Soru: İlk SSK başlangıcım 13/04/1999. Maden işyerinde çalışmaya başladığım tarih ise 2000 yılı haziran ayı ve çalıştığım maden işyeri özel sektöre ait. E-devlette hizmet dökümünde 1283 gün 4/b 1237 gün 4/a hizmetim görünüyor. Halen yeraltı maden işlerinde çalışmaktayım. Emeklilik koşullarım nedir? Son yedi yıl kuralında hesap yapılırken maden yeraltı çalışmalarımdan dolayı 1800 günü doldurduğumda yıpranma payı dikkate alınır mı? Mehmet Ç.
Yaşlılık sigortasında, maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışanların sosyal güvenlik kanunlarında emeklilik koşulları; gerek 506 sayılı kanunda (Mad.60/(B) ve (D-b) gerekse 5510 sayılı kanunun 28. maddesinde özel düzenleme şeklinde yer almıştır. Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışanların yaşlılık aylığına hak kazanma koşullarının tespitinde belirleyici unsur, sigortalıların maden işyerlerinde çalışmaya başladıkları tarihtir.
Maden işyerinde çalışılmaya başlanan tarihin 2008/Ekim;
- Öncesi olması halinde sigortalıların aylığa hak kazanma koşulları 506 sayılı kanun hükümlerine göre (5510/Geçici 9-beşinci fıkra),
- Sonrası olması halinde ise 5510 sayılı kanunun 28. maddesinin altıncı fıkrasına, göre tespit edilmektedir. Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışmaya başladığınız tarihin 2000 yılı haziran yani 2008/Ekim öncesi olması nedeniyle bu kapsamda yaşlılık aylığına hak kazanma koşullarınız;
- Yaş koşulu olmaksızın, en az 20 yıldan beri sigortalı olup bu işlerde en az 5000 gün prim ödemek veya
- 50 yaşını doldurmak, çalışmalarının en az 1800 gününü maden işyerlerinin yeraltı işlerinde geçirmiş olmak ve bu kapsamda 7000 gün veya 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4500 gün,
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi ödenmesidir.
Sigortalıların maden yeraltı işlerinde 2008/Ekim öncesi ve sonrasında geçen çalışmalarının en az 1800 gün olması koşuluyla, bu çalışmaların ¼’ü prim ödeme gün sayılarına eklenir ve bu çalışmalar için 5510 sayılı kanunun 40. maddesindeki fiili hizmet süresi zammı uygulaması yapılmaz.
Diğer taraftan, hem SSK hem de Bağ-Kur kapsamında hizmetleri bulunan sigortalılara, mülga 2829 sayılı kanunun 8. maddesi gereğince son 7 yıllık fiili hizmet süresi (son 2520 gün) içerisinde en fazla hizmetin geçtiği sigortalılık hali, hizmetlerin eşit olması halinde ise son sigortalılık hali esas alınmak suretiyle yaşlılık aylığı bağlanmaktadır.
Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde en az 1800 gün çalışan sigortalıların bu sürelere ait ¼ günleri ile 5434 sayılı kanunun mülga 32. maddesine göre verilen fiili hizmet süresi zamları 2829 sayılı kanuna göre birleştirilen hizmet sürelerindendir. Ancak son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde olan;
- 5510/geçici madde 9-beşinci fıkra kapsamında maden yeraltı çalışmalarının 1/4’ü,
- 5434/mülga madde-32 kapsamında fiili hizmet süresi zamları,
- 5510/madde-40 kapsamında fiili hizmet süresi zamları,
- 5510/Mad. 28-sekizinci fıkra kapsamında başkasının sürekli bakımına muhtaç ağır engelli çocuğu bulunan kadın sigortalılara verilen 1/4 yıpranma payları,
2520 günün hesaplanmasında dikkate alınmaz.
Buna göre, tarafınıza yaşlılık aylığı bağlanırken SSK ve Bağ-Kur hizmet süreleriniz birleştirilir ve son fiili 7 yıllık hizmet süresi yani 2520 gün içerisinde hangi kapsamda hizmetiniz daha fazla ise o statüde tarafınıza aylık bağlanır. Maden yeraltında geçen çalışmalarınızın en az 1800 gün olması kaydıyla, bu çalışmaların ¼’ü prim ödeme gün sayınıza eklenir ancak bu çalışmaların ¼’ü olarak verilen yıpranma payları ise 2520 gün hesabında dikkate alınmaz.
PRİM BORÇLARIM İÇİN KREDİ KULLANABİLİR MİYİM?
Soru: Şu anda emeklilik koşullarım yerine gelmiş durumda ancak ödenmemiş prim borcum var. SGK ile anlaşmalı devlet bankası var mı? Emekli olabilmek için kredi veren banka var mı? Mehmet H.
SGK’ye prim borcu bulunan sigortalı ve işverenlerin prim borçları için zaman zaman yapılandırma kanunları çıkarılmakta ve yine bu kanunlar kapsamında SGK’ce bankalarla (devlet bankalarıyla) yapılan protokollerle prim borcu bulunan sigortalılara kredi kullandırılmak suretiyle emekli olması sağlanmaktadır. Bu uygulama en son 3/6/2021 tarihli ve 7326 sayılı “Bazı alacakların yeniden yapılandırılması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına ilişkin kanun” sonrası yapılmış olup o tarihten bugüne kadar prim borçları için kredi kullandırılmasına ilişkin bir protokol imzalanmamıştır.
SORULARINIZ İÇİN
nergis.simsek@cumhuriyet.com.tr adresine e-posta yollayabilirsiniz
