Neyzen” yapımı ise Ali Nihat Yavşan’ın yorumuyla ve Sedat Demirsoy’un rejisiyle Ümitköy’de, bir evin garajının şık bir fuaye ve “oyun yeri”ne dönüştürüldüğü Garaj Sahne’de sunuluyordu. Bu yapımı AnTiYapFest 2’de, (11 Şubat saat 20.00’de) Yılmaz Güney Sahnesi’nde izleyebileceksiniz.
‘HİÇ’ OLMAK İSTERKEN ‘EFSANE’ OLMAK
Oyunda gönlünce yaşayıp gönlünce konuşmayı seçmiş bir gönül insanının genelgeçer değerlere başkaldırışının öyküsü yer almaktadır. Günümüzün hastalığı “çıkar tutkusu”nu alabildiğine aşağılayan bu efsane yaşam, ney üfleme ustasının dilinden sahneye taşınıyor. Yazar Demirsoy, “usta”yı “mektebi sokaklar, yatağı kaldırım, sermayesi ney olan biri” olarak tanıtıyor: “Bu dünyadan göçmüş ama unutulmamış (...) bir heccav, yani yergi ustası, bir ney aşığı, yani neyzen, bir... bir... kendi deyişiyle bir ‘hiç’.” Neyzen Tevfik, Demirsoy’un deyişiyle, “hürriyeti uğruna hiç taviz vermemiş, esareti yaşamamak için, önüne gelen tüm fırsatları itmiş bir insan”dır.
Demirsoy’un çok eklemli kurgusu, Neyzen’in istibdat, meşrutiyet ve cumhuriyet dönemlerindeki yaşantılarından kesitler içeriyor. Baskılar ve haksızlıklar karşısında insandan yana olmayı seçmiş bir özgürlük savunucusu, dilinin ölçüsünü bile isteye kaçıran bir hiciv/yergi/taşlama işçisi, dünyayı sevgi ve hoşgörüyle sarıp sarmalamış bir Mevlevi/Bektaşi, bir ney büyücüsü, cennetini de cehennemini de bu dünyada kurmuş bir filozof ile paylaşıyoruz sahne zamanını. “Hiç” olmak isterken “efsane” olan adamın öyküsünü izliyoruz.
Metne sahnede can veren Ali Nihat Yavşan, öncelikle beyazlaşmış, uzun, lüle lüle saçlarıyla Neyzen’in -yabancısı olmadığımız- görüntüsüyle hoş bir benzerlik taşıyor. Yavşan zamandan zamana geçerek Neyzen’i ve başka kişileri yansılıyor. Ne ki sunduğu oyunculuk, olayları anlatırken karakterleriyle özdeşleşen bir “meddah” yaklaşımına değil de olayları uzak bakış açısından dile getiren -duygulardan çok düşünceye seslenen- Brecht “anlatıcı”larının biçemine yakın bir yorumu egemen kılmış. Bu nedenle Neyzen’in sahnede yansıması gereken duygusal kişiliği geri düzlemde bırakılmış oluyor. Sonuç olarak da yazar Demirsoy’un seyirciyle daha göz göze ve iç içe olmasını amaçladığı oyunu, yönetmen Demirsoy tarafından duygusal bir uzaklık sağlanarak sahnelenmiş oluyor. Sahne olayını duygusal ve düşünsel açıdan dengede tutan, seyirciyi sahneye daha sıkıca bağlayan bir yorum belki -henüz çok taze olan- yapım oturdukça gerçekleşecek.
Yine de düzgün çalışılmış, saat gibi işleyen, disiplin ve özenle kotarılmış bir çalışma var karşımızda. Yılmaz Güney Sahnesi’nde yaratacağı sonuca ise festival seyircisi karar verecek.
AnTiYapFest 2’de sunulacak oyunları, oyun zamanlarını ve yerlerini gösteren broşür hazırlanmış durumda. İletişim için aşağıdaki adres ve telefon numaraları verilmiş: 0532 303 3552, 0532 603 9850, 0535 728 2096, 0532 556 3889
İyi seyirler!
